Ozbeg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Chan Ozbeg Sułtan Muhammad (lub Hijas ud-Din Muhammad Uzbek, chan ułusu Dżoczi) (ur. 1282 — zm. 1342) — Chan Złotej Ordy. Syn Togrul-ogłana, syna Mengu Timur-chana.

Dżoczi (mong.: Jöji Xaan, tur: Joci Han; ok. 1181-1227) – pierwszy syn Czyngis-chana, brat Czagataja, Ugedeja i Tołuja. Od Dżocziego wywodzą się władcy Złotej Ordy oraz państw powstałych po jej rozpadzie, a także pierwsi władcy Kazachów i Uzbeków.Ułus (ros.: улус; j. jakucki: улуус) – pierwotnie z tur. plemię, lud – ogół ludności u koczowników tureckich i mongolskich podporządkowanej jednemu władcy (kagan, chan), następnie jednostka organizacyjna, społeczna i terytorialna koczowników plemion w środkowej Azji i Syberii.

Życiorys[ | edytuj kod]

W styczniu 1313, po śmierci stryja, chana Tochty, Ozbeg zapanował w Złotej Ordzie. Uczynił islam religią państwową i prześladował wszystkich innowierców, przede wszystkim szamanistów. Było to powodem spisku emirów złotoordyńskich, okrutnie przez niego stłumionego. Ozbegowi udało się zakończyć konflikty feudalne w Ordzie i doprowadzenie do jej rozkwitu.

International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Litwa, Republika Litewska (lit. Lietuva, Lietuvos Respublika) – państwo w Europie, jeden z krajów bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO; graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią, od północy z Łotwą.

Po śmierci Ozbega w 1342 władza w Ordzie przeszła na jego syna Dżanibeka (panował 1342-1357).

Obawiając się wzmocnienia Rusi, Ozbeg dążył do skłócenia księstw ruskich. Przeciwko księciu twerskiemu Michałowi Jarosławiczowi, dążącemu do zjednoczenia ziem ruskich Ozbeg wyniósł w 1317 na wielkoksiążęcy tron włodzimierski moskiewskiego księcia Jerzego Daniłowicza, żeniąc go ze swoją siostrą Konczaką. Według niektórych źródeł Czapka Monomacha, używana potem przez książąt moskiewskich miała być darem Ozbega na tę okazję. Ozbeg wyposażył Jurija w tatarskie wojsko, lecz Michał rozbił Jurija. Nieoczekiwana śmierć Konczaki dała Jerzemu powód do oskarżenia Michała o jej otrucie. Michał został wezwany do Ordy i tam, za radą zausznika Kawgadyja przez Ozbega zgładzony.

Jarłyk (ros. ярлык z tur. jarl-ek) – pisemne rozporządzenie dla władców podbitych ziem wydawane przez władców mongolskich.Iwan I Kalita (ur. ok. 1288, zm. 31 marca 1340 w Moskwie) – władca ruski, od 1325 książę moskiewski, syn Daniela, pierwszego księcia Moskwy, wnuk Aleksandra Newskiego z dynastii Rurykowiczów.

Syn Michała, Aleksander twerski na nowo podjął walkę przeciw księciu moskiewskiemu Iwanowi Kalicie biorąc w 1327 udział w powstaniu ludowym, w którym mieszkańcy Tweru zabili posła ordyńskiego Czoł-chana i jego świtę. Ozbeg bardzo się tym rozgniewał, i kazał przyprowadzić księcia moskiewskiego. Według innych źródeł Kalita pojechał do Ordy sam mając nadzieję na korzyści z twerskich wydarzeń. Uzbek wydał mu jarłyk na wielkie księstwo i 50 000 wojska, którego siłami stłumiono powstanie i spustoszono księstwo Twerskie. Aleksander, ratując się od gniewu Ozbega uciekł na Litwę. W 1337 on sam stawił się u Ozbega i prosił o łaskę, którą początkowo uzyskał. 29 września 1339 roku jednak za namową Kality zamęczono Aleksandra oraz jego syna Teodora. Po tym fakcie większość ziem Rusi północno-wschodniej została rozdzielona na dwie części.

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Wielkie Księstwo Moskiewskie (ros. Великое княжество Московское, łac. Magnus Ducatus Moscuensis; potocznie pol. Moskwita, łac. Moscovia lub Muscovia) – państwo ruskie istniejące w latach 1328-1547, ze stolicą w Moskwie. Wielkie Księstwo Moskiewskie było kontynuacją Księstwa Moskiewskiego (1213-1328), które zostało podniesione do rangi wielkiego księstwa w 1328 roku, w wyniku unii personalnej Wielkiego Księstwa Włodzimierskiego i Księstwa Moskiewskiego oraz przeniesienia stolicy wielkiego księstwa z Włodzimierza do Moskwy.

W 1340 Uzbek wysłał wojsko na księcia smoleńskiego Iwana, który odmawiał płacenia daniny i rozgromił ziemię smoleńską.

Ozbeg prowadził także aktywną politykę południową. W 1319 i 1335 wyprawiał się na Arran - włości Ilchanidów na terytorium dzisiejszego Azerbajdżanu.

W artykule użyto materiałów z Encyklopedii Brockhausa i Efrona (1890—1907).

Jerzy Daniłowicz (ros. Юрий Данилович) (ur. 1281, zm. 21 listopada 1325)– książę moskiewski (1303- 1325) i wielki książę włodzimierski (1318-1322). Syn Daniela Moskiewskiego, brat Iwana Kality.Złota Orda (mong. Алтан Ордын улс tatar. Алтын Урда) – historyczne państwo mongolskie, założone ok. 1240 r. w zachodniej części imperium Czyngis-chana przez jego wnuka Batu-chana, ze stolicą w Saraj Batu.
Michał Jarosławicz, ros. Михаил I Ярославич (ur. 1271, zm. 22 listopada 1318) – książę twerski w latach 1285-1318 i wielki książę włodzimierski w latach 1304-1318. Święty Cerkwi prawosławnej.Aleksander twerski (ur. 7 października 1301 zm. 29 października 1339) – książę nowogrodzki 1325-1327, wielki książę twerski 1326-1327, 1338-1339 oraz włodzimierski 1326-1327.




Warto wiedzieć że... beta

Słownik encyklopedyczny Brockhausa i Efrona (ros. Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона), pierwsza rosyjska encyklopedia powszechna wydana w latach 1890–1907 w 82 tomach podstawowych i 4 tomach uzupełniających.
Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.
Tokta lub Tochta (? – ok. 1312) był chanem złotoordyjskim, synem Monge Timura oraz prawnukiem Batu-chana. W 1288 Tokta został odsunięty od władzy przez swoich kuzynów. W 1291 odzyskał tron z pomocą Nogaja. Wkrótce Tokta oraz Nogaj stali się zajadłymi rywalami. Tokta chcąc kresu wpływów Nogaja na Rusi wysłał tam wodza Djudena, którego armia zniszczyła 14 grodów. W 1300 Tokta zwyciężył Nogaja i zjednoczył ziemie między Wołgą i Donem. Umarł gotując się do kolejnej wyprawy na Ruś.
Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny (NUKAT) – katalog centralny polskich bibliotek naukowych i akademickich funkcjonujący od lipca 2002 roku. Katalog obejmuje pozycje ze wszystkich katalogów rozproszonych naukowych bibliotek uniwersyteckich tworzących NUKAT. Obecnie jest to 130 bibliotek naukowych, w tym 37 z Warszawy oraz 17 z Krakowa, w dalszej kolejności są biblioteki gdańskie (10), wrocławskie (10) oraz łódzkie (9).
Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
Azerbejdżan, Republika Azerbejdżanu (azer. Azərbaycan, Azərbaycan Respublikası) – państwo w Azji nad Morzem Kaspijskim, graniczące z Rosją, Gruzją, Armenią, Iranem oraz Turcją.
Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

Reklama