Orzecznictwo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Orzecznictwo, judykatura (łac. iudex – sędzia, iudicare – osądzać) – ogół decyzji jednego bądź wielu sądów i innych organów państwa. Przy czym pod pojęciem orzeczenia rozumie się tu zarówno stan faktyczny i prawny rozstrzygniętej sprawy, jak i sentencję wyroku oraz samo jej uzasadnienie.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna (OSNC) - wydawany od 1918 r. urzędowy zbiór orzeczeń Sądu Najwyższego, określany w publicystyce prawniczej mianem zielonego orzecznictwa z uwagi na kolor okładki. Miesięcznik zawiera węzłowe orzeczenia Izby Cywilnej Sądu Najwyższego wraz z pełnymi tekstami uzasadnień oraz skorowidzami tematycznymi.Common law (dosł. z ang. "prawo wspólne", pol. "prawo precedensowe") – porządek prawny charakterystyczny dla krajów anglosaskich (m.in. Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Australii, Nowej Zelandii).

W Polsce korzystając z dorobku sądowego orzecznictwa szczególną wagę przywiązuje się do tzw. tez wyroku, którymi są te fragmenty sądowego uzasadnienia, w jakich podano propozycje bardziej szczegółowej interpretacji od zawartych w ustawie norm prawnych.

Z kolei w systemie common law zgodnie z podziałem na ratio decidendi i obiter dictum większe znaczenie mają pierwsze z nich. Tylko rationes przysługuje tu bowiem moc powszechnie obowiązująca, podczas gdy dicta, tak jak orzeczenia sądowe w civil law, mają moc wyłącznie perswazyjną.

Krakowskie Zeszyty Sądowe - biuletyn Sądu Apelacyjnego w Krakowie w sprawach karnych, wydawany od 1990 roku przez zespół sędziów wydziału karnego tego sądu.Precedens (z łac. praecedens – poprzedzający) – wyrok sądowy mogący wpływać na treść orzeczeń wydawanych w sprawach późniejszych.

W polskim porządku prawnym, tak jak w innych państwach z systemem prawa stanowionego, orzecznictwo nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa. Tezy rozstrzygnięć sądów wyższych są natomiast chętnie powielane przez sądy niższego szczebla. Stąd wyroki sądowe zwane są tu precedensami de facto. Motywem takiego postępowania może być wzgląd na autorytet sądu, od którego precedens pochodzi, chęć zachowania jednolitości orzecznictwa bądź brak umiejętności samodzielnego rozpoznania sprawy. Powyższa praktyka stanowi też realizację fundamentalnej dla porządku prawnego zasady sprawiedliwości formalnej (proceduralnej), zgodnie z którą podobne przypadki traktować należy podobnie.

Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

Kolejne rozstrzygnięcia, w których ten sam sąd powraca do zajętego wcześniej stanowiska określa się w krajach civil law mianem linii orzeczniczej. W każdym czasie możliwe jest odstąpienie od przyjętego niegdyś poglądu, choćby z uwagi na jego dezaktualizację wobec zmiany stanu prawnego lub stosunków społeczno - gospodarczych. Dlatego nie można z góry wykluczyć równoległego funkcjonowania obok siebie sprzecznych linii orzeczniczych.

Bieżące orzecznictwo poszczególnych sądów stanowi częsty przedmiot publikacji w prasie prawniczej. Jest też ważnym elementem elektronicznych baz danych przeznaczonych dla prawników. Ponadto wydawane są urzędowe zbiory orzeczeń.

Zbiory orzeczeń sądów i trybunałów polskich[ | edytuj kod]

zbiory urzędowe[ | edytuj kod]

  • Biuletyn SN - aktualne pytania prawne sądów powszechnych oraz tezy orzeczeń Sądu Najwyższego (zazwyczaj poprzedzają publikację orzeczenia wraz z uzasadnieniem w którymś z poniższych zbiorów)
  • OSNC - Orzecznictwo Izby Cywilnej Sądu Najwyższego (tzw. zielone orzecznictwo)
  • OSNKW - Orzecznictwo Izby Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego (tzw. czerwone orzecznictwo)
  • OSNP - Orzecznictwo Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego (tzw. białe orzecznictwo)
  • ONSA - Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych (tzw. żółte orzecznictwo)
  • OTK - Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego
  • zbiory inne[ | edytuj kod]

  • OSP - Orzecznictwo Sądów Polskich
  • KZS - Krakowskie Zeszyty Sądowe
  • bazy internetowe[ | edytuj kod]

  • Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych
  • Supremus - z orzecznictwa Sądu Najwyższego
  • Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego
  • Internetowy Portal Orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Maciej Koszowski, Anglosaska doktryna precedensu. Porównanie z polską praktyką orzeczniczą, Warszawa 2009, s. 113-120.
    2. Maciej Koszowski, Anglosaska doktryna precedensu. Porównanie z polską praktyką orzeczniczą, Warszawa 2009, s. 33-62.
    3. Maciej Koszowski, Anglosaska doktryna precedensu. Porównanie z polską praktyką orzeczniczą, Warszawa 2009, s. 139.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Maciej Koszowski: Anglosaska doktryna precedensu: Porównanie z polską praktyką orzeczniczą. Warszawa: Warszawska Firma Wydawnicza, 2009. ISBN 978-83-61748-04-5.




  • Reklama