Orawicko-Witowskie Wierchy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Orawicko-Witowskie Wierchy (słow. Oravická Magura), nazywane też Pasmem Orawicko-Witowskim lub Magurą Witowską – znajdująca się na granicy polsko-słowackiej część Pogórza Skoruszyńskiego położona między doliną Siwej Wody i Doliną Czarnego Dunajca a Bramą Orawską, doliną Cichej Wody Orawskiej, Kotliną Orawicką i Doliną Orawicką. Do Pogórza Skoruszyńskiego włączana jest w podziale fizyczno-geograficznym Polski według Jerzego Kondrackiego. Słowacy nie wyróżniają takiej jednostki. Orawicko-Witowskie Wierchy w ich podziale są częścią Skoruszyńskich Wierchów, te zaś należą do Wewnętrznych Karpatach Zachodnich (Vonkajšie Západné Karpaty).

Brama Orawska (słow. sedlo Tichá) – położona na wysokości 950 m szeroka przełęcz oddzielająca Orawicko-Witowskie Wierchy (Przysłop Witowski 1164 m) od Tatr Zachodnich (Siwiańskie Turnie 1065 m). Znajduje się tuż po wschodniej stronie polany Molkówka, przy granicy polsko-słowackiej (po polskiej stronie). Przez Bramę Orawską przebiega też Wielki Europejski Dział Wodny pomiędzy zlewniami Morza Czarnego i Bałtyku. Cieki spływające na zachód, do Doliny Cichej Orawskiej znajdują się w zlewni Morza Czarnego, potoki spływające na wschód, do Kotliny Kościeliskiej są w zlewni Bałtyku. Dolina Cicha i Kotlina Kościeliska wchodzą w skład Rowu Podtatrzańskiego, Brama Orawska i biegnący nią dział wodny oddzielają je od siebie.Hurchoci Wierch (1050 m) – szczyt w masywie Orawicko-Witowskich Wierchów, położony w północno-wschodniej grani Przysłopu Witowskiego (1164 m), pomiędzy nim samym a Mnichówką (951 m). Jest on mało wybitny i słabo wyróżnia się w otoczeniu. Sam wierzchołek góry oraz jego zachodnie stoki opadające do Doliny Magurskiej są całkowicie zalesione, natomiast na wschodnich, opadających do doliny Czarnego Dunajca znajdują się wypasane przez mieszkańców Witowa polany z szałasami: Morgasówka i Cyrhla. Administracyjnie szczyt leży na terenie wsi Witów i znajduje się pod zarządem Wspólnoty Leśnej Uprawnionych Ośmiu Wsi.

Orawicko-Witowskie Wierchy zbudowane są z warstw fliszu karpackiego (tzw. fliszu podhalańskiego). Jest to ciąg wzniesień przebiegający z północnego zachodu na południowy wschód, od północnej strony opadający do Kotliny Nowotarskiej, od południa do Rowu Podtatrzańskiego. Większa ich część znajduje się na Słowacji. Najwyższe wzniesienia to Magura Witowska (1232 m) i Przysłop Witowski (1164 m), od którego w północnym kierunku odchodzi boczny grzbiet zwany Hurchocim Wierchem.

Granica polsko-słowacka – granica między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Słowacji istniejąca formalnie we współczesnym kształcie od 1 stycznia 1993 tj. od momentu rozpadu Czechosłowacji na dwa niezależne państwa. Przed rozpadem Czechosłowacji obecna granica ze Słowacją stanowiła jej część i miała prawie identyczny przebieg (w późniejszych latach dokonano drobnych korekt).Pogórze Skoruszyńskie – zachodnia część Pogórza Spisko-Gubałowskiego, położona na zachód od doliny Orawicy. Jest to niewysokie pasmo górskie znajdujące się niemal całkowicie na Słowacji. Wyróżnia się w nim:

Przez grań główną Orawicko-Witowskich Wierchów przechodzi Wielki Europejski Dział Wodny między zlewiskami Morza Czarnego i Bałtyku oraz granica polsko-słowacka. Spływające z wzniesień potoki zasilają Orawicę, jej dopływ Cichą Wodę Orawską, potok Jelešna (wszystkie w zlewni Morza Czarnego) oraz Czarny Dunajec (w zlewni Bałtyku). Wzniesienia są porośnięte lasem, ale znajdują się na nich liczne i nadal użytkowane polany.

Beskid – szczyt o wysokości 906 m, będący najdalej na północ wysuniętym wzniesieniem w masywie Orawicko-Witowskich Wierchów (w słowackim podziale fizyczno-geograficznym szczyt należy do Skoruszyńskich Wierchów). Znajduje się w ich grani głównej, którą biegnie granica między Polską i Słowacją oraz dział wód między zlewiskami Morza Czarnego i Bałtyku. Wschodnie (polskie) zbocza Beskidu opadają do koryta Czarnego Dunajca i są w zlewisku Bałtyku, zachodnie (słowackie) opadają do doliny potoku Jelešňa i znajdują się w zlewisku Morza Czarnego. Przysłop Witowski (słow. Príslop, 1164 m) – szczyt Orawicko-Witowskich Wierchów (część Pogórza Spisko-Gubałowskiego). Jest najbardziej wysuniętym na południe szczytem w grani głównej Orawicko-Witowskich Wierchów, znajduje się pomiędzy położonymi już w Tatrach Siwiańskimi Turniami (1065 m), od których oddzielony jest szeroką i rozległą przełęczą Brama Orawska (962 m) a Magurą Witowską (1232 m). Około 50 m na południowy zachód od wierzchołka Przysłopu przebiega granica polsko-słowacka (słupek II/265). Południowe stoki Magury Witowskiej opadają do Doliny Cichej Orawskiej, a spływające z nich potoki zasilają Cichą Wodę Orawską, północne do doliny Czarnego Dunajca, wschodnie do potoku uchodzącego do Czarnego Dunajca. W północnym kierunku odchodzi od Przysłopu Witowskiego opadający do doliny Czarnego Dunajca grzbiet Hurchociego Wierchu.

W grani głównej Orawicko-Witowskich Wierchów kolejno znajdują się:

  • Przysłop Witowski (Príslop, 1164 m),
  • Magura Witowska (Magura, 1232 m),
  • przełęcz 963 m,
  • Maśniakowa (Mašnáková, 972 m),
  • Beskid (Bieskid, 906 m).
  • Inne wzniesienia: Bučinka (919 m), Bučník (958 m), Krúpová (1064 m).

    Szlaki turystyczne[ | edytuj kod]

    szlak turystyczny czarny Witów – MnichówkaUrchoci Wierch – Przysłop Witowski – Magura Witowska. Czas przejścia na Przysłop Witowski 2h, ↓ 1:25 h Szlak niebieski Orawice – Magura Witowska. Czas przejścia 1:35 h, ↓ 1:10 h Szlak żółty Orawice – Mašnáková – Sucha Góra Orawska

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Witold Henryk Paryski, Zofia Radwańska-Paryska, Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ​ISBN 83-71-04-009-1
    2. Jerzy Kondracki|Karpaty. Wyd. II poprawione, Warszawa: WsiP, 1989, ​ISBN 83-02-04067-3
    3. Dušan Kočický, Boris Ivanič: Geomorfologické členenie Slovenska. [dostęp 2019-11-12].
    4. Turystyczna mapa Słowacji. [dostęp 2019-11-13].
    5. Geoportal. Mapa topograficzna i lotnicza [dostęp 2019-07-02].
    Siwa Woda – dolna część Chochołowskiego Potoku, który po wypłynięciu z Tatr od Siwej Polany zmienia nazwę na Siwą Wodę. Płynie ona dalej przez zachodnią część Rowu Kościeliskiego, cały czas przez las, przyjmując tylko bardzo niewielkie dopływy. W Roztokach (osiedle miejscowości Witów) łączy się z Kirową Wodą tworząc rzekę Czarny Dunajec. Połączenie to następuje na wysokości około 880 m n.p.m. Zaraz powyżej tego miejsca uchodzi do Kirowej Wody jeszcze Przybielanka (dolna część Lejowego Potoku).Maśniakowa (słow. Mašnákowá, 972 m) – szczyt w masywie Orawicko-Witowskich Wierchów, położony w ich grani głównej pomiędzy Magurą Witowską (1232 m) a Beskidem (906 m). Jest on mało wybitny i słabo wyróżnia się w otoczeniu. Wschodnie stoki góry, opadające do doliny Jeleśni są w większości zalesione, natomiast wschodnie, zbiegające do doliny Czarnego Dunajca, zajmowane są przez polany wypasowe i pola uprawne. Administracyjnie szczyt leży na terenie wsi Witów oraz Sucha Góra i znajduje się pod zarządem Wspólnoty Leśnej Uprawnionych Ośmiu Wsi.




    Warto wiedzieć że... beta

    Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.
    Mnichówka – część miejscowości Witów. Znajduje się na wysokości 870-1020 m na polanie o tej samej nazwie na północnym grzbiecie Hurchociego Wierchu w Orawicko-Witowskich Wierchach. Na osiedlu tym znajdują się dwa gospodarstwa, obecnie zamieszkałe tylko sezonowo.
    Orawice (słow. i węg. Oravice) – osada na Orawie (Słowacja), nad rzeką Orawica. Położona jest na wysokości 790 m n.p.m. w Kotlinie Orawickiej i Dolinie Orawickiej. Administracyjnie część Twardoszyna.
    Wielka encyklopedia tatrzańska – encyklopedia wiedzy o Tatrach (tatrologii). Jest to fundamentalne dzieło znawców Tatr – Zofii Radwańskiej-Paryskiej i Witolda Henryka Paryskiego, którzy przez 60 lat chodzili po Tatrach i zajmowali się ich badaniem. Encyklopedia obejmuje całość problematyki tatrzańskiej. Zawiera wiadomości z topografii Tatr, historii, geografii, przyrody, turystyki, etnografii, geologii, taternictwa, a także zdjęcia, rysunki i mapy. Pierwsze książkowe wydanie pojawiło się w 1995, potem było jeszcze wznawiane w 2004. Obydwa wydania pojawiły się z 3 wersjami okładki: płótno, skóra i półskórek. Wydanie z 2004 ma 1553 strony. Encyklopedia wydana została w Poroninie przez Wydawnictwo Górskie. Ponadto wyszła wersja multimedialna na płycie CD-ROM. Zawierała ona łącznie ok. 6000 haseł, 1200 grafik (w tym panoramy), a także nagrania gwary i muzyki górali polskich i słowackich oraz 60 interaktywnych map graniowych.
    Jerzy Aleksander Kondracki (ur. 1 listopada 1908 w Warszawie, zm. 13 kwietnia 1998 koło Villach w Austrii) – polski geograf, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, autor najbardziej znanej regionalizacji fizycznogeograficznej Polski.
    Flisz karpacki – określenie regionalnie występującego fliszu - serii naprzemianlegle ułożonych warstw skał osadowych morskiego pochodzenia, składająca się z ławic i warstw na przemian zlepieńców, piaskowców, mułowców i iłowców, rzadziej rogowców i margli. Skały te powstały na dnie mórz wskutek działalności tzw. prądów zawiesinowych, które doprowadziły do charakterystycznego, frakcjonalnego uwarstwienia.
    Urchoci Wierch – część miejscowości Witów w powiecie tatrzańskim. Położone jest na polanie o tej samej nazwie. Znajduje się na wysokości 1010-1130 m, na grzbiecie Hurchociego Wierchu w Orawicko-Witowskich Wierchach. Jest to jedno z najwyżej w Polsce położonych, stale zamieszkałych osiedli. Znajdują sie na nim dwa gospodarstwa. Nazwa osiedla pochodzi od Hurchociego Wierchu, na którym sie znajduje. Na mapie Geoportalu podawane są nazwy osiedla w wersji Urchoci Wierch oraz Hurchoci Wierch.

    Reklama