Oprawa (poligrafia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Oprawy starych książek w bibliotece Merton College
Wykonywanie oprawy miękkiej książki. Na zdjęciu oklejarka niskonakładowa,
Książka w oprawie miękkiej klejonej
Grzbiet książki − oprawa twarda
Oprawa druciana grzebieniowa

Oprawa, oprawa introligatorska – jeden z rodzajów produktów poligraficznych, który ma wkład i okładkę, z tym że okładka została wykonana w oddzielnym procesie.

Poligrafia jest dziedziną techniki zajmującą się procesami wytwarzania druków. Na przestrzeni wieków zachodziły w niej zmiany, aż osiągnęła ona dzisiejszy etap przemysłowy, którego rozwój zachodzi w jeszcze szybszym tempie. Przemysł poligraficzny jest szczególną dziedziną produkcyjną – obejmuje on opracowywanie wzorców (form drukowych) oryginałów tekstowych i rysunkowych, i drukowanie za ich pomocą kopii, w większości na potrzeby masowego odbiorcy. Jak każdą dziedzinę produkcyjną, tak i poligrafię można określić poprzez wykorzystywane technologie, charakterystykę wyrobów i powiązania z innymi dziedzinami gospodarki.Okładzinówka - element usztywniający okładzinę oprawy złożonej, najczęściej tekturowy. Na okładkę składają się dwie okładzinówki, przednia i tylna oraz (nie zawsze) grzbietówka, wszystkie połączone są okleiną (jednym arkuszem materiału introligatorskiego w przypadku oprawy złożonej jednorodnej bądź trzema kawałkami w przypadku okładki złożonej kombinowanej). Okładzinówki zazwyczaj stosowane są w oprawach popularnie zwanych "twardymi", są przy tym niewidoczne: z zewnątrz oklejone okleiną będącą najbardziej zewnętrzną częścią okładki, od wewnątrz pokryte wyklejkami.

Produkty poligraficzne dzielimy na druki luźne, druki łączone oraz oprawy. Druki luźne to druki, które nie są połączone między sobą, i są to przykładowo plakaty, ulotki, torebka itp. Natomiast druki łączone to druki, które zostały połączone między sobą, np. zszyty lub sklejony bloczek, zszyty tygodnik (np. "Polityka"). Druk łączony może zawierać umowną okładkę, ale jest ona wykonana jednocześnie z drukiem pozostałej części publikacji. Oznacza to, że nie miał miejsca oddzielny proces wykonania okładki, po którym uzyskano 4 stronice, które stanowią okładkę w tym tygodniku. Zatem oprawa zawiera wkład i oddzielnie wykonaną okładkę.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Ulotka jest drukiem służącym celom propagandowym i informacyjnym, przeznaczonym do szybkiego rozpowszechniania, o niewielkiej objętości, zazwyczaj w formie kartki, lub rozkładanej broszurki nie przekraczającej 4 stron. Przekazuje ona niezbędne informacje o działalności instytucji, firmy albo organizacji politycznej, lub zapowiada jakieś wydarzenie. Ulotki najczęściej informują o wydarzeniach kulturalnych (koncertach, repertuarze teatrów lub kin), wydarzeniach politycznych (wiecach, zgromadzeniach, marszach, protestach), zawierają informacje turystyczne, asortyment towarów lub usług, dane katalogowe bądź prospekty handlowe opisujące pojedynczy produkt lub ofertę firmy.

Oprawy dzielimy ze względu na sposób połączenia wkładu z okładką. Rozróżniamy oprawy proste, złożone i specjalne. Oprawa prosta - bezpośrednie połączenie grzbietu wkładu z częścią grzbietową okładki, poprzez sklejenie, zszycie drutem czy nićmi. Oprawa złożona - połączenie wkładu z okładką przy pomocy wyklejki, która może zostać wzmocnione poprzez skrzydełka paska grzbietowego i ewentualnie zwijkę (woreczek, rurka). Oprawa specjalna - połączenie wkładu z okładką w odmienny sposób niż w oprawie prostej lub złożonej. W oprawie specjalnej może istnieć jednocześnie połączenie identyczne jak w oprawie prostej i złożonej (klejenie lub szycie i wyklejka). Inne możliwości łączenia wkładu z okładką w typie oprawy specjalnej to łączenie spiralą, grzebieniem, listwami, śrubami itp.

Grzbietówka - pasek tektury stosowany jako usztywnienie grzbietu książki w oprawie złożonej. Główny element konstrukcyjny okładziny grzbietu odpowiedzialny za jej sztywność i kształt (płaski, wybrzuszony). Bezpośrednio na grzbietówkę naklejana jest oklejka.Dublura, oprawa podwójna - rodzaj oprawy książki, w której nie tylko zewnętrzne strony okładzin okładki, ale również wewnętrzne są zdobione, przy czym ranga ich zdobień jest równa zdobieniom stron zewnętrznych.

Wkład to zbiór kart ułożonych w takiej kolejności aby zapewnić ciągłość czytanego tekstu publikacji, połączonych na jednym boku zwanym grzbietem wkładu. Pozostałe trzy boki to: bok górny (prostopadły do grzbietu leżący nad tekstem w pozycji użytkowej egzemplarza), bok przedni (przeciwległy do grzbietu), bok dolny (prostopadły do grzbietu wkładu znajdujący się pod tekstem w pozycji użytkowej egzemplarza). Oprawa określa ostateczny kształt i wygląd wyrobu poprzez zdefiniowanie:

Falcowanie, złamywanie – jedno- lub wielokrotne składanie arkusza papieru, czystego lub zadrukowanego, na pół (najczęściej) lub w dowolnych innych proporcjach, na różne sposoby (w różnych kierunkach), w celu osiągnięcia docelowego formatu i liczby stron składki. Np. trzykrotne złożenie na pół arkusza daje składkę szesnastostronicową. Każde miejsce zaginania arkusza to falc (złam) i po złożeniu tworzy nową krawędź.Plakat – rodzaj wyrobu poligraficznego zaliczany do akcydensów. Druk jednostronny dużego formatu (co najmniej A2), o charakterze propagandowym lub reklamowym (nigdy wyłącznie informacyjnym), służący do umieszczania w stałych, publicznych miejscach (rozklejany, umieszczany w witrynach).
  • sposobu łączenia ze sobą kartek we wnętrzu wyrobu, czyli sposobu wykonania wkładu;
  • rodzaju okładki i jej wewnętrznej budowy;
  • sposobu łączenia wkładu z okładką.
  • Mini słowniczek terminów związanych z oprawą[ | edytuj kod]

    Wkład – może być stosem luźnych kartek, którego grzbiet jest pokryty klejem, lub zestawem odpowiednio zszytych kart z jednej składki lub wielu składek wchodzących jedna w drugą, wreszcie wkład może być zestawem składek ułożonych obok siebie i połączonych jednocześnie klejem i nićmi.

    Merton College (pełna nazwa: The House or College of Scholars of Merton in the University of Oxford) – jedna z trzech formalnych uczelni Uniwersytetu Oksfordzkiego w Anglii. Jego początki sięgają lat sześćdziesiątych XII wieku, kiedy Walter de Merton, kanclerz Henryka III, a później Edwarda I, opracował statut niezależnej społeczności akademickiej i stworzył wspierającą ją fundację. Okładka – jeden z dwóch podstawowych elementów tworzących wielostronicowy wyrób papierniczy lub publikację poligraficzną, a wcześniej także publikację pisaną ręcznie w formie kodeksu (czyli zbioru kart połączonych w grzbiecie).

    Wkład jednoskładkowy – jedna składka lub więcej składek wchodzących w siebie (składka w składkę), które tworzą od tego momentu jedną wspólną składkę.

    Wkład wieloskładkowy – dwie lub więcej składek leżących obok siebie (składka na składkę).

    Okładka – wszystko, co jest od zewnątrz trwale połączone z wkładem; okładka jest tylko jedna i składa się z dwóch okładzin okładki – przedniej i tylnej (tylko potocznie zwanych okładkami), oraz z grzbietu okładki. Okładka może być połączona z wkładem na wiele różnych sposobów. Ponadto okładka może się składać z jednej lub wielu części konstrukcyjnych rozmaicie ze sobą połączonych.

    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

    Okładka jednolita – najprostszy rodzaj okładki – okładka będąca pojedynczym arkuszem (papieru lub kartonu) odpowiednio bigowanym i następnie złamywanym w strefie grzbietu. (Warto tu wspomnieć, że podobnie brzmiący termin – jednorodna – odnosi się nie do okładki, a do oklejki.)

    Okładziny okładki mogą być elastyczne (i zwykle wtedy są wykonane z jednego wspólnego arkusza razem z grzbietem) lub też są sztywne (i wtedy każda z nich stanowi oddzielny arkusz).

    Antonim (z gr. anti naprzeciw, onoma imię) – termin oznaczający przeciwieństwo, odwrotność znaczeniową innego terminu, antonimy to terminy przeciwstawne. Są nimi np. ciepło - zimno, mądry - głupi, syty - głodny. Dziedzina wiedzy zajmująca się m.in. antonimami to językoznawstwo.

    Grzbiet może być krawędzią (w oprawie zeszytowej) lub płaszczyzną (w oprawie klejonej) i może stanowić jeden arkusz razem z obiema okładzinami okładki, jak również może stanowić oddzielną płaszczyznę połączoną z okładzinami okładki za pomocą tkaniny, skóry lub pasków papieru. W dodatku przy bardziej skomplikowanych oprawach mogą istnieć dwa niezależne grzbiety – grzbiet wkładu i grzbiet okładki, ponieważ wkład może być połączony z okładką poprzez jej grzbiet lub poprzez jej okładziny (za pomocą wyklejki).

    Wyklejka jest to arkusz papieru o gramaturze zwykle trochę większej od arkuszy wkładu, który jest przyklejony zarówno do wewnętrznej strony okładziny okładki jak i do pierwszej (lub ostatniej) kartki wkładu. Głównym zadaniem wyklejki jest właśnie połączenie okładki z wkładem. Wyklejki są oczywiście dwie – każda dla jednej z okładzin okładki. Wyklejki stosuje się przy sztywnych okładzinach. Wyklejki są niezadrukowane lub zadrukowane tłem lub wzorem, natomiast informacje treściowe umieszcza się tam bardzo rzadko.

    Oklejka jest elastycznym wytworem papierniczym, włókienniczym lub skórzanym przyklejanym od zewnątrz na okładziny i grzbiet okładki. Cele oklejki są dwa: 1. Oklejka służy do połączenia sztywnych okładzin i grzbietu, a w szczególnych sytuacjach może nawet sama stanowić grzbiet. 2. Służy jako materiał pokryciowy, który łatwiej się zadrukowuje (lub w inny sposób zdobi) niż sztywne elementy okładki. W tym zastosowaniu oklejki najpierw się ją zadrukowuje, a potem przykleja do elementów okładki, natomiast inne formy zdobienia, jak tłoczenie, złocenie itp. wykonuje się na oklejce już przyklejonej do okładzin.

    Podstrony: 1 [2] [3]




    Reklama