Operacja symbirska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Operacja symbirska – operacja Frontu Wschodniego Armii Czerwonej przeciwko Ludowej Armii Komucza, trwająca od 9 do 28 września 1918. Zakończona sukcesem czerwonych, którzy zdobyli Symbirsk i zmusili przeciwnika do wycofania się za Wołgę.

Władimir Oskarowicz Kappel, ros. Владимир Оскарович Каппель (ur. 28 kwietnia 1883; zm. 25 stycznia 1920) – rosyjski generał, monarchista i przeciwnik bolszewizmu.Operacja kazańska – działania bojowe 5. Armii i Grupy Arskiej 2. Armii Frontu Wschodniego Armii Czerwonej przeciwko siłom Ludowej Armii Komucza, w sierpniu – wrześniu 1918 r. Ich celem było odzyskanie przez Czerwonych kontroli nad Kazaniem. Po zaciętych walkach w rejonie miasta, w obliczu przewagi liczebnej przeciwnika, siły Ludowej Armii Komucza w zorganizowany sposób opuściły Kazań.

Tło wydarzeń[ | edytuj kod]

Po zdobyciu Kazania przez Armię Czerwoną sytuacja na froncie na Powołżu była niekorzystna dla Ludowej Armii Komucza. Pod Kazaniem oddziały liczące ok. 2500 żołnierzy utrzymywały linię frontu o długości 100-120 km, zagrożoną z trzech stron przez 2. i 5. armię. Oba czerwone związki operacyjne przygotowywały się do przejścia do kontrofensywy. Na pomoc kazańskiej grupie Ludowej Armii Komucza gen. Stanislav Čeček skierował z Symbirska, po Wołdze, oddział Władimira Kappela w sile 2340 bagnetów i szabel oraz 14 dział. Oznaczało to znaczące osłabienie dla wojsk Komucza na odcinku symbirskim.

Uljanowsk (ros. Ульяновск; dawniej Symbirsk) – miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą, centrum administracyjne obwodu uljanowskiego, położone około 893 km na wschód od Moskwy. Liczba mieszkańców w 2009 roku wynosiła 603 782 mieszkańców, a według wstępnych wyników rosyjskiego spisu powszechnego z 2010 roku liczba ta wynosi 613 800.Stanislav Čeček (ur. 13 listopada 1886 w Líšnie – obecnie część miasta Bystřice u Benešova; zm. 29 maja 1930 w Czeskich Budziejowicach) – czeski generał.

Przebieg operacji[ | edytuj kod]

Czerwoni rozpoczęli przygotowania do uderzenia na Symbirsk na początku września 1918 r. Operację przeprowadzić miała 1 armia, wchodząca w skład Frontu Wschodniego Armii Czerwonej, złożona z trzech dywizji strzeleckich: Penzeńskiej, Inzeńskiej i Symbirskiej. Łącznie w ich szeregach znajdowało się 8 tys. bagnetów i szabel, 194 karabiny maszynowe i 40 dział. Przeciwnik, powołżańska grupa wojsk białych, liczył 5 tys. bagnetów i 3,5 tys. szabel, a ponadto 35 — 45 dział, 150 karabinów maszynowych, 8-12 uzbrojonych parowców).

Buinsk – miasto w Rosji, w Tatarstanie, 137 km na południowy zachód od Kazania. W 2009 liczyło 20 225 mieszkańców.Ludowa Armia Komucza (ros. Народная армия КОМУЧа) – antybolszewicki związek wojskowy Komitetu Członków Zgromadzenia Ustawodawczego (tzw. "Komucza"), podczas wojny domowej w Rosji, który był czynnie zaangażowany w walki zbrojne na Powołżu, od czerwca do września 1918 roku.

W dniach 7-8 września 1918 r. 1 Symbirska dywizja Armii Czerwonej została wzmocniona o pięć pułków strzeleckich oraz dywizjon kawalerii. Tym samym siły czerwonych zyskały dwukrotną przewagę liczebną nad przeciwnikiem na obszarze jej występowania. Pierwszy raz podczas wojny domowej Armia Czerwona wykorzystała samochody, aby przewieźć w rejon zgrupowania 5 kurski pułk strzelecki.

15 Dywizja Strzelecka (ros. 15-я стрелковая дивизия) – związek taktyczny piechoty Armii Czerwonej.

9 września 1918 r. dywizja symbirska, licząca 5300 bagnetów i szabel, 21 dział i 117 karabinów maszynowych, przeszła do ofensywy. Zgrupowanie białych, przeciwko któremu działała, liczyło 3200 bagnetów i szabel, 22 dział i 50-70 karabinów maszynowych

Działania dywizji symbirskiej od południa wspierała dywizja inzeńska, która miała za zadanie nacierać z rejonu Kuzowatowa w kierunku Tierieńgi. Od północy natomiast wspierała ją grupa ałatyrska, licząca 300 bagnetów i 12 karabinów maszynowych, której zadaniem było zatrzymanie przeciwnika w rejonie Buinska.

11 września 1 dywizja odparła kontratak batalionu oficerskiego pod Biełym Kluczem, a następnie kontratak czechosłowackiego piechoty batalionu w rejonie Kondakowa. Następnie przecięła linię kolejową z Symbirska do Kazania i drogę z Syzrania do Symbirska. Biali zostali przyparci do Wołgi. Pociąg pancerny im. Lenina pod dowództwem S. Gulinskiego zdobył most kolejowy na Wołdze.

Rankiem 12 września czerwoni przystąpili do szturmowania Symbirska. Pozycje obronne białych ostrzelano z pięciu baterii artyleryjskich z rejonu Karlinskiej słobody. Miasto zostało zdobyte przed południem tego samego dnia. 1 dywizja wzięła tysiąc jeńców, zdobyła również trzy samoloty i dziesięć dział. W nocy z 13 na 14 września brygada dywizji symbirskiej sforsowała Wołgę. Do 16 września przesunęła się na wschód o 30-35 km.

18 września oddział Kappela powrócił spod Kazania i przypuścił kontratak. Brygada 1 symbirskiej dywizji, która sforsowała Wołgę, została odrzucona ponownie na zachodni brzeg rzeki. Przez kolejne sześć dni siły pod dowództwem Kappela próbowały odbić miasto. Bitwę na korzyść czerwonych rozstrzygnęło podejście 5 Armii i nadpłynięcie Flotylli Wołżańskiej. Obie siły, po przerwaniu frontu Ludowej Armii Komucza pod Kazaniem, wyszły na tyły powołżańskiego zgrupowania białych. Gdy 5 Armia dotarła pod Symbirsk, Kappel, obawiając się okrążenia, zrezygnował z ataków na miasto i zaczął się wycofywać w kierunku Bugulmy. Jednostki czerwonych ponownie przekroczyły Wołgę i ruszyły w pościg za przeciwnikiem. Sukces odniesiony w walkach o Symbirsk, będący kontynuacją ofensywy rozpoczętej zdobyciem Kazania, a następnie zwycięstwo w walce o Samarę w dniach 7–8 października) okazały się decydujące dla formowania skutecznej i zdolnej do toczenia jeszcze szerzej zakrojonych kampanii Armii Czerwonej.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Simbirskaja opieracija 1918 [w:] Grażdanskaja wojna i wojennaja intierwiencija w SSSR. Encikłopiedija, Sowietskaja Encikłopiedija, Moskwa 1987.
  2. red. N. Azowcew, Grażdanskaja wojna w Rossii, t. I., Wojenizdat, Moskwa 1980, s. 190.
  3. J. D. Smele, The "Russian" Civil Wars 1916-1926. Ten Years That Shook the World, Hurst&Company, London 2015, ​ISBN 978-1-84904-721-0​, s. 87-88.
  4. Mawdsley E., Wojna domowa w Rosji 1917-1920, M. Popławska (tłum.), Warszawa: Bellona, 2010, ​ISBN 978-83-11-11638-2​, OCLC 750846354, s. 98.




Reklama