Operacja Nisko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Operacja Nisko – hitlerowski projekt założenia żydowskiej kolonii – imitacji niezawisłego państwa, w okolicach podkarpackiego Niska (konkretnie w Zarzeczu), w 1939.

Narodowy socjalizm (niem. Nationalsozialismus), nazizm (skrót od Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna i antysemicka ideologia Niemieckiej Narodowosocjalistycznej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu, opierająca się na biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945.Sicherheitsdienst des Reichsführers-SS (SD, pol. Służba Bezpieczeństwa Reichsführera SS) – organ wywiadu, kontrwywiadu i służby bezpieczeństwa SS, działający w III Rzeszy w latach 1931–1945.

Historia[ | edytuj kod]

Autorem projektu operacja Nisko, powstałego w październiku 1939 roku, tuż po kampanii wrześniowej, był SS-Obersturmführer Adolf Eichmann. Eichmann został mianowany pełnomocnikiem szefa Gestapo, Gruppenführera SS Heinricha Müllera do spraw pozbycia się z terenu III Rzeszy oraz Protektoratu Czech i Moraw obywateli pochodzenia żydowskiego. Plan ten był mutacją idei syjonistycznych, przewidujących zapewnienie Żydom nowej ojczyzny. Do listopada 1941 wielu Żydów wyemigrowało pod przymusem do Palestyny. Później naziści zmienili plany, zrezygnowali ze zmuszania Żydów do emigracji i zdecydowali się na ich fizyczne zniszczenie, uruchamiając proces znany pod eufemistycznym określeniem „ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej” (Endlösung der Judenfrage).

Lublinland – planowane przez III Rzeszę podczas II wojny światowej utworzenie na Lubelszczyźnie żydowskiego obszaru autonomicznego (rezerwatu lub państwa) pod protektoratem niemieckim. Jidyszייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.

Projekt Nisko miał mieć charakter eksperymentu polegającego na utworzeniu autonomicznej żydowskiej kolonii, pod nadzorem SS, na bagnistych terenach w pobliżu Sanu, w dystrykcie lubelskim Generalnego Gubernatorstwa. Eichmann miał bezpośrednie poparcie swego przełożonego – Reinharda Heydricha, szefa SD. Wykonanie planu poprzedziły rozmowy Eichmanna z komisarzem Josefem Bürckelem w Wiedniu oraz z Josefem Wagnerem, Gauleiterem Śląska. 9 października 1939 miała miejsce także wizyta Eichmanna w Ostrawie.

Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Żydzi mieli być przewiezieni koleją na wschód. Najpierw miało przyjechać 2–3 tysiące zdolnych do pracy, młodych żydowskich robotników. Wzięliby oni zaopatrzenie żywnościowe na parę tygodni. Kiedy obóz byłby gotowy, przybyłyby kobiety i dzieci. Żydzi zobligowani byliby do pokrycia z własnej kieszeni kosztów transportu i prefabrykowanych baraków. Każdy pociąg byłby strzeżony przez 25 funkcjonariuszy Schutzpolizei, z poleceniem karania śmiercią uciekinierów. Nie było planów działania na wypadek braku żywności w obozie.

Podkarpacie (Podkarpacie Zewnętrzne) – region fizycznogeograficzny położony na obszarze Austrii, Czech, Polski, Ukrainy i Rumunii. SS (niem. Die Schutzstaffel der NSDAP, pol. "eskadra ochronna NSDAP") – paramilitarna i początkowo elitarna niemiecka formacja nazistowska, podległa Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP).

12 października 1939 Eichmann i Brigadeführer SS dr Franz Stahlecker udali się z misją znalezienia odpowiedniego miejsca na założenie obozu. Zdecydowali się na Nisko położone na terenach, które wciąż jeszcze znajdowały się pod kontrolą Armii Czerwonej (która wkroczyła do Polski 17 września 1939, zob. agresja ZSRR na Polskę). Wybrano miejsce na terenie podmokłym, niedaleko rzeki i położone blisko stacji kolejowej.

Heinrich Himmler (ur. 7 października 1900 w Monachium, zm. 23 maja 1945 w Lüneburgu) – polityk, jeden z głównych przywódców Niemiec hitlerowskich i zbrodniarzy II wojny światowej; współtwórca i szef kolejno: SS (od 1929), Gestapo (od 1934), policji (od 1936), minister spraw wewnętrznych (od 1943). Odpowiedzialny za eksterminację Żydów w Europie.Volksdeutsche (pol. etniczni Niemcy lub folksdojcze) – określenie stosowane do 1945 roku wobec osób pochodzenia niemieckiego, zamieszkujących poza granicami Niemiec według stanu granic na koniec 1937 roku, którzy nie posiadali niemieckiego ani austriackiego obywatelstwa (Reichsdeutscher) w takich państwach jak Francja, Belgia, Dania, Luksemburg, część Szwajcarii oraz na obszarach dawnego osadnictwa niemieckiego w Polsce (Poznańskie, Górny Śląsk, Pomorze Gdańskie, Łódź i inne), w Czechosłowacji (Kraj Sudetów i Karpaty, głównie Spisz), Rumunii, czy na Litwie (okręg Kłajpedy).

Eichmann osobiście witał w Nisku pierwsze transporty Żydów mową (w jidysz), zaczynającą się od słów: .mw-parser-output div.cytat{display:table;border:1px solid #aaa;padding:0;margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin-left:auto;margin-right:auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

Führer obiecał Żydom nową ojczyznę... Jeśli zbudujecie sobie baraki – będziecie mieli dach nad głową. Nie ma wody. Studnie w całym rejonie są zatrute: panują cholera, dyzenteria, tyfus. Jeśli zaczniecie kopać studnie – będziecie mieli wodę....

Tyfus plamisty, dur plamisty (łac. Typhus exanthematicus) – bakteryjna choroba zakaźna, przyczyna ciężkich epidemii i śmierci milionów ludzi.Dyzenteria, czerwonka (gr. dysentería) – ostra choroba zakaźna jelit, w szczególności jelita grubego, której objawem jest uporczywa biegunka i obecność krwi oraz śluzu w stolcu. Nieleczona prowadzi do śmierci.

Eichmann pozostał parę dni w pobliskim Zarzeczu.

Tymczasem Hitler zmienił zdanie i zarządził masowe wysiedlenia Polaków i Żydów z terenów dołączonych do Rzeszy oraz sprowadzenie na ich miejsce etnicznych Niemców (Volksdeutschów) z całej Europy (zob. Heim ins Reich). Müller poinformował o tym biura emigracyjne w Wiedniu i Ostrawie, ale Eichmann nie chciał odwołać operacji i anulować zamówionych pociągów. Druga fala deportacji z Ostrawy, Katowic i Wiednia ruszyła 26 października. Jako że pociągi zostały zarezerwowane dla armii, kolejne fale nie miały już miejsca. Tysiące Żydów pozostało opuszczonych, zdanych na samych siebie, mieszkając w bardzo trudnych warunkach we wzniesionych barakach. Setki Żydów wymaszerowały – pod strażą SS – i zostały zmuszone do wejścia na teren ZSRR. Gdy pogoda się pogorszyła, kilku żydowskich liderów dostało zgodę na wysłanie posłów po pomoc do żydowskiej społeczności w Lublinie. Z powodu chorób i braku żywności wzrastała śmiertelność. Grupa Żydów zdecydowała się na włączenie do pobliskiego obozu pracy. W kwietniu 1940 r. okazało się, że projekt nie zakończył się sukcesem i ci, którzy przetrwali, mogli zabrać swe rzeczy i wrócić, skąd przyjechali. Powróciło tylko 300 osób.

Dystrykt lubelski (niem. Distrikt Lublin) – jednostka administracyjna Generalnego Gubernatorstwa od 26 października 1939 do 25 lipca 1944. W 1940 roku zajmował obszar 26 848 km² a w 1942 – 26 560 km².Armia Czerwona, ros. Красная Армия, pełna nazwa Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od 23 lutego 1946 roku Armia Radziecka (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – wojska lądowe Sił Zbrojnych ZSRR, istniejące do grudnia 1991 (przemianowane m.in. na Wojska Lądowe Republiki Białoruś, Wojska Lądowe Federacji Rosyjskiej oraz wojska lądowe każdej z pozostałych dawnych republik ZSRR).

Projekt pokazał nazistom, że można pozbyć się Żydów – obywateli Rzeszy – małym kosztem i w krótkim czasie. W uznaniu „zasług” podczas pracy nad projektem Eichmann został awansowany.

Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Protektorat Czech i Moraw (czes. Protektorát Čechy a Morava, niem. Protektorat Böhmen und Mähren) - autonomiczna jednostka administracyjna utworzona 16 marca 1939 przez niemiecką Rzeszę z okupowanych od 15 marca 1939 Czech, Moraw i Śląska Czeskiego, nie przyłączonych w konsekwencji układu monachijskiego do III Rzeszy 30 września 1938 jako Kraj Sudecki (niem. Sudetenland). Większość społeczności międzynarodowej nigdy nie uznała istnienia tego tworu.
Pojęcie autonomia pochodzi od (staro)greckiego αυτονομία, (αὐτονομία) autonomía = możliwość stanowienia norm samemu sobie, samodzielność prawna. Dziś używa się go w zależności od dyscypliny (gospodarka, prawo, polityka) lub kontekstu w znaczeniu suwerenność, niezawisłość, niezależność, samorządność, (całkowita lub częściowa).
Adolf Otto Eichmann (ur. 19 marca 1906 w Solingen, zm. 31 maja 1962 w Ramli) – niemiecki funkcjonariusz nazistowski, ludobójca, zbrodniarz wojenny. Główny koordynator i wykonawca planu Ostatecznego Rozwiązania Kwestii Żydowskiej. Członek organizacji uznanych po wojnie za przestępcze: SS (Drużyna Ochronna), SD (Służba Bezpieczeństwa), Gestapo (Tajna Policja Państwowa).
Reichssicherheitshauptamt (RSHA) – Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy. Centrala państwowej policji bezpieczeństwa – Sicherheitspolizei (Sipo) i służby bezpieczeństwa Sicherheitsdienst (SD), jeden z dwunastu urzędów SS.
Gauleiter (niem. naczelnik okręgu) – tytuł paramilitarny, nadawany przywódcy NSDAP w danym okręgu partyjnym, np. organizacji kraju związkowego Turyngii czy miasta Wiedeń. Gauleiter miał w wielu wypadkach spory zakres władzy, podlegając wyłącznie centralnym władzom partii. Każdy Gauleiter III Rzeszy posiadał swojego zastępcę (Stellvertreter-Gauleiter), który w razie niemożności wykonywania obowiązków przez Gauleitera, obejmował jego stanowisko.
Eufemizm (z gr. ευφημισμός - euphēmismós, od eu dobrze i phemi mówić) – wyraz lub peryfraza zastępująca słowo lub zwrot, które ze względu na tabu kulturowe czy religijne, na zabobon, na cenzurę lub autocenzurę (polityczną lub obyczajową), czy też na normy towarzyskie, pruderię, współczucie (empatia), poprawność polityczną, delikatność, uprzejmość, dobre wychowanie mówiącego/piszącego nie może lub nie powinno być używane. Eufemizm powinien mieć przynajmniej jedną cechę wspólną ze słowem, które zamienia. Powinien także wywoływać pozytywne lub neutralne skojarzenia, co jest niejednokrotnie jedynym kryterium odróżniającym go od dysfemizmu i wulgaryzmu.
Heinrich Müller (ur. 28 kwietnia 1900 w Monachium, prawdopodobnie zm. maj 1945) – zbrodniarz hitlerowski, SS-Gruppenführer i generał-porucznik policji, radca i dyrektor kryminalny Rzeszy (Reichskriminaldirektor), od 27 września 1939 do końca II wojny światowej szef Gestapo – Urzędu IV w Głównym Urzędzie Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA).

Reklama