Omasztowanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Omasztowanie – część osprzętu żaglowego służąca do podnoszenia, rozpinania i ustawiania żagli. Przez całe wieki drzewca były wykonywane z drewna. Obecnie produkowane są ze stopów metali lekkich (głównie glinu), oraz (rzadziej) materiałów kompozytowych, takich jak laminaty i włókna węglowe, oferujące dużą wytrzymałość przy jednoczesnej redukcji masy. Początkowo przekrój masztu był okrągły, obecnie stosuje się przekroje obłe, przypominające symetryczne profile lotnicze, które zapewniają większą sprawność układu maszt-żagiel. Z tego powodu w żeglarstwie regatowym używa się także masztów obrotowych.

Rozprza (lub rozprze) – drzewce charakterystyczne dla ożaglowania rozprzowego. Biegnie skośnie do góry od (zwykle dolnej części) masztu w poprzek prostokątnego żagla do jego górnego zewnętrznego rogu. Współcześnie spotykana na jachtach klasy Optymist.Żagiel – rodzaj pędnika wiatrowego stosowanego do napędów żaglowców, jachtów, bojerów, żaglowozów itd. Jest to odpowiednio ukształtowany płat tkaniny (ew. innego tworzywa) rozpięty na omasztowaniu jednostek żaglowych, stawiany fałami, a kierowany szotami lub brasami (wszystko najczęściej przy użyciu wielu lin pomocniczych). Zespół żagli tworzy ożaglowanie jednostki i służy do napędzania jej. Pierwotnie żagle były szyte z brytów tkaniny (bawełna, dacron, nylon, kevlar), obecnie stosuje się też inne metody wytwarzania żagli (laminowanie, klejenie). Żagle podzielić można według kształtu, abstrahując od rodzaju ożaglowania, na trójkątne i czworokątne.

Omasztowanie dzieli się na stałe i ruchome.

Omasztowanie stałe jest związane z kadłubem za pomocą olinowania stałego. Do drzewc stałych zaliczamy: zbliżone do pionu maszty składające się z kolumny i steng, zbliżone do poziomu bukszpryty i wystrzały.

Drzewca ruchome są przymocowane do drzewc stałych w sposób umożliwiający ich odpowiednie ustawianie w stosunku do kierunku wiatru. Ustawianie to jest realizowanie za pomocą olinowania ruchomego. Drzewcami ruchomymi są: bomy, gafle, wytyki, reje, rejki i rozprze.

Stop metali (dawniej także: aliaż) – tworzywo o właściwościach metalicznych, w którego strukturze metal jest osnową, a poza nim występuje co najmniej jeden dodatkowy składnik, zwany dodatkiem stopowym. Dodatki są wprowadzane w celu poprawienia wytrzymałościowych właściwości materiału. Zwykle pogarszają plastyczność, przewodnictwo elektryczne, przewodnictwo cieplne. Często zmniejszają również odporność na korozję.Bom – drzewce ruchome w omasztowaniu żaglowej jednostki pływającej. Jest to pozioma belka zamocowana przegubowo jednym końcem (piętą) w maszcie lub sztagu. Jej drugi koniec zwany nokiem, jest wolny. Do bomu mocowany jest dolny lik żagla przymasztowego w ożaglowaniu skośnym lub rzadziej sztaksla. Zadaniem bomu jest nadanie odpowiedniego kształtu żaglowi oraz umożliwienie nim manewrowania poprzez olinowanie ruchome. Współcześnie bomy wykonywane są ze stopów aluminium, bądź w przypadku jachtów regatowych z włókna węglowego. Dawniej i rzadko w dzisiejszych czasach spotyka się bomy drewniane.

Do omasztowania zalicza się też drzewca służące do usztywniania drzewc stałych poprzez napięcie podtrzymujących je lin (lub łańcuchów): delfiniaki, jumpsalingi i salingi.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • ożaglowanie




  • Warto wiedzieć że... beta

    Jumpsaling – skierowana w stronę dziobu rozpórka jumpsztagu, zamocowana w okolicy topu masztu. Stosowany w takielunku ułamkowym układ jumpsztag - jumpsaling przeciwdziała wyginaniu masztu do tyłu, pomiędzy mocowaniem sztagu, a mocowaniem achtersztagu (lub baksztagów). Jumpsalingi, podobnie jak jumpsztagi często występują parami, tworząc literę "V". Pomiędzy nimi przebiega sztag.
    Bukszpryt (dziobak) – drzewce wystające do przodu z dziobu jednostce żaglowej, wyjątkowo mechanicznej (pancernik Potiomkin). Bukszpryt zorientowany jest poziomo, lub lekko wznosząco, najczęściej w linii wzniosu pokładu. Jego wynalezienie datuje się na XV w. a od XVII w. zaczęto go przedłużać stengą (nazywaną bomstengą lub bukszpirem) oraz bramstengą.
    Gafel (rożec) – ukośne drzewce stawiane razem z żaglem gaflowym. Jest charakterystycznym elementem w ożaglowaniu gaflowym, które wzięło od niego nazwę. Jest jednym z nielicznych drzewc stosowanych na jednostkach żaglowych, które nie są zorientowane ani w pionie, ani w poziomie. Jeden z końców gafla opiera się o maszt w jego górnej części, a sam gafel jest skierowany skośnie do góry. Do gafla przylega górny lik czworokątnego żagla gaflowego. Zadaniem gafla jest usztywnienie tego liku w linii prostej, co umożliwia stosowanie większych żagli (szerszych w górnej części) niż w podobnym typie ożaglowania zwanym ożaglowaniem bermudzkim. Gafla podnosi się i opuszcza razem z żaglem.
    Drzewce – element omasztowania w żeglarstwie. Służą do utrzymywania oraz manewrowania ożaglowaniem jednostki pływającej. To m. in.: maszt, bom, gafel, reja, salingi, bukszpryt, wystrzał. Wykonywane są ze stopów aluminium, stali, wbrew nazwie coraz rzadziej z drewna. Można wyróżnić dwie kategorie drzewc: stałe oraz ruchome.
    Włókno węglowe (włókno karbonizowane) – włókno powstające w wyniku kontrolowanej pirolizy poliakrylonitrylu i innych polimerów organicznych, składające się prawie wyłącznie z rozciągniętych struktur węglowych podobnych chemicznie do grafitu.
    Metale lekkie – to potoczna nazwa metali z I i II grupy układu okresowego pierwiastków, czyli łączna nazwa dla metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych. Ponadto do metali lekkich zalicza się też niektóre metale z innych grup układu okresowego: skand, tytan, itr i glin.
    Wytyk – ruchome drzewce pomocnicze na jednostce żaglowej pełniące różne funkcje w zależności od miejsca zamontowania oraz konstrukcji.

    Reklama