Olinowanie ruchome

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fały jako olinowanie ruchome na jachcie kabinowym.

Olinowanie ruchome – rodzaj olinowania na jachcie lub innej jednostce pływającej. Liny olinowania ruchomego mają przynajmniej jeden koniec wolny. Służą do obsługi takielunku czy innych elementów osprzętu, np. miecza, płetwy sterowej. Są to między innymi: fały i kontrafały, szoty, brasy, topenanty, dirki, gai, obciągaczy bomów, halsów, szkentli itp.

Brasy – element olinowania ruchomego na żaglowcu służący do ustawiania ożaglowania rejowego w płaszczyźnie najkorzystniejszej względem wiatru, poprzez odpowiednie obrócenie rei w płaszczyźnie poziomej. Brasy występują również przy spinakerbomie.Omasztowanie – część osprzętu żaglowego służąca do podnoszenia, rozpinania i ustawiania żagli. Przez całe wieki drzewca były wykonywane z drewna. Obecnie produkowane są ze stopów metali lekkich (głównie glinu), oraz (rzadziej) materiałów kompozytowych, takich jak laminaty i włókna węglowe, oferujące dużą wytrzymałość przy jednoczesnej redukcji masy. Początkowo przekrój masztu był okrągły, obecnie stosuje się przekroje obłe, przypominające symetryczne profile lotnicze, które zapewniają większą sprawność układu maszt-żagiel. Z tego powodu w żeglarstwie regatowym używa się także masztów obrotowych.

Jako olinowanie ruchome zazwyczaj stosuje się miękkie liny stalowe lub włókienne plecione bądź pokrętkowe. Coraz rzadziej wykorzystuje się w tym celu liny bawełniane. Grubość liny dobiera się do wymaganego obciążenia podczas pracy. Olinowanie ruchome często stanowi system lin i bloków, mających na celu zredukowanie siły (np. talia).

Takielunek – termin żeglarski oznaczający tę część osprzętu żaglowego na statku wodnym o napędzie żaglowym, która jest aktualnie rozmieszczona na jednostce w celu użytkowania.Szot – lina olinowania ruchomego służąca do ustawiania rogu szotowego żagla najkorzystniej względem kierunku wiatru. Szot jest liną do obsługi pracującego żagla, biegnącą od żagla w dół do pokładu, w kierunku rufy. Najczęściej jako szoty wykorzystuje się miękkie bawełniane liny.

Przykłady olinowania ruchomego:

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • olinowanie stałe
  • takielunek
  • omasztowanie
  • ożaglowanie
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Franciszek Haber: Vademecum żeglarza i sternika jachtowego. Warszawa: WILGA, 2004, s. 22–24. ISBN 83-7375-197-1.
  • Jerzy W. Dziewulski: Wiadomości o jachtach żaglowych. Warszawa: Alma-Press, 2008, s. 376–377. ISBN 978-83-7020-358-0.
  • Talia – w żegludze element osprzętu składający się z liny miękkiej oraz bloków, wykorzystywany do obsługi elementów wymagających użycia dużej siły, jak na przykład do zwiększania naciągu olinowania. Talie najczęściej spotyka się przy takielunku i przy drzewcach. Stosowane są też do wybierania oraz luzowania żagli.Dirka – lina olinowania ruchomego przy ożaglowaniu gaflowym, biegnąca od noku bomu na ukos do górnej części masztu, służąca do podtrzymywania bomu. Czasami stosowana jest w tym samym celu w ożaglowaniu bermudzkim, ale mocowana do masztu trochę niżej. Na każdy bom przypadają dwie dirki, przy czym wybierana jest dirka nawietrzna, zaś zawietrzną luzuje się, aby nie odkształcała i nie przecierała żagla.




    Warto wiedzieć że... beta

    Krążek linowy (koło linowe, blok, bloczek) – element osprzętu wielu urządzeń dźwigowych, w postaci grubego talerza, wykonanego najczęściej z metalu osadzonego na łożyskach tocznych lub ślizgowych na osi. Na obwodzie krążka znajduje się rowek linowy zapobiegający ześlizgiwaniu się liny (lub łańcucha).
    Gaja – element olinowania ruchomego. Lina służąca do zmiany położenia w płaszczyźnie poziomej drzewc takich jak gafel lub bom. Jej pełne nazewnictwo pochodzi od połączenia z nazwą elementu, którym porusza np. gafelgaja. Występuje również przy innych elementach jak np. żurawiki (szlupgaja).
    Topenanta (ang. topping lift) – element olinowania ruchomego na żaglowej jednostce pływającej. Lina podtrzymująca wolny koniec (nok) poziomych drzewc – bomu lub rei. Niekiedy zaliczana jest do olinowania stałego (topenanta salingu i bryfokrei).
    Pikfał – element olinowania ruchomego występujący przy ożaglowaniu gaflowym. Fał ten mocowany jest do piku gafla zazwyczaj przez wodzik (prowadnicę). Przy żaglu występuje w parze z gardafałem. Podczas stawiania ożaglowania w pierwszej kolejności wybierany jest pikfał, aby unieść nok gafla, a następnie oba pikfał i gardafał.
    Szkentla, przewiąz pikowy, przewiąz nokowy, nokbencel – lina w ożaglowaniu skośnym, która łączy róg szotowy żagla z końcem drzewca. Szkentla może napinać żagiel do końca bomu (jego noku) lub do końca gafla (czyli jego piku).
    Olinowanie stałe – rodzaj olinowania na jachcie żaglowym lub innej jednostce pływającej posiadającej maszt. Zazwyczaj są to liny (czasem pręty lub specjalne profile) utrzymujące i stabilizujące maszt bądź inne drzewca w płaszczyźnie poprzecznej jachtu. Ich mocowania mogą być przytwierdzone w różnych jego częściach (stąd ich różne nazwy, biorące się od miejsca zamocowania). Drugi koniec jest mocowany do pokładu lub innych stałych elementów omasztowania. Podczas żeglugi nie pracuje się linami olinowania stałego. Co jakiś czas dokonuje się korekty ich napięcia. Wyjątkiem są jednostki regatowe, na których olinowanie stałe często reguluje się w trakcie żeglugi, w celu zmiany ustawienia (pochylenia, ugięcia) masztu.
    Fał – element olinowania ruchomego. Służy do podnoszenia ruchomych elementów ożaglowania, omasztowania i innych. Nazwę tę noszą nie tylko wszystkie liny służące do stawiania żagli, ale także niektóre z lin podnoszących ruchome części omasztowania oraz liny do podnoszenia płetwy sterowej oraz miecza. Jeśli poluzowanie fału nie powoduje opuszczenia danego elementu pod wpływem siły ciężkości to stosuje się linę o działaniu przeciwnym - kontrafał. Każdy fał służy konkretnemu celowi, a jego pełna nazwa powstaje poprzez połączenie z nazwą elementu, który jest podnoszony, np. fał foka (inaczej fokfał), fał grota (grotfał), fał miecza, fał piku (pikfał) itp.

    Reklama