Ofensywa w Ardenach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output .infobox.wojna .naglowek{background:#ddd;text-align:center;border:1px solid #aaa}.mw-parser-output .infobox.wojna-najnowsze .naglowek{background:LightSteelBlue}.mw-parser-output .infobox.wojna-nowozytnosc .naglowek{background:LightGreen}.mw-parser-output .infobox.wojna-starozytnosc .naglowek{background:DarkSalmon}.mw-parser-output .infobox.wojna-sredniowiecze .naglowek{background:LightGray}

Ofensywa w Ardenach, bitwa o Ardeny, w historiografii anglosaskiej znana także jako bitwa o wybrzuszenie (ang. Battle of the Bulge) – bitwa stoczona w Ardenach na przełomie 1944 i 1945 roku. Była ostatnią dużą operacją ofensywną wojsk niemieckich na froncie zachodnim podczas II wojny światowej.

Operacja wiślańsko-odrzańska – operacja zaczepna Armii Czerwonej w ramach ofensywy przeciwko wojskom hitlerowskich Niemiec, przeprowadzona od 12 stycznia 1945 roku z linii Wisły i zakończona w lutym na linii Odry.Ardeny (Las Ardeński, fr. Ardennes, luks. Ardennen) – silnie zalesione góry w południowo-wschodniej Belgii (rozciągają się również na Luksemburg i Francję). Ich średnia wysokość to około 400-500 metrów, a najwyższym szczytem jest Signal de Botrange 694 m n.p.m. (najwyższy szczyt Belgii). Od północy i zachodu góry opływa Moza. Ardeny są najrzadziej zaludnioną częścią Belgii. Powierzchnia Ardenów wynosi 11 200 km². Należą do hercyńskiej strefy fałdowań Europy. Zbudowane z utworów paleozoicznych, wśród których przeważają piaskowcowo-ilasto-węglanowe osady dewonu. Obszar Ardenów był silnie deformowany w czasie ruchów kaledońskich i hercyńskich.

Armia niemiecka zamierzała rozciąć siły aliantów, oddzielając wojska brytyjskie od amerykańskich, zdobyć Antwerpię, a następnie zaatakować w kierunku północnym, okrążając i niszcząc cztery armie alianckie. Miało to zmusić aliantów zachodnich do wynegocjowania pokoju z państwami Osi.

Niemiecka nazwa tej operacji brzmiała na początku „Jesienna mgła”, ale później dla zmylenia aliantów zmieniono ją na „Wacht am Rhein” (Straż nad Renem). W oficjalnej historii armii amerykańskiej nazywana jest „kampanią w Ardenach i Alzacji”.

Operacja Nordwind, Operation (także Unternehmen) Nordwind, tzn. "Północny Wiatr" - niemiecka ofensywa w styczniu 1945 mająca na celu odciążanie jednostek walczących w Ardenach i umożliwienia im wyrwania się z okrążenia.Skalda (franc. Escaut, hol. Schelde) – rzeka płynąca przez Francję, Belgię i Holandię. Długość – 350 km, powierzchnia zlewni – 21 tys. km².

Pomimo że ofensywa zakończyła się ostatecznie klęską, początkowo zaskoczyła aliantów i zmusiła ich do poważnych zmian w planach oraz zaangażowania sporych sił do jej powstrzymania. Z drugiej strony, armia niemiecka poniosła tak duże straty w sprzęcie i żołnierzach, że ułatwiło to późniejszą ofensywę aliantów na Linię Zygfryda oraz ofensywę radziecką, która ruszyła na wschodzie na początku stycznia 1945 roku. Pod względem wielkości zaangażowanych sił była to największa bitwa w historii wojsk Stanów Zjednoczonych.

Obrona Bastogne – bitwa o belgijskie miasto Bastogne w Ardenach stoczona w dniach 19–26 grudnia 1944 r. przez amerykańską 101 Dywizję Powietrznodesantową i wspomagające ją jednostki w całkowitym okrążeniu przeciwko wojskom niemieckim na froncie zachodnim II wojny światowej. Jeden z najważniejszych epizodów ofensywy w Ardenach. Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Wprowadzenie[ | edytuj kod]

Tło historyczne[ | edytuj kod]

Po przełamaniu linii frontu w Normandii w sierpniu 1944 r. wojska aliantów szybko wyzwoliły Francję. Sukces tej ofensywy stworzył wiele problemów logistycznych z zaopatrzeniem nacierających armii. Dziennie dywizje alianckie zużywały 4 mln litrów paliwa, a na jedną dywizję przypadało kilkaset ton zaopatrzenia. Alianci mieli w swoich rękach tylko jeden port, Cherbourg, na tyle mało zniszczony, że mógł odbierać dostawy sprzętu konieczne do kontynuowania natarcia.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).Bruksela (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel) – miasto i stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, położone w środkowej części kraju nad rzeką Senne.

Problem przeładunku zaopatrzenia był spotęgowany kłopotami z jego transportem. Francuska sieć kolejowa została poważnie uszkodzona przez lotnictwo sprzymierzonych w czasie przygotowań do ofensywy we Francji. Amerykanie uruchomili tzw. Red Ball Express (system przewozu zaopatrzenia ciężarówkami), ale był on daleki od doskonałości. Po dnie kanału La Manche puszczono specjalny rurociąg zwany „Pluto”, który pompował potrzebną czołgom ropę. Gdy front dotarł do Belgii, przewiezienie jednego litra paliwa wymagało spalenia pięciu litrów podczas transportu. Sytuacja z zaopatrzeniem była na tyle dramatyczna, że na początku października 1944 r. sprzymierzeni zostali zmuszeni do zaprzestania działań ofensywnych, mimo że wojska niemieckie bardzo szybko ustępowały z okupowanych terenów.

Enigma (z gr. αινιγμα, wym. enigma, pl. zagadka) – niemiecka przenośna, elektromechaniczna maszyna szyfrująca, oparta na zasadzie obracających się wirników, opracowana przez Artura Scherbiusa, a następnie produkowana przez wytwórnię Scherbius & Ritter. Wytwórnia ta została założona w 1918 z inicjatywy Scherbiusa oraz innego niemieckiego inżyniera Richarda Rittera i zajmowała się konstrukcją i produkcją urządzeń elektrotechnicznych, między innymi silników asynchronicznych. Scherbius odkupił prawa patentowe do innej wirnikowej maszyny szyfrującej, opracowanej przez holenderskiego inżyniera Hugona Kocha.Państwa Osi – kraje należące do jednego obozu działań wojennych, walczące przeciw aliantom podczas II wojny światowej. Nazwa "oś" pochodzi od zwyczajowej nazwy nadanej sojuszowi III Rzeszy, Włoch oraz Japonii. W okresie ich największego panowania terytoria państw Osi obejmowały duże części Europy, Azji, Afryki i wysp Oceanu Spokojnego. Mimo tego II wojna światowa zakończyła się całkowitą klęską państw Osi. Podobnie jak u aliantów, liczba państw Osi w czasie wojny zmieniała się – pod koniec wojny znaczna część członków przeszła na stronę sprzymierzonych.

Zatrzymanie linii frontu potrzebne na przegrupowanie sił aliantów i podciągnięcie linii zaopatrzenia pozwoliło von Rundstedtowi na zreorganizowanie wojsk niemieckich na tym froncie.

Dowódcy poszczególnych armii alianckich starali się uzyskać przynajmniej tyle materiałów zaopatrzeniowych, aby pozwolić swojej własnej armii na kontynuowanie natarcia, ale głównodowodzący siłami sprzymierzonych Dwight Eisenhower był zwolennikiem strategii natarcia na szerokim froncie, jednak priorytet miały siły na północnym odcinku frontu. Miały one odblokować port w Antwerpii, którego otwarcie mogło znacznie poprawić sytuację zaopatrzeniową aliantów.

Bitwa o Sankt Vith – bitwa stoczona pomiędzy wojskami niemieckimi i i amerykańskimi w rejonie belgijskiego miasta Sankt Vith podczas ofensywy w Ardenach w czasie II wojny światowej. Volkssturm (pol. Szturm narodowy) – formacja o charakterze pospolitego ruszenia, użyta przez Niemców w ostatniej fazie II wojny światowej. Została powołana do życia dekretem podpisanym przez Adolfa Hitlera 25 września 1944 roku zaczynającym się od apelu:

Po fiasku operacji Market Garden zaplanowanej przez marszałka Montgomery’ego, której celem było otwarcie drogi do Antwerpii, przeskoczenie Renu i obejście linii Zygfryda, wojska sprzymierzonych znalazły się w jeszcze gorszej sytuacji niż wcześniej, bo całe dostępne zaopatrzenie zostało użyte na potrzeby tej ofensywy. Dopiero w listopadzie 1. armia kanadyjska wyparła Niemców z ujścia Skaldy i odblokowała port w Antwerpii. Łatwo zauważyć, że to właśnie ofensywa wojsk kanadyjskich powinna była otrzymać priorytet, a nie operacja Market Garden. Jednak dowództwo armii kanadyjskiej nie miało tak silnych wpływów politycznych na Eisenhowera, jak Montgomery czy Patton i dlatego, pomimo że militarnie znaczenie tego natarcia było pierwszorzędne, zostało ono relegowane do „drugiej ligi”. Do końca listopada zaopatrzenie wojsk sprzymierzonych poprawiło się, ale ich siły były nadal bardzo rozciągnięte na szerokim froncie obejmującym Francję, Belgię i Luksemburg.

Front zachodni – całokształt działań wojennych w Europie Zachodniej podczas II wojny światowej, dzielących się na dwa zasadnicze okresy:II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Sytuacja, w której znajdowała się armia niemiecka, była rozpaczliwa. Na froncie wschodnim Armia Czerwona zniszczyła Grupę Armii „Środek” (Operacja Bagration), a ofensywa wojsk sowieckich zatrzymała się tylko z powodu zmęczenia wojska i pogarszającej się sytuacji zaopatrzeniowej. Dla sztabu niemieckiego było oczywiste, że po wymuszonym zatrzymaniu się, wojska te przygotowywały się do zimowej ofensywy, która miała zapewne rozpocząć się w grudniu.

15 Armia Niemiecka – jedna z niemieckich armii w czasie II wojny światowej. Utworzona w styczniu 1941 roku we Francji. Cały okres działań spędziła na zachodzie Europy. Skapitulowała w kwietniu 1945 roku w Zagłębiu Ruhry.Masakra w Malmedy – zbrodnia wojenna popełniona na amerykańskich jeńcach wojennych i miejscowych cywilach przez zgrupowanie Waffen-SS w dniach 17-20 grudnia 1944 w okolicach Malmedy w Belgii (prowincja Liège). Zdarzenie to miało miejsce w czasie niemieckiej ofensywy w Ardenach.

Na froncie zachodnim sytuację Niemców dodatkowo pogarszał fakt, iż Luftwaffe została praktycznie wyeliminowana z walki przez lotnictwo aliantów. Pozbawiło to Niemców podstawowego źródła informacji o ruchach sił sprzymierzonych oraz możliwości atakowania linii zaopatrzenia nieprzyjaciela. Całkowite panowanie aliantów w powietrzu było niezmiernie demoralizujące dla wojsk niemieckich, które były nieustannie atakowane przez samoloty wroga.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), ONZ oraz NATO.Hasso Eccard Freiherr von Manteuffel (ur. 14 stycznia 1897, zm. 24 września 1978) – niemiecki oficer i polityk XX wieku. Służył w obu wojnach, podczas drugiej był wybitnym generałem. Posiadał jako jeden z niewielu Krzyż Rycerski z liśćmi dębu, mieczami i brylantami.

Niemcy nie musieli już bronić całej zachodniej Europy, dzięki czemu radykalnie skróciła się linia frontu, a także linie zaopatrzenia – choć nadal były narażone na ataki z powietrza. Dodatkowo komunikacja mogła się odtąd w większym stopniu opierać o system telefoniczny, pozbawiając aliantów źródeł informacji, które otrzymywali po złamaniu kodu Enigmy.

7 Armia Niemiecka - jedna z niemieckich armii z czasów II wojny światowej. Utworzona w sierpniu 1939 roku w V Okręgu Obronnym. Całą wojnę spędziła na zachodzie, głównie na obronie wybrzeża Atlantyku. Sztab stacjonował w Bordeaux. Przed inwazją aliancką w Normandii zajmowała się głównie pracami budowlanymi. Podporządkowana przez krótko (w 1940) Grupie Armii B i C, następnie aż do stycznia 1945 roku w składzie Grupy Armii D. Pod koniec wojny kolejno w składach Grup Armii B, G i Środek.Grupa Armii B (niem. Heeresgruppe B) – jedna z niemieckich grup armii. Utworzona w październiku 1939 roku z przemianowania przerzucanej z Polski na zachód Grupy Armii Północ. Grupa Armii B była północnym skrzydłem uderzenia na Francję - atakowała przez Belgię i Holandię. W dalszej fazie kampanii francuskiej nacierała nad Sommą, w kierunku na Paryż i Atlantyk. Po zakończeniu działań na zachodzie przerzucono ją w sierpniu 1940 roku do Prus Wschodnich. Z początkiem wojny niemiecko-radzieckiej przemianowana na Grupę Armii Środek.

Wybór celu ofensywy[ | edytuj kod]

Hitler nie miał złudzeń co do sytuacji strategicznej, sądził jednak, że obrona Niemiec będzie możliwa, jeśli walki będą toczyły się tylko na jednym froncie. Po zakończeniu nieudanej operacji Market Garden na froncie zachodnim i czasowym zatrzymaniu operacji radzieckich na froncie wschodnim inicjatywa operacyjna została chwilowo przejęta przez Niemców. Zdawali sobie sprawę, że jest to najlepszy moment na przygotowanie rozstrzygającego kontrataku.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Encyklopedia Britannica (ang. Encyclopædia Britannica) – najstarsza wydawana do chwili obecnej i najbardziej prestiżowa encyklopedia angielskojęzyczna. Artykuły w niej zamieszczane uważane są powszechnie przez czytelników za obiektywne i wiarygodne.

Sztab niemiecki wiedział, biorąc pod uwagę układ sił, że szanse na udaną akcję ofensywną na froncie wschodnim są znikome. Przeanalizowano kilka planów, ale żaden nie oferował poważnych zysków strategicznych. Dysproporcja była tak duża na korzyść Sowietów, że nawet okrążenie i zniszczenie całych armii nie przyniosłoby ostatecznego rozwiązania, a linia frontu na wschodzie nie opierała się na żadnej naturalnej przeszkodzie.

Operacja Bodenplatte – operacja przeprowadzona 1 stycznia 1945 roku, będąca próbą niemieckiego lotnictwa, Luftwaffe, zadania alianckim oddziałom lotniczym zgrupowanym na lotniskach w Belgii i Holandii dotkliwych strat i wyeliminowania ich z dalszej walki. Celem operacji było także wsparcie ofensywy w Ardenach.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Sytuacja na froncie zachodnim prezentowała się z punktu widzenia niemieckiego bardziej obiecująco. Trudności logistyczne nadal stanowiły poważny problem dla aliantów, choć otwarcie portu w Antwerpii poprawiło sytuację. Niemniej siły angloamerykańskie były rozciągnięte na bardzo szerokim froncie, a niektóre jego odcinki były słabo obsadzone. Skuteczny atak mógłby teoretycznie pozwolić na poważną zmianę sytuacji strategicznej.

Armia Czerwona, ros. Красная Армия, pełna nazwa Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od 23 lutego 1946 roku Armia Radziecka (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – wojska lądowe Sił Zbrojnych ZSRR, istniejące do grudnia 1991 (przemianowane m.in. na Wojska Lądowe Republiki Białoruś, Wojska Lądowe Federacji Rosyjskiej oraz wojska lądowe każdej z pozostałych dawnych republik ZSRR).Omar Nelson Bradley (ur. 12 lutego 1893 w Clark, zm. 8 kwietnia 1981 w Nowym Jorku w stanie Nowy Jork) – generał armii amerykańskiej, na froncie północno-afrykańskim i europejskim w czasie II wojny światowej, Przewodniczący Połączonego Kolegium Szefów Sztabów (1949–1953).

Zaoferowano kilka planów, z których szybko wybrano dwa. Pierwszy sugerował atak na styku 9. i 3. armii amerykańskich, z nadzieją na ich okrążenie i zniszczenie, efektywnie powstrzymując aliantów i dając Niemcom dalszą inicjatywę strategiczną.

Drugim pomysłem było szybkie uderzenie przez słabo obsadzone Ardeny w południowej Belgii, odcinające wojska amerykańskie od angielskich, które miało zakończyć się zdobyciem Antwerpii. Historycznie Niemcy już wielokrotnie atakowali przez zalesione, górzyste obszary Ardenów, co jednak nie przeszkadzało ich przeciwnikom sądzić, że atak przez nie jest niemożliwy. Ostatni raz Niemcy uczynili to w 1940 r., obchodząc przez Ardeny francuską linię Maginota i umocnienia belgijskie.

Operacja Bagration (ros. Операция Багратион) – kryptonim radzieckiej ofensywy Armii Czerwonej z 1944 roku, znanej także jako Białoruska Strategiczna Operacja Ofensywna, która oczyściła Białoruską SRR z sił niemieckich doprowadzając do prawie całkowitego zniszczenia Grupy Armii "Środek". Była to prawdopodobnie największa klęska Wehrmachtu podczas II wojny światowej. Operacja została nazwana na cześć gruzińskiego księcia i rosyjskiego generała Piotra Iwanowicza Bagrationa, żyjącego na przełomie XVIII i XIX wieku, który poległ w bitwie pod Borodino.Szybowiec – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), o stałych powierzchniach nośnych, zdolny do długotrwałego lotu ślizgowego bez użycia własnego napędu.

Oba plany sugerowały atak na pozycje amerykańskie, głównie dlatego, że Hitler uważał, że wojska amerykańskie nie potrafią dobrze walczyć, a w razie poważnej porażki opinia publiczna w Stanach Zjednoczonych może przychylić się w kierunku rokowań pokojowych. Nie ma żadnych dowodów, że sam Hitler czy jego doradcy orientowali się, że w tym momencie Stany Zjednoczone prawie nie odczuły jeszcze kosztów prowadzenia wojny i miały największy potencjał, który pozwalał na szybkie odbudowanie poniesionych strat.

5 Armia Pancerna (5 APanc), Grupa Pancerna Zachód, niem. 5. Panzerarmee, Panzergruppe West – armia pancerna Wehrmachtu.Fallschirmjäger – niemieckie wojska powietrznodesantowe. Pierwsze oddziały utworzono w III Rzeszy w roku 1935. Rozwiązano je po upadku hitlerowskich Niemiec w roku 1945. Formacje spadochronowe reaktywowano później po powstaniu Bundeswehry i Nationale Volksarmee.

Hitler szybko skoncentrował się na drugim z planów. Doszedł do wniosku, że ewentualne okrążenie armii amerykańskiej jest niewystarczające, do zwycięstwa potrzebne jest całkowite odizolowanie sił amerykańskich od angielskich. Wzajemna niechęć Pattona i Montgomery’ego była powszechnie znana nawet Niemcom i Hitler sądził, że w razie serii porażek, ich dalsza współpraca byłaby niemożliwa z powodu wewnętrznych kłótni. Wierzył, że w razie powodzenia ataku, cztery armie zostaną odizolowane i zniszczone, co zmusi aliantów do przyjęcia pokoju. Dzięki temu Niemcy mogliby skoncentrować wszystkie siły na jednym froncie. Ponadto niemieckie dowództwo wiedziało o coraz gorszych stosunkach między ZSRR a rządem Wielkiej Brytanii i USA, licząc, że przedłużenie obrony Niemiec spowoduje otwarty konflikt w koalicji antyhitlerowskiej (np. w wyniku sporu o przyszły los państw bałkańskich).

Konwencje genewskie – szereg umów z zakresu prawa międzynarodowego i pomocy humanitarnej podpisanych w Genewie w Szwajcarii, będący częścią międzynarodowego prawa humanitarnego. Konwencje były rezultatem działalności i zabiegów politycznych Henriego Dunanta. Można spotkać się także z pojęciem "prawa genewskiego", czyli prawa opartego na tych konwencjach.Winston Leonard Spencer Churchill KG, OM (ur. 30 listopada 1874 w Blenheim Palace, zm. 24 stycznia 1965 w Londynie) – brytyjski polityk, mówca, strateg, pisarz i historyk, dwukrotny premier Zjednoczonego Królestwa, laureat literackiej Nagrody Nobla, honorowy obywatel Stanów Zjednoczonych. W 2002 w plebiscycie organizowanym przez BBC został uznany najwybitniejszym Brytyjczykiem wszech czasów.

Planowanie[ | edytuj kod]

Hitler już w połowie września ostatecznie zdecydował, że atak odbędzie się w rejonie Ardenów, tak jak cztery lata wcześniej w czasie inwazji na Francję. Główne siły miały zaatakować w kierunku zachodnim aż do rzeki Mozy, a następnie skręcić na północ w kierunku Antwerpii i Brukseli. Najtrudniejszą częścią tego planu był początek ofensywy. Wybrany na nią górzysty teren bardzo utrudniał szybkie posuwanie się wojska, ale liczono, że po dotarciu do Mozy i zmianie kierunku ataku na północny, lepsze drogi w tamtym rejonie pozwolą na przyspieszenie ofensywy. Operacja została nazwana „Wacht am Rhein” („Straż nad Renem”) by zasugerować wywiadowi alianckiemu, że jest to defensywna operacja skoncentrowana na obronie linii Renu. W sztabie marszałka polnego Waltera Modela funkcjonowała również nazwa „Herbstnebel” („Jesienna mgła”).

1 Dywizja Pancerna SS "Leibstandarte SS Adolf Hitler" (Leibstandarte SS Adolf Hitler – Gwardia Przyboczna Adolfa Hitlera, w skrócie: LSSAH) – najbardziej elitarna spośród dywizji Waffen-SS, wyrosła z oddziału straży przybocznej Hitlera; przyjmowano do niej jedynie ochotników, którzy następnie byli poddawani starannej selekcji. Hasłem dywizji było "Meine Ehre heißt Treue" – Moim honorem jest wierność.Linia Maginota – nazwa stosowana na określenie francuskich fortyfikacji zbudowanych, a następnie wzmacnianych w latach 1929-1940 na wschodnich granicach państwa. Przeważnie mówiąc o "Linii Maginota" ma się na myśli najsłynniejsze umocnienia na granicach z Niemcami i Luksemburgiem.
Front zachodni – 15 grudnia 1944
Ardeny – 15 grudnia 1944

Siły niemieckie przeznaczone do ataku tworzyły cztery armie:

  • 6 Armia Pancerna SS pod dowództwem SS-Oberstgruppenfuhrera Seppa Dietricha. Była to świeżo sformowana grupa operacyjna w skład której weszły najbardziej elitarne jednostki Waffen-SS, włącznie z 1. Dywizja Pancerną SS „Leibstandarte SS Adolf Hitler” i 12. Dywizją Pancerną „Hitlerjugend”. 6. armia stanowiła trzon ataku. Jej ostatecznym zadaniem było zdobycie Antwerpii.
  • 5 Armia Pancerna pod dowództwem gen. Hasso von Manteuffla, która miała za zadanie zdobycie Brukseli.
  • 7 Armia pod dowództwem gen. Ericha Brandenbergera, znajdowała się na południowym skrzydle ataku, a jej podstawowym zadaniem była ochrona lewego skrzydła 5 Armii Pancernej, która jak się miało okazać poczyniła największy wyłom w liniach amerykańskich narażając się na ataki od południa 3 Armii gen. G. Pattona.
  • 15 Armia pod dowództwem gen. Gustava-Adolfa von Zangena. Jej zadaniem było uniemożliwienie kontrataku wojskom amerykańskim znajdującym się w północnej części Ardenów i przeprowadzenia ewentualnej akcji ofensywnej przy sprzyjających warunkach strategicznych.
  • Operację nadzorowali marszałek polny Walther Model, dowódca Grupy Armii „B” i Gerd von Rundstedt, dowódca wszystkich niemieckich sił zbrojnych na zachodzie.

    Alzacja (fr. Alsace, niem. Elsass, al. Elsàss) – kraina historyczna i region administracyjny we Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem. Składa się z dwóch departamentów: Dolny Ren na północy oraz Górny Ren na południu. Historyczna Alzacja obejmowała jeszcze niewielki obszar wokół miasta Belfort, który obecnie tworzy departament Territoire-de-Belfort.Linia Zygfryda (Wał Zachodni, linia Hindenburga) – system niemieckich fortecznych umocnień wzdłuż granicy Niemiec z Francją i Luksemburgiem (od miasteczka Kleve do Bazylei), powstałych w latach 1936–1939 i rozbudowanych do 1944, liczący ok. 600 km. Zbudowano na niej ok. 15 560 obiektów fortyfikacyjnych i umocnień.

    Planiści wyznaczyli 3 warunki konieczne do ostatecznego sukcesu ofensywy:

  • całkowite zaskoczenie nieprzyjaciela;
  • złe warunki pogodowe uniemożliwiające wykorzystanie lotnictwa przez aliantów;
  • szybki atak; marszałek Model uważał, że aby operacja udała się, siły niemieckie muszą dotrzeć do Mozy w czwartym dniu po rozpoczęciu ataku.
  • Oryginalny plan zakładał wykorzystanie 45 dywizji, w tym 12 dywizji pancernych i zmechanizowanych tworzących „pancerną pięść” ataku. Okazało się to jednak nierealne z powodu wysokich strat poniesionych przez armię niemiecką i ostatecznie do ataku przystąpiło 30 dywizji. Zachowano założoną liczbę dywizji pancernych, ale nie udało się zgromadzić dostatecznej liczby dywizji piechoty, które były potrzebne do obrony frontu wschodniego.

    Karl Rudolf Gerd von Rundstedt (ur. 12 grudnia 1875 w Aschersleben w Saksonii-Anhalt (Prusy), zm. 24 lutego 1953 w Hanowerze) – niemiecki wojskowy, feldmarszałek.Namur (nid. Namen) – miasto w południowej Belgii, położone u ujścia rzeki Sambry do Mozy. Stolica regionu Walonia i prowincji Namur.

    Niektóre z dywizji użytych do tej operacji były nowo sformowane i składały się z rezerwistów, tzw. Volksgrenadier (grenadierzy ludowi). Większość z nowo powołanych żołnierzy była słabo wyszkolona i wyekwipowana.

    Niemcy mieli także poważne problemy z materiałami pędnymi. Większość z nich została dostarczona koleją lub na wozach konnych dla zaoszczędzenia benzyny i ropy. Według bardzo ryzykownych i, jak się później okazało, nad wyraz optymistycznych założeń, postanowiono, że atakujące oddziały będą zdobywać paliwo potrzebne do kontynuowania natarcia. Z powodu tych trudności data ataku została przesunięta ze środka października na 16 grudnia.

    Otto Moritz Walter Model (ur. 24 stycznia 1891 w Genthin niedaleko Magdeburga, zm. 21 kwietnia 1945 w Lintorf w Zagłębiu Ruhry) – niemiecki dowódca wojskowy, od 30 marca 1944 feldmarszałek, nazywany często "strażakiem Hitlera" z powodu przydzielania szczególnie trudnych zadań.Generał Anthony Clement McAuliffe (ur. 2 lipca 1898, zm. 11 sierpnia 1975) – generał Armii Stanów Zjednoczonych, wsławił się heroiczną obroną miasta Bastogne podczas ofensywy w Ardenach.

    Przed rozpoczęciem ofensywy alianci nie mieli prawie żadnych wiadomości o ruchu wojsk nieprzyjaciela. Przy wyzwalaniu Francji jednym ze źródeł informacji był francuski ruch oporu, którego pomoc ustała, gdy wojska alianckie stanęły u wrót Rzeszy. Gdy armia niemiecka przebywała jeszcze na terenach przez nią okupowanych, większość rozkazów przekazywana była drogą radiową za pomocą maszyny szyfrującej Enigma. Były one przechwytywane i rozkodowywane przez aliantów w ramach operacji „Ultra”. Na terenie Niemiec rozkazy były jednak przekazywane telefonicznie, co pozbawiło aliantów i tego źródła wywiadowczego. Jesienna, mglista pogoda uniemożliwiła także wiele lotów rozpoznawczych, które mogłyby ujawnić przemieszczanie wojsk niemieckich.

    10 Dywizja Pancerna (10th Armored Division) – amerykańska dywizja pancerna, utworzona 15 lipca 1942. Przybyła do Francji we wrześniu 1944, dotarła na front 1 listopada. Brała udział w amerykańskich kontratakach mających na celu powstrzymanie niemieckiej ofensywy w Ardenach w grudniu 1944. W ostatnich dniach wojny jej oddziały dotarły do Innsbrucku w Austrii. Ogółem spędziła 124 dni zaangażowana w walki, podczas których straciła 710 zabitych, 3400 rannych, 586 zaginionych i 1 wziętych do niewoli.12 Dywizja Pancerna SS "Hitlerjugend", 12. SS-Panzer-Division „Hitlerjugend“ – niemiecka jednostka Waffen-SS z okresu II wojny światowej.

    Omar Bradley, dowódca wojsk amerykańskich uznał, że Ardeny to cichy sektor na linii frontu i bazując na niepełnych danych wywiadu uznał, że Niemcy nie są w stanie przeprowadzić żadnej operacji ofensywnej w tej fazie wojny. Rejon Ardenów broniony był przez zaledwie kilka jednostek amerykańskich, zarówno niedoświadczonych (99. i 106. dywizja piechoty), jak i przez weteranów (2. dywizja piechoty) wysłanych na wypoczynek.

    Panzerkampfwagen VI Ausf. B (Pz.Kpfw.VI Königstiger, Pz.Kpfw.VI Tiger II, Sd.Kfz.182) – niemiecki czołg ciężki, największy i najcięższy czołg II wojny światowej użyty w boju. Königstiger oznacza w języku niemieckim tygrysa bengalskiego, jednak w wojskach alianckich przyjęła się nazwa Tygrys Królewski, będąca błędnym, bo dosłownym tłumaczeniem tego terminu z języka niemieckiego.Normandia (fr. Normandie) – kraina historyczna i geograficzna w północnej Francji, nad kanałem La Manche. 1 stycznia 2016 roku kontynentalna Normandia liczyła 3 328 364 mieszkańców, a średnia gęstość zaludnienia wynosiła 111 mieszkańców na km².

    Niemcy zaplanowali dwie dodatkowe operacje specjalne, które miały się odbyć przed samą ofensywą, jak i w czasie jej trwania. Otto Skorzeny, dowódca niemieckich komandosów, wsławiony brawurową operacją uwolnienia Mussoliniego, miał poprowadzić operację „Greif”. Żołnierze niemieccy znający język angielski i przebrani w mundury amerykańskie mieli infiltrować tyły nieprzyjaciela, zmieniać znaki drogowe, kierować ruch w nieodpowiednie miejsca, powodując zamieszanie, a także w miarę możliwości uchwycić mosty na Mozie pomiędzy Liège a Namur. Druga operacja specjalna, to dowodzona przez Friedricha Augusta von der Heydte’a operacja „Stösser”, której zadaniem było zajęcie ważnego skrzyżowania przy Malmedy.

    Gustav Adolf von Zangen (ur. 7 listopada 1892 w Darmstadt, zm. 1 maja 1964 w Hanau) – niemiecki wojskowy w stopniu generała piechoty (General der Infanterie). Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

    Wywiad niemiecki ustalił, że radziecka ofensywa na froncie wschodnim rozpocznie się 20 grudnia. Dowództwo niemieckie miało nadzieję, że Stalin opóźni tę operację, czekając na rezultat bitwy w Ardenach.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Luftwaffe (pol. broń powietrzna) – Siły Powietrzne III Rzeszy (1933-1945), powołane 26 lutego 1935 roku rozkazem Hitlera, również oficjalna nazwa powojennych sił powietrznych Republiki Federalnej Niemiec aż do dzisiaj.
    Waffen-SS (niem. Zbrojne SS) – zbrojne oddziały niemieckiej nazistowskiej formacji paramilitarnej Schutzstaffel (niem. eskadra ochronna), znane również pod skrótem SS.
    Red Ball Express – jedna z największych operacji logistycznych w czasie II wojny światowej, system konwojów drogowych dostarczających zaopatrzenie walczącym wojskom alianckim. Nazwa Red Ball (czerwona kula) została zapożyczona ze słownika amerykańskiej kolei, gdzie oznaczono nią przesyłki priorytetowe.
    {{Jednostka administracyjna infobox}} Brakujące pola: alt zdjęcia. Verdun – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Moza
    Antwerpia (nider.: Antwerpen, wym. [ˈɑntˌʋɛrpə(n)]; fr.: Anvers, wym. [ɑ̃vɛʁs]) – miasto w północnej Belgii, w Regionie Flamandzkim, w dystrykcie Antwerpia, położone nad Skaldą.
    Malmedy - miasto i gmina w Belgii, w prowincji Liège, niedaleko granicy z Niemcami. Należy do wspólnoty francuskiej Belgii.
    Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku

    Reklama