• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Obol

    Przeczytaj także...
    Skarb ze Słuszkowa – skarb zdeponowany ok. 1100 w Słuszkowie, odnaleziony w 1935, zawiera najliczniejszy skarb monet w Polsce i najliczniejszy skarb denarów krzyżowych na świecie; od 1958 znajduje się w zbiorach Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej w Kaliszu.Półgrosz (półgroszek) – srebrna moneta bita w Polsce, na Litwie i na Śląsku od XIV do XVI wieku (równa 1/2 grosza). Wprowadzona przez Władysława Jagiełłę w wyniku cyklu reform z lat 1393-1398.
    Trojak – polska moneta srebrna, później także miedziana o wartości 3 groszy. Wprowadzona przez Zygmunta Starego w 1528 r. Trojaki polskie bite były do czasów Stanisława Augusta Poniatowskiego. Jako popularna moneta obiegowa trojaki funkcjonowały w obrocie monetarnym także w okresie porozbiorowym, tj. w Księstwie Warszawskim oraz Królestwie Polskim pod zaborem rosyjskim. Trojaki polskie bite były w mennicach koronnych w Krakowie, Olkuszu, Poznaniu, Malborku, Bydgoszczy, Wschowie, Lublinie i Warszawie, w mennicach litewskich w Wilnie, Tykocinie i Grodnie, w mennicach miejskich w Gdańsku, Elblągu, Toruniu i Rydze. Za panowania Augusta III trojaki biła również mennica w Lipsku. Oprócz najbardziej popularnej nazwy dla monet 3-groszowych, tj. „trojak” oraz nazwy „potrójny” występującej w Wielkim Księstwie Litewskim, na terenach gdzie były one w obiegu spotykamy także takie jak : „dutka”, „babka”, „dydek”.
    Srebrny obol ateński (po 449 p.n.e.)
    Obol z kolonii Metapont w Lukanii z przedstawieniem głowy Demeter (ok. 425-350 p.n.e.)

    Obol (stgr. ὀβολός obolos, lm. ὀβολοί oboloí; łac. obolus) – drobna moneta, w starożytnej Grecji równa 1/6 drachmy.

    W Europie we wczesnośredniowiecznym mennictwie karolińskim równa 1/2 denara (półdenar), czyli 1/480 funta.

    Charon (gr. Χάρων Chárōn, łac. Charon, etr. Charun) – w mitologii greckiej przewoźnik dusz przez rzekę Acheron (lub Styks); w mitologii etruskiej „demon śmierci”.Dwojak – moneta polska równa 2 groszom, bita ze srebra; początkowo ważyła zapewne około 3,5 g. Pierwszy raz wybił ją król Zygmunt August.

    Pochodzenie nazwy[ | edytuj kod]

    Sześć prętów (oboli) - eksponat z Muzeum Numizmatycznego w Atenach, odkryty w pozostałościach świątyni Heraion w Argos. Poniżej: wizualizacja sześciu oboli tworzących jedną drachmę, czyli "garść"

    Starogrecka nazwa obolos – dosłownie "rożen, żelazny pręt" (współcześnie obelos, lm. obeloi) - nawiązywała do archaicznych płacideł w postaci żelaznych prętów (por. grzywny żelazne w gospodarce wczesnych Słowian). W starożytnej Grecji uznawano go za równowartość 1/6 drachmy (pochodna od δράσσομαι drássomai – „garść”).

    Funt (ang. pound lub ang. pound-mass pochodzi od staroangielskiego pund, które wywodzi się z germańskiej adaptacji łacińskiego (libra) pondo - Pfund; lb, lbm, lbm, ) – pozaukładowa jednostka masy wywodząca się od rzymskiej libry. Miara funta była różna na przestrzeni wieków w różnych państwach, zwykle wynosiła pomiędzy 0,4 a 0,5 kilograma. Obecnie w państwach anglosaskich jest przyjęty międzynarodowy funt równy 0,453 592 37 kg oraz stosowany jest skrót lb (od libra, liczba mnoga w jęz. angielskim: lbs).Scripulum albo scrupulum (od łac. scrūpŭlŭs – ostry kamyk) – skrupuł, najmniejsza rzymska jednostka wagowa o masie 1,137 grama, równa 1/24 uncji, czyli 1/288 funta rzymskiego (libra); ogólnie odpowiednik grama.

    W starożytnej Grecji[ | edytuj kod]

    W obiegu funkcjonowały monety będące różnymi wielokrotnościami i podziałkami obola:

  • tetrobol - 4 obole
  • triobol, tribobol (hemidrachma) - 3 obole
  • diobol - 2 obole
  • obol
  • trihemiobol - 1 ½ obola
  • tritartemorion - ¾ obola
  • hemiobol - ½ obola
  • trihemitartemorion - 3/8 obola
  • tetartemorion - ¼ obola
  • hemitartemorion - 1/8 obola (= 1 chalk)
  • Moneta wkładana zmarłym do ust jako zapłata Charonowi za przewiezienie przez Styks.

    Argos (gr. Άργος Argos) – miasto w Grecji, na Peloponezie, w Argolidzie, nieopodal Nauplionu, w administracji zdecentralizowanej Peloponez, Grecja Zachodnia i Wyspy Jońskie, w regionie Peloponez, w jednostce regionalnej Argolida. Siedziba gminy Argos-Mykeny. W 2011 roku liczyło 22 209 mieszkańców.Danake - moneta srebrna bita w starożytności na Wschodzie (Persja, greckie miasta Azji Mniejszej), o wartości nieco większej niż obol.

    W Polsce[ | edytuj kod]

    Obol istniał w polskim systemie denara od najwcześniejszych lat – mimo niewielu znalezisk numizmatycznych, ze źródeł pisanych wiadomo, że stosowano go jako jednostkę obrachunkową. Pojawienie się obola na obszarze Polski datowane jest na podstawie danych metrologicznych już na XI wiek (skarb ze Słuszkowa).

    Metaponto – włoskie miasteczko położone w prowincji Matera. Populacja miasta wynosi około 1000 mieszkańców. Około 1 km od miasta znajduje się plaża nad Zatoką Tarencką.Kopa – w Polsce w XVII-XIX w. liczba 60 sztuk = 4 mendle = 5 tuzinów (najczęściej nazwa odnoszona do sztuk, ale także w powiedzeniu "kopę lat"), była stosowana do obliczania zbiorów rolnych (snopów).

    W ramach tzw. wielkiej reformy niewielką liczbę oboli wybił Kazimierz Wielki. Miały one stanowić najniższe jednostki pięciostopniowego systemu obrachunkowego: 1 grosz = 2 kwartniki = 4 ćwierćgrosze = 16 denarów = 32 obole.

    W ramach litewskiego systemu pieniężnego monetę wyemitował Zygmunt II August. System oparty był na kopie obrachunkowej: 1 kopa = 2 półkopki = 4 ćwierćkopki = 10 szóstaków = 15 czworaków = 20 trojaków = 30 dwojaków = 60 groszy = 300 dwudenarów = 600 denarów = 1200 oboli. Były to monety bite według stopy polskiej (krakowskiej), wypuszczone w latach 1546-1547, o wadze 0,32 grama srebra słabej próby. Ich pojawienie się było związane ze skupem na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego półgroszy świdnickich, których kurs ustalono na 3,5 denara (3 denary i jeden obol).

    Szerf (hälbling) - niemiecka moneta o wartości 1/2 feniga znana już w średniowieczu, bita głównie od XVI do XVIII wieku.Moneta – przeważnie metalowy znak pieniężny, o określonej formie, opatrzony znakiem emitenta. Emitent gwarantował umowną wartość monety. Pierwotnie wartość ta zbliżona była do rynkowej wartości kruszców zawartych w monecie.

    Pokrewny obolowi (a według niektórych tożsamy) jest szerf. Jego nazwę wywodzi się od nordyckiego skjerv, co może być pochodną od łacińskiego scripulum.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Danake
  • Obol zmarłych
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Adam Dylewski: Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce. Warszawa 2012.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Czworak – srebrna moneta czterogroszowa, w Rzeczypospolitej wprowadzona po raz pierwszy za panowania Zygmunta II Augusta w ramach działań zmierzających do unifikacji monetarnej na całym terytorium państwa Jagiellonów. Czworak, obok dwojaka, umożliwiał jednoczesne posługiwanie się monetami polskimi i litewskimi.
    Kwartnik – srebrna moneta bita w średniowieczu (od końca XIII w.) na Śląsku, w Wielkopolsce, w Królestwie Polskim, w państwie krzyżackim i na Pomorzu Zachodnim. Kwartnik był monetarnym odpowiednikiem kwarty, stanowiącej 1/4 skojca, czyli 1/96 grzywny. Jego wartość wyrażona w innych monetach to: pół grosza, 8 denarów (fenigów), 16 oboli
    Wielkie Księstwo Litewskie (WKL, lit. Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė, żmudz. Lietovuos Dėdliuojė Konėgaikštīstė, biał. Вялікае Княства Літоўскае/Wialikaje Kniastwa Litoŭskaje, ukr. Велике Князівство Литовське/Wełyke Kniaziwstwo Łytowśke, ros. Великое Княжество Литовское/Wielikoje Kniażestwo Litowskoje, rus. Великое князство Литовское, Руское, Жомойтское и иных, łac. Magnus Ducatus Lituaniae) – państwo obejmujące ziemie (od morza do morza, od Bałtyku po Morze Czarne) dzisiejszej Litwy, Białorusi, północno-wschodniej Polski i większej części Ukrainy, zachodnich kresów Rosji od XIII w. do 1795.
    Zygmunt II August (ur. 1 sierpnia 1520 w Krakowie, zm. 7 lipca 1572 w Knyszynie) – od 1529 wielki książę litewski, od 1530 król Polski (koregent), samodzielne rządy od 1548, od 1569 władca zjednoczonego państwa – Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
    Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.
    Grzywna – jednostka masy używana w średniowieczu w Polsce, Czechach i na Rusi oraz jednostka płatnicza. Jedna grzywna oznaczała masę pół funta.
    Stopa mennicza – ustalona liczba monet danego rodzaju wybijanych z określonej jednostki wagowo-pieniężnej (grzywny). Przykładem takich grzywien była grzywna krakowska, pruska, brandenbursko-pruska.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.01 sek.