Oberek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Obraz przedstawia grupę chłopów tańczących oberka.
Józef Chełmoński – Oberek, 1878
Grupa tancerzy stojących w kole w różnokolorowych strojach tańczy oberka z uniesionymi dłońmi do góry.
Starówka 1960 – Warszawa, Teatr na Wyspie w Łazienkach – Oberek w wykonaniu baletu
Oberek – Antoni Kurzawa, 1881

Oberekpolski taniec ludowy, charakteryzujący się rytmami mazurowymi o metrum trójmiarowym, 3/8, 3/4 i skocznej melodii. Tempo oberka jest zaliczane do grupy szybkich tańców takich jak mazur, czy tańce góralskie. Oberek jest najszybszym z trzech mazurowych tańców (kujawiak, mazur, oberek). W południowej Polsce nazwa „obertas” występuje również jako oznaczenie tańców dwumiarowych. Tańce oberkowe są więc różnorodne. Ich opracowania podjęli się m.in. O. Kolberg, H. Wieniawski, R. Statkowski, G. Bacewiczówna, K. Szymanowski. Nazwa „obertas” pojawiła się po raz pierwszy w 1697 roku. Oberek do dziś jest uznawany za jeden z najbardziej popularnych tańców w Polsce, szczególnie na Mazowszu i Radomszczyźnie. Nazwa „oberek” wywodzi się od obracania się. Tańcowi towarzyszyły często przyśpiewki, okrzyki i przytupy.

Akcent muzyczny - wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia. Akcent naturalny pojawia się w tzw. "mocnych" częściach taktu. Inne akcenty (melodyczny, harmoniczny) wynikają z linii melodycznej lub współbrzmienia i układu grup rytmicznych (np. w tańcach).Skierniewice – miasto na prawach powiatu, położone na Równinie Łowicko-Błońskiej, w połowie drogi między Warszawą a Łodzią, w województwie łódzkim. Miasto było stolicą województwa skierniewickiego w latach 1975–1998. Miasto położone jest w dorzeczu Wisły, na Nizinie Środkowomazowieckiej, w południowej części Równiny Łowicko-Błońskiej. Były miastem duchownym.

Lokalne nazwy nadawane były oberkowi na podstawie obserwacji i własnych odczuć tancerzy, którzy w ten sposób określali jego najbardziej charakterystyczne cechy. Do nazw takich należy: obertas, swijok, drygant, okrąglak, okrągły, okrąglok, owijok, wyrywany, wyrwas, zawijacz.

Historia[ | edytuj kod]

Początki oberka[ | edytuj kod]

Historia tańca związana jest z przełomem z zakresu choreotechniki europejskiej i miała miejsce w XVI wieku. Oberek wraz z kujawiakiem wyłoniły się ze wcześniejszych rytmów mazurowych w okresie pomiędzy 1750 a 1830 rokiem. W tym właśnie czasie z dawnych tańców o charakterze łańcuchowym i kołowym wyłoniły się tańce parowe, które polegały na podążaniu gromady tanecznej uformowanej parami za parą początkującą. Pierwsze kompozycje z użyciem określenia oberek wyprodukowano pod koniec lat trzydziestych XIX wieku. Były to przede wszystkim utwory wykonywane w warszawskim Teatrze Rozmaitości, u wód mineralnych w Ogrodzie Saskim lub Ogrodzie Krasińskich, a także na salach karnawałowych. Fryderyk Chopin był jednym z pierwszych kompozytorów, który wykorzystał oberka w swojej twórczości. Najstarszym potwierdzeniem wykonywania oberka jest utwór Łukasza Gołębiowskiego, zatytułowany „Gry i zabawy różnych stanów” (1839 r.).

Mazowsze (łac. Mazovia) – kraina historyczna położona w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce, znajdująca się w większości w woj. mazowieckim; historyczną stolicą Mazowsza jest Płock, który jest także najstarszym miastem tego regionu (prawa miejskie w 1237); dzielnica historyczna Polski.Polskie tańce narodowe — tańce ludowe, które rozprzestrzeniły się na terenie całej Polski. Mają cechy charakterystyczne dla poszczególnych regionów.

Późniejsze losy tańca[ | edytuj kod]

W XX wieku zainteresowanie oberkiem zostało zdominowane przez cele edukacyjne, które po raz pierwszy wyznaczył Zygmunt Kłośnik. W późniejszym czasie międzywojennym opracowania tańca podjęli się również: Józef Waxman, Zofia Kwaśnicowa oraz Jan Ostrowski-Naumoff. Po wojnie rozwinęła się wersja sceniczna oberka, którą zaczęto mieszać z formami towarzyskimi tańca.

Feliks Parnell, właściwie Feliks Jan Grzybek (ur. 13 grudnia 1898 w Warszawie, zm. 4 kwietnia 1980 w Łodzi) – polski tancerz i choreograf. Radomskie (pot. t. Ziemia Radomska) – dawny region kulturowy na obszarze historycznej ziemi sandomierskiej, obejmujące tereny leżące w widłach rzek Wisły i Pilicy. Region został opisany przez Oskara Kolberga w XIX wieku.

Współczesność[ | edytuj kod]

Znaczącą rolę w kształtowaniu się oberka w wersji scenicznej odegrał Feliks Parnell, który dodał nowe figury taneczne do oberka, jak: à la chasse czy też pas de basque, przysiady i skoki (w tym z obrotami) oraz przekształcone cabriole, a całość wzbogacał licznymi ozdobnikami, takimi jak kroki akcentowane. Obecnie najczęściej stosuje się formę oberka, która została ustalona przez Radę Ekspertów ds. Folkloru Ministerstw Kultury i Sztuki w latach 1987-1989. Rada ekspertów precyzyjnie określiła: ustawienia, ujęcia, objęcia w parze, pozycje rąk, rodzaje kroków, elementy zdobne wykonywane przez tancerkę i tancerza oraz figury wykonywane w obrębie pary. Wszystkie te elementy zostały opisane przez Czesława Srokę w książce Polskie tańce narodowe – systematyka.

Józef Marian Chełmoński herbu Prawdzic (ur. 7 listopada 1849 w Boczkach, zm. 6 kwietnia 1914 w Kuklówce Zarzecznej) – polski malarz, reprezentant realizmu.Henryk Wieniawski (ur. 10 lipca 1835 w Lublinie, zm. 31 marca 1880 w Moskwie) – polski kompozytor i skrzypek, brat Józefa i Juliana.

Obecnie oberek jest wykonywany głównie przez zespoły folklorystyczne, takie jak: Zespół Pieśni i Tańca „Oberek”, Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze”, Zespół Pieśni i Tańca Śląsk im. Stanisława Hadyny, Zespół Pieśni i Tańca Kielce czy Zespół „Nowa Huta”. W 2018 roku odbyły się dwa festiwale, które w swojej nazwie odwołują się do nazwy tańca, w trakcie których widzowie mogli obserwować muzyczne oraz taneczne popisy artystów, wykonujących oberka. Pierwszy z festiwali o nazwie Festiwal Folkloru i Kultury Ziemi Kujawskiej i Mazowieckiej „Od Kujawiaka do Oberka” miał swoją 13. odsłonę w Łącku, drugi w Opocznie (Festiwal Opoczno stolicą Oberka).

Taniec ludowy jest wytworem kultury ludowej. Stał się określeniem dotyczącym nie tylko samego sposobu poruszania się, ale również tradycyjnej muzyki, a dokładnie utworów komponowanych specjalnie z myślą o konkretnym rodzaju tańca. Ogród Saski w Warszawie – park miejski w Warszawie, w Śródmieściu; pierwotnie królewski ogród pałacowy przy pałacu Saskim, udostępniony publiczności w 1727, jeden z najstarszych parków w Polsce; współcześnie o powierzchni 15,5 ha.

Wielcy kompozytorzy a motyw oberka[ | edytuj kod]

Tematem oberka zainteresował się Kazimierz Lubomirski, którego w 1829 roku, opublikował dzieło pt. Obertas-Mazur, w którym m.in. wykorzystuje charakterystykę oberka do swojej twórczości. Kolejnym kompozytorem, który odnosił się do muzyki oberka był Stefan Łodwigowski w swoim dziele pt. Mazur wiejski czyli oberek. W 1816 roku motyw oberka pojawił się w operze zatytułowanej Zabobon, czyli Krakowiacy i Górale, Karola Kurpińskiego i Jana Nepomucena Kamińskiego. Również Fryderyk Chopin wykorzystał melodie oberka, która zaistniała w twórczości kompozytora w 1825 r. Kolejnym kompozytorem, który dość wcześnie wykonywał oberka w swojej twórczości był Karol Hauser (1846 r.). Pod koniec XIX wieku, oberek sukcesywnie przestawał być owianym tajemnicą, tzw. tańcem chłopskim obecnym wyłącznie na balach karnawałowych, ale zaczął przenikać i zwiększać swój zasięg coraz bardziej wśród wyższych klas społecznych. Etap ten został zahamowany przez skutki upadku Powstania Styczniowego i żałobę, która ogarnęła całe społeczeństwo. Po nim jednak rozpoczął się nowy okres, dużo bardziej „demokratycznego” traktowania gatunków tanecznych pochodzenia chłopskiego, które z czasem zyskały status równy polonezowi czy mazurkowi. Proces ten następował równolegle z demokratyzacją życia społecznego.

Kazimierz Lubomirski (ur. 16 lipca 1869, zm. 15 grudnia 1930) – polski książę, dyplomata i działacz sportowy, pierwszy poseł RP w Waszyngtonie (1919–1922), w latach 1921–1929 prezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego. Członek MKOl od 1922.Historia Polski (1918–1939) – historia Polski w dwudziestoleciu międzywojennym, od odzyskania przez Polskę niepodległości do zakończenia regularnych działań wojennych Wojska Polskiego przeciw Wehrmachtowi i Armii Czerwonej po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę i przeniesienia siedziby władz II Rzeczypospolitej poza granice kraju w związku z okupacją terytorium kraju przez agresorów.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Powstanie styczniowe – polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, ogłoszone manifestem 22 stycznia 1863 wydanym w Warszawie przez Tymczasowy Rząd Narodowy, spowodowane narastającym rosyjskim terrorem wobec polskiego biernego oporu. Wybuchło 22 stycznia 1863 w Królestwie Polskim i 1 lutego 1863 na Litwie, trwało do jesieni 1864. Zasięgiem objęło tylko ziemie zaboru rosyjskiego: Królestwo Polskie oraz ziemie zabrane.
Melodia – jeden z elementów dzieła muzycznego, będący szeregiem dźwięków określającym długość ich trwania i odległości między nimi. Dźwięki te muszą następować po sobie w logicznym porządku. Sama melodia jest powiązana przede wszystkim z rytmem. Wiąże się również z elementami ekspresji muzycznej: dynamiką i artykulacją, z następstw dźwięków wynikają połączenia harmoniczne.
Roman Statkowski (ur. 24 grudnia 1859 w Szczypiornie koło Kalisza, zm. 12 listopada 1925 w Warszawie) – polski kompozytor i pedagog muzyczny, profesor Konserwatorium Warszawskiego.
Przyśpiewka – krótka piosenka ludowa o treści okolicznościowej, często rubaszna, w Polsce śpiewana na zabawach, weselach, w czasie obrzędów dożynkowych itp.
Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale – opera Wojciecha Bogusławskiego z muzyką Jana Stefaniego wystawiona w niedzielę 1 marca 1794 roku w Teatrze Narodowym w Warszawie. Uważana za pierwszą operę narodową.
Henryk Oskar Kolberg (ur. 22 lutego 1814 w Przysusze, zm. 3 czerwca 1890 w Krakowie) – polski etnograf, folklorysta i kompozytor.
Mazur – polski taniec narodowy w żywym tempie i metrum 3/4 lub 3/8. Na świecie znany pod nazwą mazurka (rodz. żeński). Również utwór muzyczny przeznaczony do tego tańca.

Reklama