Nullum crimen sine lege

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Nullum crimen sine lege (z łac. Nie ma przestępstwa bez ustawy ) – paremia prawnicza oznaczająca, że nie jest przestępstwem czyn, który nie był zabroniony w momencie jego popełniania.

Digesta Justyniana (łac. Digesta Iustiniani) pełna nazwa Iustiniani Augusti Digesta seu Pandectae - najobszerniejsza z trzech części wielkiej kompilacji prawa rzymskiego podjętej w latach 528 – 534 przez cesarza Justyniana I Wielkiego.Prawo rzymskie – termin oznaczający najczęściej prawo starożytnego Rzymu, które rozwijało się od czasów prawa zwyczajowego, aż do kodyfikacji Justyniana I Wielkiego (VI wiek n.e.). Prawo rzymskie miało istotny wpływ na rozwój prawodawstwa europejskiego (tzw. recepcja prawa rzymskiego) w postaci prawa powszechnego (ius commune) w średniowieczu, pandektystykę która osiągnęła swoje apogeum w XIX wieku, a także na współczesną naukę, rozwijaną jako przedmiot uniwersytecki.

Jest to jedna z najbardziej istotnych zasad współczesnego prawa karnego i ważny składnik koncepcji państwa prawa. Chroni jednostkę przed arbitralnym posługiwaniem się represją karną przez organy państwowe. Zasada ta została sformułowana w art. 8 francuskiej Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela z 1789 roku. Polskie prawo zawiera tę zasadę w 42 art. Konstytucji RP. Zawiera ją także art. 7 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela została uchwalona 26 sierpnia 1789 r. przez Konstytuantę. Stworzona przez rewolucję francuską, wywodziła się z filozoficznych i politycznych nurtów oświecenia i masonerii (Rousseau, Monteskiusz, Diderot, J. Locke).Europejska Konwencja Praw Człowieka (pełna nazwa: Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w skrócie "Konwencja Europejska" lub EKPC) – umowa międzynarodowa z zakresu ochrony praw człowieka zawarta przez państwa członkowskie Rady Europy. Konwencja została otwarta do podpisu 4 listopada 1950 r., a po uzyskaniu niezbędnych 10 ratyfikacji weszła w życie 3 września 1953 r. Stronami Konwencji jest wszystkie 47 państw członkowskich Rady Europy (jest to obecnie warunek członkostwa w tej organizacji).

Z tej zasady wynikają postulaty:

  • typizacji czynów zabronionych (nullum crimen sine lege scripta) – wyłączona jest kryminalizacja w drodze aktów o charakterze podustawowym;
  • maksymalnej określoności tworzonych typów (nullum crimen sine lege certa) – funkcja zewnętrzna określoności czynu pozwala odróżnić typy zachowań zabronionych od niezabronionych, zaś funkcja wewnętrzna – na odróżnienie poszczególnych typów czynu zabronionego;
  • zakazu analogii i wykładni rozszerzającej na niekorzyść sprawcy (nullum crimen sine lege stricta)
  • zakazu pogarszania sytuacji prawnej sprawcy przez wsteczne działanie ustawy karnej (nullum crimen sine lege praevia).
  • ustawowe określenie granic kary (nulla poena sine lege) – sankcja jest względnie oznaczona
  • W prawie rzymskim sformułowana jako fraus sine poena esse potest, poena sine fraude non potest (występek może być bez kary, kara nie może być bez występku).

    System prawny w Polsce – w Polsce obowiązuje system prawny typu kontynentalnego. Duży wpływ na jego kształt miało prawo niemieckie i francuskie.Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Digesta 50,16,131 pr.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Prawo karne. Repetytorium, red. Ewelina Blaski, Zakamycze 2005, s. 67.
  • A. Wąsek i inni: Kodeks karny. Komentarz. Tom I, Gdańsk 2004, s. 15–17.
  • Lech Gardocki, Prawo karne, Warszawa 2000, s. 18.
  • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – najważniejszy akt prawny (ustawa zasadnicza) Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalony 2 kwietnia 1997 roku przez Zgromadzenie Narodowe, zatwierdzony w ogólnonarodowym referendum 25 maja 1997 roku. Ogłoszony w Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, wszedł w życie 17 października 1997. Konstytucja złożona jest z preambuły i 13 rozdziałów, w tym z 243 artykułów.Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.




    Reklama