• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nowy Meksyk



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Energetyka słoneczna – gałąź przemysłu zajmująca się wykorzystaniem energii promieniowania słonecznego zaliczanej do odnawialnych źródeł energii. Od początku XXI wieku rozwija się w tempie około 40% rocznie. W 2012 roku łączna moc zainstalowanych ogniw słonecznych wynosiła 100 GW (wzrost o 41% w stosunku do 2011 roku, 900% od 2007 roku) i zaspokajały one 0,4% światowego zapotrzebowania na energię elektryczną.Kukurydza (Zea) – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych. Przedstawiciele występują naturalnie w Meksyku, Gwatemali i Nikaragui. Liczy 5 gatunków, wśród których najważniejsza pod względem ekonomicznym jest kukurydza zwyczajna (Zea mays), która jest zarazem gatunkiem typowym rodzaju.
    Demografia[ | edytuj kod]
    Piramida wieku

    Spis ludności z roku 2010 stwierdza, że stan Nowy Meksyk liczy 2 059 179 mieszkańców, co oznacza wzrost o 240 133 (13,2%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2000. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,1% populacji, 23,4% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 16,9% to osoby mające 65 i więcej lat. 50,5% ludności stanu stanowią kobiety.

    Wojna amerykańsko-meksykańska – regularna wojna lądowa oraz morska pomiędzy USA i Meksykiem toczona w latach 1846-1848, której teatrem działań były obszary od Kalifornii i Teksasu aż po tereny na południe od meksykańskiej metropolii, oraz wybrzeża obu oceanów. Bezpośrednią przyczyną wojny było przyłączenie w 1845 r. zbuntowanej meksykańskiej prowincji – Teksasu jako 28. stanu USA, prowincji, która od dziesięciu lat funkcjonowała już jako niezależne państwo. Efektem wojny była utrata przez Meksyk połowy swojego terytorium oraz ustalenie granic na kontynencie.Anglicy (ang. English people) – naród germański zamieszkujący głównie Wielką Brytanię, zwłaszcza Anglię (ok. 45 mln), posługujący się językiem angielskim z grupy języków germańskich. Poza Zjednoczonym Królestwem mieszkają głównie w Republice Południowej Afryki, Związku Australijskim, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Anglicy wyznają głównie anglikanizm. Ich kultura zaczęła się kształtować w średniowieczu pod wpływami celtyckimi, romańskimi (gł. francuskimi) oraz skandynawskimi (głównie normańskimi i nordyckimi). Od czasów nowożytnych zaczęła wpływać na kulturę reszty świata. Za pierwszego Anglika uważa się człowieka z Boxgrove, którego szczątki znaleziono w hrabstwie West Sussex.

    Język[ | edytuj kod]

    W 2010 roku najpowszechniej używanymi językami są:

  • język angielski – 63,96%,
  • język hiszpański – 28,45%,
  • język nawaho – 3,5%,
  • język keres – 0,68%.
  • Rasy i pochodzenie[ | edytuj kod]

    Według danych z 2018 roku, 74,5% mieszkańców stanowiła ludność biała (37,7% nie licząc Latynosów), 9,6% to rdzenna ludność Ameryki, 3,2% miało rasę mieszaną, 2,1% to Afroamerykanie, 1,5% to Azjaci, 0,07% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 48,5% ludności stanu.

    Pecos – rzeka w USA, w stanach Nowy Meksyk oraz Teksas. Długość 1200 km, powierzchnia dorzecza 168 000 km². Jest wykorzystywana do nawadniania pól uprawnych.Gila Cliff Dwellings National Monument to amerykański pomnik narodowy, znajdujący się w stanie Nowy Meksyk. Na jego obszarze znajdują się ruiny kamiennej osady wybudowanej przez Indian kultury Mogollon w pionowym urwisku. Odkryto tu ponad 100 budynków. Największy składa się z około 200 pomieszczeń.

    Hiszpańscy Amerykanie stanowili większość populacji do lat 40. XX wieku. W 2018 roku największe grupy stanowią osoby pochodzenia meksykańskiego (31,5%), niemieckiego (8,0%), hiszpańskiego (7,5%), irlandzkiego (5,9%), Nawahowie (5,9%) i angielskiego (5,8%). Inne duże grupy obejmują osoby pochodzenia „amerykańskiego” (90 tys.), włoskiego (44,7 tys.), francuskiego (37 tys.), szkockiego (31 tys.) i polskiego (21,3 tys.).

    Francuzi – naród romański zamieszkujący głównie Francję (ok. 64 mln), Wielką Brytanię (ok. 100 tys.), Katalonię (ok. 4 tys.) oraz nieliczni w Belgii, Andorze, Luksemburgu, Monako i Szwajcarii. Poza tym Francuzi żyją głównie w swoich byłych koloniach w Afryce oraz w własnych terytoriach zamorskich w Oceanii i na innych kontynentach. Około 10 milionów osób francuskiego pochodzenia mieszka w Stanach Zjednoczonych, a 5 milionów w Kanadzie. Ich ojczystym językiem jest francuski. Większość Francuzów to katolicy (chrystianizacja w II – IV wieku). Dzisiaj wielu potomków byłych imigrantów uważa się za część narodu francuskiego, są to przeważnie osoby pochodzenia afrykańskiego i arabskiego. Pozostają oni obywatelami państwa francuskiego.New Age (wymowa: [njuː eɪdʒ]), Nowa Era, Nowy Wiek) – złożony i wielowymiarowy alternatywny ruch kulturowy, zapoczątkowany w latach sześćdziesiątych XX wieku, wyrosły z przekonania, że ludzkość, pogrążona w głębokim kryzysie, znajduje się w punkcie zwrotnym między dwiema epokami (erami).

    Religia[ | edytuj kod]

    Katolicki Kościół św. Filipa Neri w Albuquerque.

    Dane z 2014 r.:

  • protestanci – 38%:
  • baptyści – 13%,
  • bezdenominacyjni – 7%,
  • pozostali – 18% (głównie: zielonoświątkowcy, metodyści, campbellici, kalwini, luteranie, anglikanie i uświęceniowcy),
  • katolicy – 34%,
  • brak religii – 21% (w tym: 5% agnostycy i 3% ateiści),
  • mormoni – 2%,
  • pozostałe religie – 5% (w tym: New Age, świadkowie Jehowy, buddyści, żydzi, muzułmanie, bahaiści, unitarianie uniwersaliści, prawosławni i hinduiści).
  • Gospodarka[ | edytuj kod]

    Kopalnia miedzi Chino w Santa Rita.

    Głównymi pracodawcami w Nowym Meksyku są opieka zdrowotna, handel detaliczny, hotelarstwo i usługi edukacyjne. Około jednej czwartej produktu krajowego brutto (PKB) stanu pochodzi z działań rządowych, w tym federalnych przedsiębiorstw cywilnych, takich jak Departament Energii w Los Alamos National Laboratory.

    Rio Grande (hiszp. Río Bravo del Norte) – rzeka w Ameryce Północnej. Długość rzeki wynosi 3034 km, powierzchnia dorzecza około 440 tys. km². Hawajczycy - rdzenni mieszkańcy Hawajów, pochodzenia polinezyjskiego. Komunikują się w języku angielskim oraz języku kreolskim. Język hawajski, który był pierwotnym językiem Hawajczyków jest praktycznie językiem wymarłym, gdyż posługuje się nim nie więcej niż 1000 osób.

    Przemysł i energia[ | edytuj kod]

    Nowy Meksyk jest ósmym co do wielkości producentem energii w kraju, głównie ze względu na produkcję ropy naftowej, gazu ziemnego i węgla. Stan nie posiada elektrowni jądrowych, ale ma drugą pod względem wielkości rezerwę uranu w kraju. Mimo że obecnie nie pracuje żadna kopalnia uranu, znaczne ilości uranu wydobyto w tym stanie, w latach 1948–2002. Nowy Meksyk ma znaczne zasoby odnawialne, zwłaszcza z wiatru i energii słonecznej.

    Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.Historyczny Park Narodowy kultury Chaco (ang. Chaco Culture National Historical Park) – obszar chroniony znajdujący się w amerykańskim stanie Nowy Meksyk.

    Rolnictwo[ | edytuj kod]

    Nowy Meksyk konsekwentnie plasuje się w czołówce trzech stanów produkujących najwięcej pekanu i ma jedne z największych stad mlecznych w kraju. Do innych głównych upraw należą cebula, papryka chili, bawełna, kukurydza, pszenica i sorgo. Znaczny dochód przynosi także produkcja siana z lucerny.

    Spaceport America – komercyjny port kosmiczny (kosmodrom) zbudowany w stanie Nowy Meksyk w USA przez Virgin Galactic – korporację założoną przez Richarda Bransona. Jego budowa trwała od 2006 r. i została zakończona w październiku 2011 r. Będzie on podstawowym miejscem startów pojazdów SpaceShipTwo (obecnie w fazie testów). Od 2013 roku w Spaceport America testowany będzie prototyp odzyskiwalnej wersji rakiety Falcon 9 firmy SpaceX. Projekt nosi nazwę Grasshopper 2.National Park Service (Służba Parków Narodowych) – agencja federalna Stanów Zjednoczonych, której zadaniem jest dbanie o zasoby naturalne i historyczne kraju w taki sposób, by mogły służyć w nienaruszonym stanie także przyszłym pokoleniom. Agencja podlega Departamentowi Spraw Wewnętrznych. Została ustanowiona na mocy aktu prawnego Kongresu Stanów Zjednoczonych podpisanego przez prezydenta Woodrowa Wilsona 25 sierpnia 1916 roku. W roku 2006 budżet National Park Service wynosił 2,256 miliarda dolarów.

    Turystyka[ | edytuj kod]

    Zabytkowy kościół Quarai. Pozostałości XVII-wiecznej hiszpańskiej misji franciszkańskiej.

    Turystyka jest jedną z głównych gałęzi gospodarki w Nowym Meksyku. Stan znany jako „Kraina Oczarowania” przyciąga miliony turystów każdego roku. Do głównych atrakcji należą indiańskie ruiny i ceremonie, górskie i pustynne krajobrazy, wiele parków narodowych i zabytków o znaczeniu kulturalnym, historycznym i naukowym. Park Narodowy Carlsbad Caverns który zawiera ponad 100 jaskiń ma co roku ponad 400 tys. odwiedzin.

    Bandelier National Monument – amerykański pomnik narodowy, znajdujący się w stanie Nowy Meksyk. Na jego obszarze znajdują się ruiny kamiennych osad wybudowanych przez Indian.Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

    Albuquerque International Balloon Fiesta który odbywa się zawsze w październiku, jest jednym z największych festiwali baloniarskich na świecie.

    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.
    Pentekostalizm (ruch zielonoświątkowy) – odłam chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie.
    Sir Richard Charles Nicholas Branson (ur. 18 lipca 1950) – brytyjski przedsiębiorca, miliarder, twórca obejmującej ponad 400 firm Virgin Group. Branson jest czwarty na liście najbogatszych osób w Wielkiej Brytanii. Zgodnie z listą miliarderów magazynu Forbes z roku 2011, jego majątek wyceniany jest na 4,2 miliarda dolarów. W 1998 roku Branson wydał autobiografię, zatytułowaną Losing My Virginity, stała się ona światowym bestsellerem.
    Ruch uświęceniowy (ang. Holiness Movement) – powstały w połowie XIX wieku ruch wewnątrz chrześcijaństwa stanowiący zbiór wierzeń i praktyk, wywodzących swe źródła z metodyzmu, a pośrednio z chrześcijańskiego ruchu przebudzeniowego tamtego okresu. Ruch kładzie nacisk zgodnie z przekonaniem Johna Wesleya, że każdy chrześcijanin powinien dążyć do osiągnięcia doskonałości chrześcijańskiej rozumianej praktycznie jako codzienne osobiste uświęcanie każdego wierzącego. Szczególnie zwraca uwagę na konieczność osobistego nawrócenia i pobożnego życia.
    Ateizm – odrzucenie teizmu lub pogląd bądź doktryna głosząca, że bogowie nie istnieją. W najszerszym znaczeniu jest to brak wiary w istnienie boga, bóstw i sił nadprzyrodzonych, jako sprzecznych z rozumem i nienaukowych, oraz negujący potrzebę religii.
    White Sands National Monument (dosłownie Pomnik Narodowy Białe Piaski) – amerykański pomnik narodowy znajdujący się w stanie Nowy Meksyk. Jego główną atrakcją są piaszczyste białe pustynie, od których pochodzi nazwa pomnika.
    Los Alamos National Laboratory - laboratorium naukowe położone w pobliżu miasteczka Los Alamos w amerykańskim stanie Nowy Meksyk. Organizacyjnie podlega Departamentowi Energii Stanów Zjednoczonych. W pracach badawczych współpracuje z Uniwersytetem Kalifornijskim. Zatrudnia ponad 9000 pracowników, a jego roczny budżet to około 2,2 mld dolarów. Ośrodek prowadzi badania nad wieloma dziedzinami nauki, między innymi nad wykorzystaniem energii słonecznej i jądrowej do celów pokojowych. Jego rola w badaniach nad bronią nuklearną skupia się głównie na przeprowadzaniu komputerowych symulacji wybuchów jądrowych. Znajduje się tu superkomputer Roadrunner, który w 2008 roku jako pierwszy superkomputer w historii osiągnął wydajność ponad 1 PFLOPS.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.374 sek.