Nowiczoki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Nowiczoki (ros. новичок – nowicjusz), związki serii A – grupa bojowych środków trujących o działaniu paralityczno-drgawkowym, które miały zostać wynalezione w ZSRR w latach 70. XX wieku, a następnie być badane i produkowane do wczesnych lat 90. Ich struktury chemiczne, właściwości i działanie są nieznane, pozostają niepotwierdzone bądź są wyłącznie przypuszczeniami. Toksyczność nowiczoków opisywana jest jako kilkukrotnie większa od działania VX, jednak nie ma opublikowanych wyników badań naukowych to potwierdzających. W marcu 2018 Wielka Brytania oskarżyła Rosję o użycie nowiczoka do otrucia byłego rosyjskiego wywiadowcy Siergieja Skripala. Tym samym środkiem miał zostać zatruty Aleksiej Nawalny w sierpniu 2020 roku.

Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Lista przedstawia związki chemiczne, co do których wysunięto przypuszczenia, że mogą być nowiczokami. Nie ma żadnych publicznie dostępnych danych, które potwierdzają istnienie nowiczoków bądź też podają ich dokładne struktury chemiczne czy właściwości. Poniższa tabela zawiera struktury chemiczne – wraz z podstawowymi danymi identyfikacyjnymi, właściwościami i uwagami – które według różnych autorów mogą być nowiczokami bądź ich prekursorami. Lista nie jest kompletna.

Historia[ | edytuj kod]

Pierwsze informacje o tej grupie związków pojawiły się na krótko przed podpisaniem przez Rosję Konwencji o zakazie broni chemicznej za sprawą dwóch rosyjskich dysydentów – Lwa Fiodorowa i Wiła Mirzajanowa. Ich doniesienia, jak również informacje dwóch innych dysydentów (Władimira Uglewa i Andrieja Żelazniakowa) oraz dane dostępne w literaturze i w Internecie są jednak niedokładne i o niepewnej wiarygodności, a czasami również sprzeczne bądź nieprawdziwe. Większość dostępnych informacji o nowiczokach pochodzi od Mirzajanowa, nie są jednak potwierdzone przez niezależne i wiarygodne źródła (naukowe), a część jego wypowiedzi była podważana przez innych autorów.

GRU (ros. ГРУ, Главное Разведывательное Управление; Gławnoje Razwiedywatielnoje Uprawlenije (Główny Zarząd Wywiadowczy)), w pełni oficjalnie polskie tłumaczenie Główny Zarząd Rozpoznawczy (względnie Wywiadowczy) Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich/ Federacji Rosyjskiej, Jednostka Wojskowa 44388 – instytucja wywiadu wojskowego ZSRR a następnie Federacji Rosyjskiej. Po rozpadzie ZSRR, wobec znaczącej redukcji aparatu i ograniczenia zakresu działalności cywilnych służb specjalnych wyrosłych na gruzach KGB, znaczenie GRU znacznie wzrosło.Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej (ang. Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons, OPCW) – organ wykonawczy konwencji o zakazie broni chemicznej, która weszła w życie w 1997 roku. Organizacja odpowiedzialna jest za wdrażanie międzynarodowych przepisów regulujących i eliminowanie światowych zapasów broni chemicznej. Siedziba organizacji znajduje się w Hadze, w Holandii.

Rosjanie nie ujawnili posiadania bądź prac nad nowiczokami ani podczas rozmów dwustronnych ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, ani też przystępując do Konwencji o zakazie broni chemicznej. Dementowali również wszelkie informacje dotyczące nowiczoków, które były podawane przez Mirzajanowa bądź inne osoby. Mirzajanow i Uglew zostali oskarżeni o zdradzenie tajemnicy państwowej (Mirzajanow był aresztowany), jednak ostatecznie oskarżenia zostały wycofane, a Mirzajanow wyjechał do Stanów Zjednoczonych Ameryki w 1995 roku. W 2008 roku wydał autobiograficzną książkę State Secrets: An Insider’s Chronicle of the Russian Chemical, w której m.in. wskazał domniemane struktury chemiczne nowiczoków.

Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.Pure and Applied Chemistry (skrócona nazwa Pure Appl. Chem.) – oficjalne czasopismo Międzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej (IUPAC). Jest miesięcznikiem zawierającym rekomendacje dot. nomenklatury, symboli i jednostek oraz raporty i wykłady z sympozjów sponsorowanych przez IUPAC. Impact factor w 2010 roku wynosił 2,128.

Program „Foliant”[ | edytuj kod]

Pomysł stworzenia wyjątkowo toksycznych środków paralityczno-drgawkowych miał pojawić się w Związku Radzieckim w latach 50., jednak wskutek odkrycia związków serii V, prace zostały przekierowane na badania tej grupy związków. Dopiero w latach 70. miano wrócić do tego pomysłu – rozpoczęty w latach 1973–1974 (według innych źródeł dopiero w latach 80.) program „Foliant” miał na celu opracowanie wysokotoksycznych środków w postaci broni unitarnej i binarnej, które byłyby niewykrywalne przez ówcześnie stosowane detektory, miałyby zdolność penetracji masek przeciwgazowych i innych środków ochronnych, a także możliwe byłoby ich otrzymanie z substancji nie objętych nadzorem międzynarodowym.

Maska przeciwgazowa to indywidualne urządzenie, przylegające do twarzy i wykonane z gumy, silikonu lub innych materiałów, służące do ochrony dróg oddechowych, oczu i skóry twarzy przed działaniem bojowych środków trujących, pyłów radioaktywnych a także bakterii i wirusów chorobotwórczych. Maska przeciwgazowa ma zastosowanie militarne dla ochrony przed atakami z użyciem broni chemicznej, w przemyśle chemicznym, dla ochrony przed lotnymi zanieczyszczeniami przemysłowymi oraz górnictwie i pożarnictwie.Nukus (uzb. cyr. i ros.: Нукус; karakałp.: Нөкис, Noʻkis) – miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum, siedziba administracyjna Republiki Karakałpackiej. W 1989 roku liczyło ok. 170 tys. mieszkańców. Ośrodek przemysłu chemicznego, metalowego, materiałów budowlanych, spożywczego i lekkiego. W mieście działa uniwersytet, filia Uzbeckiej Akademii Nauk oraz liczne instytucje kulturalne, m.in.: dwa teatry, muzeum sztuki im. Igora Sawickiego oraz muzeum historyczno-krajoznawcze.

Pierwszym nowiczokiem przyjętym w Siłach Zbrojnych ZSRR (w 1988 roku) miał być A-230, produkowany w zakładach w ZATO Wolsk-18. W Wolsku-18 produkowane miały być również A-232 i jego prekursor nowiczok-5, które jednak miały nie sprostać wymaganiom wojska, mimo wyjątkowej toksyczności A-232, pożądanych właściwości fizycznych (stan ciekły w niskich temperaturach) i możliwości produkcji w cywilnych fabrykach z substancji w większości niepodlegających pod zapisy konwencji. Trzecim nowiczokiem miał być A-234. Mirzajanow podawał również informacje o innych nowiczokach: substancji 33 i substancji 84. O drugim z nich nie ma informacji, natomiast pierwszy – według Mirzajanowa – miał być produkowany w Nowoczeboksarsku w ilości ok. 15 tysięcy ton, zostać użyty przez Irak w czasie I wojny w Zatoce Perskiej i być przyczyną syndromu wojny w Zatoce Perskiej. Taka hipoteza nie znajduje potwierdzenia. Mirzajanov wskazał również, że substancja 84 i A-232 miały być testowane w ośrodku badawczym w Nukus w Karakałpacji, dokąd miały być przywożone z fabryki w Wołgogradzie.

Miasto zamknięte (ros. ЗАТО – закрытые административно-территориальные образования; ZATO - zakrytyje administratiwno-tierritorialnyje obrazowanija; pol. zamknięta struktura administracyjno-terytorialna) – określenie miasta lub osiedla o ograniczeniach w przemieszczaniu się i zamieszkaniu, szczególnie w Związku Radzieckim i obecnie Federacji Rosyjskiej. Obecnie istnieją przede wszystkim 2 rodzaje miast zamkniętych: z uwagi na znaczenie militarne i atomistykę.Agent wywiadu – osoba zwerbowana przez służby specjalne obcego państwa ze względu na jej wiedzę bądź kontakty osobiste z osobami mającymi dostęp do ważnych informacji o charakterze szpiegowskim. Agenci najczęściej werbowani są dwustopniowo – jako kandydaci na tajnych współpracowników, a następnie jako tajni współpracownicy na terenie kraju macierzystego (w przypadku zwerbowania agenta na terenie obcego kraju jako tajni współpracownicy, a następnie jako rezydenci). Zadaniem agenta jest dostarczanie wszelkich zdobytych informacji służbom specjalnym, które go zwerbowały, jak również podejmowanie działań mających na celu osiągnięcia zamierzonego celu przez wywiad, dla którego pracuje.

Nowiczoki miały być produkowane aż do wczesnych lat 90. i zostać zniszczone w latach 1994–1995 na poligonie w Szychanach (Wolsk-18), choć Mirzajanow nie był pewien, czy zniszczono cały zapas tych środków. Według Władimira Petrenki, rosyjskiego żołnierza, w tym samym miejscu miały odbywać się w 1982 roku testy broni chemicznej (uważa on, że był to nowiczok A-232), które były przeprowadzane na kilkudziesięciu żołnierzach, w tym na nim samym.

Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).Widmo masowe – widmo powstałe przez rozdzielenie w spektromerze mas strumienia jonów według stosunku ich masy do ładunku elektrycznego, w którym postawie szczególne linie opowiadają różnym masom.

Inne spekulacje[ | edytuj kod]

Według doniesień prasowych z lat 90. generał Anatolij Kuncewicz miał być odpowiedzialny za sprzedaż do Syrii i Iranu rosyjskiej technologii produkcji VX i nowiczoków. Pisano również o możliwym przekazywaniu tej technologii do Iraku. W 2002 roku pojawił się artykuł dotyczący rzekomej fabryki nowiczoków A-232 i A-234 w Hawanie na Kubie.

Pseudofluorowce (pseudohalogeny) – grupa nieorganicznych związków chemicznych o wzorze ogólnym Ps−Ps lub Ps−X, które swoimi właściwościami przypominają fluorowce X2. Należą do nich m.in. cyjan (CN)2, tiocyjan (SCN)2, selenocyjan (SeCN)2 i bromocyjan BrCN.Acetylocholinesteraza, (esteraza acetylocholinowa; acetylohydrolaza acetylocholinowa) AChE - enzym (EC 3.1.1.7) rozkładający jeden z podstawowych neuroprzekaźników - acetylocholinę na cholinę i resztę kwasu octowego.

Niektóre źródła wskazują na istnienie spekulacji łączących nowiczoki z domniemaną amerykańską operacją „Shocker”, która miała być działaniem dezinformacyjnym wymierzonym w Związek Radziecki. W latach 60. i 70. Amerykanie mieli przekazać Radzieckim kilka tysięcy sfałszowanych dokumentów dotyczących badań nad fosforoorganicznymi środkami paralityczno-drgawkowymi. Celem było sprowokowanie Radzieckich do zainwestowania w te zmanipulowane pomysły – i tym samym zmarnowania – środków w prowadzenie badań. Spekulacje zaś dotyczą tego, że amerykańska operacja i przekazane dokumenty mogły korzystnie wpłynąć na opracowanie przez Związek Radziecki nowiczoków.

Aleksiej Anatoljewicz Nawalny (ros. Алексей Анатольевич Навальный, ur. 4 czerwca 1976 w Butyniu) – rosyjski publicysta i działacz polityczny, obecnie autor jednego z najpopularniejszych w Rosji blogów.Hipoteza (gr. hypóthesis – przypuszczenie) – osąd, który podlega weryfikacji lub falsyfikacji. Zdanie, które stwierdza spodziewaną relację między jakimiś zjawiskami, propozycja twierdzenia naukowego, które zakłada możliwą lub oczekiwaną w danym kontekście sytuacyjnym naturę związku.

Wykorzystanie nowiczoków[ | edytuj kod]

W marcu 2018 roku Wielka Brytania oskarżyła Rosję o wykorzystanie nowiczoku do otrucia Sergieja Skripala, byłego brytyjskiego agenta wywiadu, oficera GRU, i jego córki Julji Skripal. Identyfikacji substancji jako nowiczoku mieli dokonać eksperci z Porton Down. Rosja odcięła się od tych zarzutów. 3 kwietnia 2018 specjaliści z Defence Science and Technology Laboratory opublikowali wyniki badań potwierdzające, że osoby te zostały otrute nowiczokiem.

Tetrametyloguanidyna (TMG) − organiczny związek chemiczny z grupy imin - pochodna guanidyny. TMG jest mocną zasadą azotową. Jest stosowana jako katalizator wielu procesów chemicznych oraz jako substrat w syntezie organicznej.Sarin (fluorometylofosfonian izopropylu) – silnie toksyczny fosforoorganiczny związek chemiczny z grupy fosfonianów, stosowany jako bojowy środek trujący, zaliczany do grupy środków paralityczno-drgawkowych.

W sierpniu 2020 roku został otruty Aleksiej Nawalny. 2 września tego samego roku niemiecki rząd poinformował, że do otrucia Nawalnego użyto tej samej substancji, co w przypadku Siergieja Skripala.

Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Chlor, Cl (łac. chlorum, od stgr. χλωρός „chloros” - „zielonożółty”) − pierwiastek chemiczny z grupy fluorowców, niemetal o liczbie atomowej 17.
Republika Kuby (nazwa oficjalna República de Cuba) – państwo w Ameryce Środkowej położone na Morzu Karaibskim w archipelagu Wielkich Antyli. Państwo to składa się z wyspy o nazwie Kuba oraz szeregu otaczających ją mniejszych wysepek, z których największą jest Isla de la Juventud. Stolicą Kuby jest Hawana, a największe miasta to: Santiago de Cuba, Camagüey, Holguin, Guantánamo, Santa Clara.
Tabun – nazwa handlowa dimetyloamidocyjanidofosforanu etylu, fosforoorganicznego związku chemicznego stosowanego głównie jako bojowy środek trujący z grupy paralityczno-drgawkowych z szeregu G. Zgodnie z rezolucją ONZ nr 687 został zaklasyfikowany jako broń masowego rażenia. Jego produkcja jest pod ścisłą kontrolą, a składowanie zakazane w myśl Konwencji o zakazie broni chemicznej.
Związki fosforoorganiczne – organiczne związki chemiczne zawierające wiązanie węgiel-fosfor, np. fosfoniany lub fosfiny. Nazwą tą często obejmuje się także organofosforany, pomimo że estry kwasów fosforowych nie zawierają wiązania P-C. Tego rodzaju nieporozumienia wynikają z faktu, że definicja związku fosforoorganicznego nie została określona bardzo precyzyjnie. W chemii przemysłowej za związki fosforoorganiczne uważa się substancje, zawierające w swojej cząsteczce fragment organiczny, nie jest konieczne występowanie wiązania chemicznego pomiędzy węglem a fosforem.
Neuropatia (Choroba nerwów obwodowych, zapalenie nerwów obwodowych) – stan chorobowy dotyczący nerwów – struktur przekazujących impulsy do różnych części organizmu poza mózgiem i rdzeniem kręgowym – określany bywa mianem neuropatii obwodowej lub zapalenia nerwów obwodowych. Uszkodzenie lub stan zapalny zaburza przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych i oprócz bólu wywołuje takie objawy, jak drętwienie, mrowienie, palenie kończyn, wrażenie osłabienia kończyn.
Chlorek metylenu (nazwa systematyczna: dichlorometan, CH2Cl2) – organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu; chlorowa pochodna metanu. W temperaturze pokojowej, przy ciśnieniu atmosferycznym, jest bezbarwną, szybko parującą cieczą. Posiada charakterystyczny, słodkawy zapach.
Hawana (hiszp. San Cristóbal de La Habana lub skrócone La Habana) − miasto nad Zatoką Meksykańską, stolica Kuby i największe miasto oraz port na wyspie i w całych Karaibach. Główny ośrodek przemysłowy kraju. Przemysł tytoniowy, petrochemiczny, włókienniczy, elektromaszynowy. Węzeł komunikacji lądowej, morskiej i lotniczej (międzynarodowe lotnisko im. José Martí). Uniwersytet od 1728 roku.

Reklama