• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nowa Zelandia



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Wyspa Południowa (maori: Te Wai Pounamu lub Tavai Poenammoo tj. "Wody Szmaragdów", czasem też Te Waka a Māui, "Łódź Māui") – największa z wysp Nowej Zelandii, o powierzchni 150 523 km². Położona jest pomiędzy Morzem Tasmana a Oceanem Spokojnym. Od Wyspy Północnej oddzielona jest cieśniną Cooka.Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (ang. International Phonetic Alphabet, IPA; fr. Alphabet phonétique international, API) – alfabet fonetyczny, system transkrypcji fonetycznej przyjęty przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania głosek wszystkich języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30 znaków diakrytycznych.
    Siły zbrojne[ | edytuj kod]

    Nowa Zelandia dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi.

    Wojska nowozelandzkie w 2014 roku liczyły 8,6 tys. żołnierzy zawodowych oraz 2,4 tys. rezerwistów (brak obowiązkowej służby wojskowej). Według rankingu Global Firepower (2014) nowozelandzkie siły zbrojne stanowią 85. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 1,9 mld dolarów (USD).

    Termin wojny maoryskie (ang. Māori Wars, New Zealand Wars lub The Land Wars) odnosi się do serii konfliktów, które miały miejsce w Nowej Zelandii między rokiem 1845 a 1872. Przyczyny tych wojen były różnorakie, jednak najważniejszą była sprawa własności ziemskiej Maorysów sprzedawanej nielegalnie białym osadnikom, głównie przez New Zealand Company.Szwa – w językoznawstwie, zwłaszcza w fonetyce i fonologii, określenie samogłoski średnio centralnej (zaokrąglonej lub niezaokrąglonej) znajdującej się w środku diagramu samogłoskowego, oznaczaną w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem ə lub inną samogłoską bliską tej pozycji. Dla przykładu w języku angielskim litera a w wyrazie about jest wymawiana przez szwę. W języku angielskim szwa występuje głównie w sylabach nieakcentowanych, ale w innych językach może pojawiać się częściej w sylabach akcentowanych. W polszczyźnie standardowej szwa nie występuje w ogóle. Można ją spotkać tylko w niektórych dialektach lokalnych.

    Siły lądowe liczą 4500 osób służby czynnej oraz 2500 osób służby pomocniczej (w tym 2000 żołnierzy obrony terytorialnej). W skład sił lądowych wchodzą głównie jednostki lekkiej piechoty (Królewski Nowozelandzki Regiment Piechoty) oraz piechoty zmechanizowanej (Królewski Nowozelandzki Korpus Pancerny), a także jednostki artyleryjskie (Królewski Nowozelandzki Regiment Artyleryjski), inżynieryjne (Królewski Nowozelandzki Regiment Inżynieryjny), logistyczne (Królewski Nowozelandzki Regiment Logistyczny), medyczne (Królewski Nowozelandzki Korpus Medyczny) oraz wywiadowcze (Nowozelandzki Korpus Wywiadowczy).

    Metan (znany także jako gaz błotny i gaz kopalniany), CH4 – organiczny związek chemiczny, najprostszy węglowodór nasycony (alkan). W temperaturze pokojowej jest bezwonnym i bezbarwnym gazem. Jest stosowany jako gaz opałowy i surowiec do syntezy wielu innych związków organicznych.Przylądek Wschodni (ang. East Cape) – przylądek będący najbardziej na wschód wysuniętym punktem Nowej Zelandii, położony na północy regionu Gisborne, na północno-wschodnim krańcu Wyspy Północnej.

    Siły lądowe dysponują m.in. 105 bojowymi wozami piechoty NZLAV, 24 haubicami L118 oraz 350 lekkimi wozami terenowymi Pinzgauer.

    Marynarka Wojenna liczy 2100 osób i dysponuje 2 fregatami rakietowymi klasy ANZAC oraz 4 przybrzeżnymi kutrami patrolowymi i 2 morskimi kutrami patrolowymi. Oprócz tego Marynarka Wojenna dysponuje również 5 morskimi śmigłowcami wielozadaniowymi SH-2 Seasprite, które używane są na 2 fregatach, a także w przyszłości na 2 morskich kutrach patrolowych.

    Świadkowie Jehowy w Nowej Zelandii – wspólnota 13 969 aktywnych Świadków Jehowy (głosicieli) w Nowej Zelandii należących do 186 zborów. W 2012 roku na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej (Pamiątce) zebrało się 26 423 osoby. Działalność miejscowych wyznawców koordynuje Biuro Oddziału w Manurewa.Nietoperze, rękoskrzydłe (Chiroptera) – rząd ssaków łożyskowych, obejmujący ok. 1100 gatunków, do którego zalicza się 17 rodzin zgrupowanych w dwóch podrzędach:

    Lotnictwo liczy 2523 osób oraz około 50 samolotów i śmigłowców. Głównie są to samoloty P-3 Orion, C-130 Hercules oraz śmigłowce UH-1H Iroquois oraz Bell 47 Sioux. W chwili obecnej śmigłowce UH-1 Iroquois wymieniane są na śmigłowce Agusta 109, natomiast śmigłowce Bell 42 Sioux zastępowane są śmigłowcami NH90.

    Afryka Północna – region Afryki, obejmujący północną część kontynentu. Zazwyczaj do krajów Afryki Północnej zalicza się:Nowozelandzka Pierwsza Partia (ang. New Zealand First Party) – nowozelandzka partia polityczna, powstała w 1993 roku. Organizuje kampanie przeciwko imigracji i przeciwko Traktatowi Waitangi. Winston Peters, założyciel partii, nadal pozostaje jej liderem.

    W chwili obecnej lotnictwo Nowozelandzkie nie posiada w służbie czynnej samolotów myśliwsko-szturmowych. Program zakupu 28 samolotów F-16 został wstrzymany w 2001, natomiast samoloty A-4K oraz Aermacchi MB-339C zostały wycofane z czynnej służby i są zmagazynowane w hangarach.

    Nowozelandzka armia i jej gotowość bojowa jest przedmiotem krytyki zarówno na wyspach, jak i ze strony najbliższych sąsiadów.

    Ulica – droga wytyczona i zbudowana na obszarze zurbanizowanym (głównie w mieście, ale także w osadzie oraz czasem na wsi), której współcześnie zazwyczaj nadaje się oficjalnie urzędową nazwę własną.Abel Janszoon Tasman (ur. w 1603 w Lutjegast w Republice Niderlandów, zm. 10 października 1659 w Batawii w Holenderskich Indiach Wschodnich) – holenderski żeglarz, odkrywca i kupiec.

    W czerwcu 2008 australijskie media otwarcie ośmieszyły nowozelandzką armię twierdząc, że do podbicia tego zakątka świata wystarczyłby jeden z lepiej zorganizowanych gangów motocyklowych z Sydney. Krytyka ta jest w dużej części nieuzasadniona, pomijając demontaż zdolności ofensywnych lotnictwa w 2001. Nowozelandzkie Siły Zbrojne to armia wprawdzie niewielka, ale nowoczesna i dobrze wyposażona, co udowadnia biorąc udział w wielu operacjach wojskowych (Afganistan) i misjach stabilizacyjnych (Timor Wschodni).

    Auckland (wym. [ˈɔːklənd]; maor. Tāmaki-makau-rau) – miasto w Nowej Zelandii, położone w północno-zachodniej części Wyspy Północnej, między Morzem Tasmana i Oceanem Spokojnym (Przesmyk Tamaki). Jest największym miastem w państwie, mieszka w nim 1 467 800 osób na obszarze 559,2 km², natomiast w regionie Auckland obejmującym również rozległe przedmieścia zamieszkuje 1 642 800 osób na obszarze 4894 km². Auckland to ważny ośrodek gospodarczy, kulturalny i naukowy Nowej Zelandii. Flight Of The Conchords – komediowy duet muzyczny z Nowej Zelandii, w którego skład wchodzi Bret McKenzie i Jemaine Clement. Zespół okrzyknął się "czwartym pod względem popularności w Nowej Zelandii, opartym na grze gitarowej, digi-bongosowym acapella’owo-rapowo-funkowo-komediowo-folkowym duetem”.” Występy duetu Clement - McKenzie zdobyły popularność dzięki dowcipnym i błyskotliwym dialogom oraz umiejętnym parodiowaniu różnych gatunków muzycznych. Doświadczenia muzyków, ich utwory i humor stały się podstawą do stworzenia słuchowiska radiowego The BBC radio series: Flight of the Conchords, a następnie serialu komediowego Flight of the Conchords wyprodukowanego w Stanach Zjednoczonych przez stację telewizyjną HBO. Zespół jest laureatem Nagrody Grammy, a ich serial był wielokrotnie nominowany do Nagrody Emmy.

    Geografia[ | edytuj kod]

    Najwyższy szczyt w Nowej Zelandii – Góra Cooka
    Mapa rzeźby terenu
     Zapoznaj się również z: Geografia Nowej Zelandii.

    Nowa Zelandia to państwo wyspiarskie położone w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego, 1600 km na południowy wschód od Australii. Obejmuje wyspy: Południową (150,5 tys. km²) i Północną (114,7 tys. km²) rozdzielone Cieśniną Cooka, oraz szereg małych (m.in. Stewart, Kermadec, Chatham, Campbell). Do Nowej Zelandii należą także trzy zamorskie terytoria w Oceanii: Tokelau, Niue oraz Wyspy Cooka (dwa ostatnie są państwami stowarzyszonymi).

    Ringatū – powstała w połowie XIX wieku synkretyczna religia maoryska. Jest to najstarszy z istniejących pośród Maorysów nowych ruchów religijnych, skupiający współcześnie około 8 tysięcy wyznawców. Samoańczycy - rdzenna ludność Wysp Samoa, odłam Polinezyjczyków. W 1991 roku ich liczebność wynosiła 327 tys., z czego 186 tys. zamieszkiwało państwo Samoa (wówczas pod nazwą Samoa Zachodnie), a ok. 49 tys. Samoa Amerykańskie. Pozostałe 90 tys. Samoańczyków stanowili emigranci (głównie na Nowej Zelandii, mniejsze skupiska także w USA i Australii). Samoańczycy posługują się językiem samoańskim z rodziny polinezyjskiej oraz językiem angielskim. Ich przodkowie osiedlili się na Wyspach Samoa w II tysiącleciu p.n.e. Przez wieki Samoa było jednym z ważniejszych ośrodków kultury polinezyjskiej.

    Powierzchnia wysp jest mocno zróżnicowana. Na Wyspie Południowej znajdują się Alpy Południowe, z najwyższym szczytem – Górą Cooka (3754 m n.p.m.) i największym lodowcem Tasmana o długości ok. 29 km. Na Wyspie Północnej istnieje szereg pasm górskich ciągnących się równolegle do równin u wybrzeży. W centralnej części wyspy mieści się kilka stożków wulkanicznych (3 czynne), gejzery i wiele gorących źródeł.

    Tahiti – wyspa w południowej części Oceanu Spokojnego w archipelagu Wysp Towarzystwa (Wyspy Na Wietrze); największa wśród wysp Polinezji Francuskiej, polityczne, gospodarcze i kulturalne jej centrum. Pierwotna nazwa Otaheiti.Przemysł maszynowy - jest to produkcja maszyn i sprzętu ciężkiego, zwykle na potrzeby innych gałęzi przemysłu. Przemysł maszynowy jest gałęzią przemysłu ciężkiego. Do przemysłu maszynowego nie zalicza się zwykle produkcji pojazdów, statków, urządzeń AGD, oraz przemysłu zbrojeniowego.

    Ze względu na trwającą od milionów lat izolację około 80% flory Nowej Zelandii stanowią gatunki endemiczne, nie spotykane gdzie indziej. Naturalne ekosystemy budowane przez gatunki rodzime zajmują współcześnie jednak tylko 10–15% powierzchni wysp.

    Ze zwierząt występują: 2 gatunki nietoperzy, ok. 30 gatunków gadów, w tym endemiczny tuatara (hatteria), ptaki nielotne: takahe, papuga kakapo i kiwi oraz papuga kea, żyjąca w pokrytych śniegiem Alpach Południowych. Poza nietoperzami nie ma naturalnie występujących ssaków. Duże zagrożenie dla gatunków endemicznych stanowią zwierzęta sprowadzone przez osadników, m.in.: koty, psy, szczury, króliki.

    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.Great Barrier – duża wyspa w archipelagu Nowej Zelandii, położona 90 km na północny wschód od centrum Auckland. Jest czwartą pod względem wielkości wyspą Nowej Zelandii. Powierzchnia wyspy wynosi 285 km². Najwyższy szczyt to Mount Hobson, ma 621 m wysokości. Nazwa wyspy związana jest z jej położeniem, stanowiąca naturalną barierą między zatoką Hauraki, a Oceanem Spokojnym.

    Klimat podzwrotnikowy morski, opady równomiernie rozmieszczone w ciągu roku.

    Średnia temperatura powietrza i średnie opady dla stolicy kraju wynoszą: w styczniu +16 °C i 74 mm, w lipcu +8 °C i 130 mm.

    Wyspy[ | edytuj kod]

  • Wyspa Północna,
  • Wyspa Południowa,
  • Wyspa Stewart,
  • Wyspy Chatham,
  • Wyspy Kermadec,
  • Wyspy Antypodów,
  • Wyspy Auckland.
  • Większe miasta[ | edytuj kod]

     Zapoznaj się również z: Miasta Nowej Zelandii.

    Demografia[ | edytuj kod]

    Gęstość zaludnienia

         poniżej 1 os./km²

         +1 os./km²

    Lista istniejących monarchii przedstawia współczesne byty prawne o ustroju monarchicznym na świecie, ich typy, a także obecnie panujących władców (monarchów).Nowa Zelandia podzielona jest na 16 regionów oraz miasta i okręgi, jeden okręg wydzielony, jedno terytorium autonomiczne oraz terytoria stowarzyszone.

         +5 os./km²

         +10 os./km²

         +50 os./km²

         +100 os./km²

         +250 os./km²

         +500 os./km²

         +750 os./km²

         +1000 os./km²

    Stewart (ang. Stewart Island, maoryski Rakiura) – trzecia pod względem wielkości wyspa Nowej Zelandii. Położona jest w archipelagu Nowej Zelandii około 30 km na południe od Wyspy Południowej. Oddziela ją od niej Cieśnina Foveaux. Wyspę o powierzchni 1746 km² zamieszkuje zaledwie 402 mieszkańców, z czego większość w głównej osadzie Oban. Wyspa wchodzi w skład nowozelandzkiego regionu Southland. Na północy wyspy przeważają bagniste tereny. Najwyższym szczytem jest Mt Anglem o wysokości 979 metrów, który znajduje się blisko północnego wybrzeża. W południowej części występują jednakowo pofałdowane, wznoszące się grzbiety, które biegną na południe od doliny rzeki Rakeahua.Dominium brytyjskie – forma ustrojowa istniejąca w ramach imperium brytyjskiego, stanowiąca formę pośrednią między samorządną kolonią a suwerennym państwem, jednak z czasem ewoluująca zdecydowanie w stronę tego ostatniego. Pierwszym dominium brytyjskim była Kanada, która otrzymała taki status w 1867 roku. Kolejnymi były Australia (1901), Nowa Zelandia (1907), Nowa Fundlandia (1907), Związek Południowej Afryki (1910) i Wolne Państwo Irlandzkie (1922).

         +2000 os./km²

         +3000 os./km²

         +4000 os./km²

    Rozwój populacji Nowej Zelandii

    Struktura wiekowa: 0-14 = 20,9%, 15-64 = 66,5%, >64 = 12,6%.

    Przyrost naturalny: 0,971%

    Struktura etniczna[ | edytuj kod]

    W spisie z 2018 roku 69,7% mieszkańców Nowej Zelandii zidentyfikowało się etnicznie jako Europejczycy, a 16,5% jako Maorysi. Inne główne grupy etniczne obejmują ludność azjatycką (15,8%, głównie Chińczycy i Hindusi) i Pacyfiku (9%, głównie Samoańczycy). Ludność różnych ras z Ameryki liczyła 1,1%. Inne grupy (Afrykańczycy, Australijczycy) obejmują mniej niż 1% ludności. W ostatnich latach populacja stała się bardziej zróżnicowana. Według spisu ludności z 1961 r. Nowa Zelandia obejmowała 92% Europejczyków i 7% Maorysów.

    Ewangelikalizm, chrześcijaństwo ewangelikalne, pot. chrześcijaństwo ewangeliczne – jest nurtem pobożnościowym w protestantyzmie, opartym na specyficznej duchowości. W większości protestantyzm ewangelikalny jest nurtem konserwatywnym i sprzeciwia się tendencjom liberalnego chrześcijaństwa, które zaznaczają się w głównym nurcie protestantyzmu. Powstał na gruncie purytanizmu, ortodoksji protestanckiej i pietyzmu. Niektóre jego elementy pobożnościowe w 2. połowie XX wieku przyjęły się także poza protestantyzmem.Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

    Religia[ | edytuj kod]

    Zmiany struktury religijności
    Maoryskie bóstwo Ranginui (ojciec nieba) w Rotorua
     Osobny artykuł: Protestantyzm w Nowej Zelandii.

    Spis ludności z 2018 roku wykazał, że odsetek niewierzących wzrósł do 49%. Chrześcijaństwo nadal jest najpopularniejszą religią w Nowej Zelandii, ale od dziesięcioleci traci zwolenników. Odsetek chrześcijan spadł do 38% w 2018 r.

    Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).Oceania − nazwa zbiorowa wysp Oceanu Spokojnego, które wraz z Australią tworzą odrębną część świata nazywaną Australią i Oceanią.

    Imigracja i zmiany demograficzne w ostatnich dziesięcioleciach przyczyniają się do wzrostu religii mniejszościowych.

    Struktura religijna w 2018 roku:

  • brak religii – 48,2%,
  • chrześcijaństwo – 37,0%:
  • katolicy – 10,0%,
  • anglikanie – 6,7%,
  • nieokreśleni – 6,6%,
  • kalwini – 5,2%,
  • zielonoświątkowcy – 1,8%,
  • metodyści – 1,6%,
  • mormoni – 1,1%,
  • baptyści – 0,8%,
  • ewangelikalni i nowonarodzeni – 0,8%,
  • świadkowie Jehowy – 0,4%,
  • odmowa odpowiedzi – 6,7%,
  • hinduiści – 2,6%,
  • religie Maorysów (Rātana, Ringatū) – 1,3%,
  • muzułmanie – 1,3%,
  • buddyści – 1,1%,
  • sikhowie – 0,9%,
  • inne religie – 0,9%.
  • Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.Handel zagraniczny to odpłatna wymiana towarów lub usług z partnerami posiadającymi stałą siedzibę poza granicą celną państwa.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Władca Pierścieni (oryg. The Lord of the Rings) – powieść fantasy J. R. R. Tolkiena, której akcja rozgrywa się w mitycznym świecie Śródziemia.
    Neil Finn (ur. 27 maja 1958 w Te Awamutu) – nowozelandzki muzyk, lider rockowego zespołu Crowded House. Wcześniej, członek nowozelandzkiej grupy Split Enz. Znany również ze swoich solowych dokonań.
    Wyspy Antypodów (ang. Antipodes Islands) – grupa wysp wulkanicznych, położona na południowy wschód od Nowej Zelandii i stanowiąca część terytorium tego państwa. Oddalone są około 650 km na południowy wschód od wyspy Stewart. W skład archipelagu wchodzi główna Wyspa Antypodów o powierzchni 20 km², wyspa Bollons – 2 km² oraz liczne niewielkie wysepki. Wyspy są bezludne.
    Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.
    Pentekostalizm (ruch zielonoświątkowy) – odłam chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie.
    Australian and New Zealand Army Corps (ANZAC) - pierwotnie armia złożona z Australijczyków i Nowozelandczyków. Walczyła w czasie I wojny światowej pod Gallipoli, na Bliskim Wschodzie i na froncie zachodnim.
    Pinzgauer – austriacki wojskowy wielozadaniowy terenowy samochód ciężarowy opracowany w drugiej połowie lat 60. XX wieku przez przedsiębiorstwo Steyr-Daimler-Puch jako następca pojazdu Haflinger.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.082 sek.