Notozaury

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Notozaury (Nothosauria) – rząd wymarłych gadów morskich z nadrzędu zauropterygów (Sauropterygia). Ich przedstawiciele żyli w okresie triasowym.

Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).Takson monofiletyczny – takson, który obejmuje wszystkich potomków wspólnego przodka, znanego lub hipotetycznego. Przykładami są ssaki lub gąbki.

Pierwotnie do tej grupy zaliczano liczne prymitywne rodzaje wchodzące w skład nadrzędu Sauropterygia (z wyjątkiem plakodontów), jednocześnie zaś uznawano tak definiowane notozaury za przodków plezjozaurów. Jednak tak definiowane notozaury, nie obejmując plezjozaurów, były grupą parafiletyczną, obejmującą przy tym różne dość daleko spokrewnione gatunki. W ostatnich latach podjęto próbę przedefiniowana notozaurów tak, aby stały się grupą monofiletyczną. W tym celu wyłączono z tej grupy rodzaje należące do linii ewolucyjnej prowadzącej do plezjozaurów, m.in. Pistosaurus, Cymatosaurus czy Corosaurus; te rodzaje wraz z plezjozaurami tworzą szerszy klad Pistosauroidea, który z kolei wraz z monofiletycznymi notozaurami tworzy jeszcze szerszy klad Eusauropterygia. Przedefiniowane, monofiletyczne notozaury, nie będące przodkami plezjozaurów, obejmują m.in. rodzaje Nothosaurus, Simosaurus, Germanosaurus, Lariosaurus i Ceresiosaurus. Nie jest jasna pozycja systematyczna grupy Pachypleurosauria; dawniej zaliczano je do notozaurów, nowsze analizy kladystyczne sugerują jednak, że są od nich jeszcze prymitywniejsze, i należy je wyłączyć nie tylko z notozaurów, ale i z kladu Eusauropterygia (razem z którym pachypleurozaury wchodziłyby w skład jeszcze szerszego kladu Eosauropterygia).

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.Gady (Reptilia, od łac. repto – czołgać się) – parafiletyczna grupa zmiennocieplnych owodniowców. Współczesne gady są pozostałością po znacznie większej grupie zwierząt, której największy rozkwit przypadł na erę mezozoiczną. Obecnie żyją tylko cztery rzędy gadów, ich pozostałe znane linie ewolucyjne wymarły. Niektóre kopalne gady naczelne, czyli archozaury (takie jak pterozaury i dinozaury), były prawdopodobnie zwierzętami stałocieplnymi.

Notozaury miały opływowy kształt ciała, kończyny zakończone pięcioma palcami, spiętymi błonami pławnymi. Kończyny przednie były krótsze niż tylne. Notozaury, podobnie jak dzisiejsze foki, żyły zarówno na lądzie jak i w wodzie. Mierzyły przeciętnie około 3 m długości. Ogon długi, cienki i spiczasty, z płetwą na jego górnej części, służył do pływania. Szczęki długie, cienkie i pełne spiczastych zębów przystosowanych do łapania ryb. Kopalne szczątki tych gadów znane są z osadów triasowych Europy, południowo-wschodniej Azji i Ameryki Północnej.

Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.Azja (gr. Ἀσία Asía, łac. Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Pachypleurosauria (ang.). The Plesiosaur Directory. [dostęp 22 sierpnia 2019].

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Mikko's Phylogeny Archive – Sauropterygia (ang.)
  • The Plesiosaur Directory – Nothosauria (ang.)
  • Pistosaurus (z gr. "ciekły jaszczur") – nazwa rodzajowa morskiego gada, żyjącego w środkowym triasie (ladyn, około 230 milionów lat temu). Najprawdopodobniej był formą przejściową między notozaurami a plezjozaurami. Do dziś naukowcy nie są zgodni, czy należy go zaliczać do pierwszej, czy drugiej grupy zwierząt. Jego szczątki odkryto na terenie Europy (Francja i Niemcy) oraz Ameryki Północnej. Wskazuje to na jego szerokie rozprzestrzenienie w świecie, po obu stronach ówczesnego superkontynentu Pangei.Plezjozaury (Plesiosauria) – rząd wymarłych wodnych gadów z nadrzędu Sauropterygia – płetwojaszczurów. Plezjozaury występowały na Ziemi w okresie od około 240 do 65 milionów lat temu, a więc między triasem a kredą. Kości plezjozaurów oraz inne pozostałości znajdowano we wszystkich regionach świata. Pierwsze odkrycie paleontologiczne, świadczące o istnieniu tych zwierząt, nastąpiło w 1821 roku. Był to kompletny szkielet znaleziony przez Mary Anning w nadmorskim klifie południowej Anglii i opisany później jako Plesiosaurus dolichodeirus.




    Warto wiedzieć że... beta

    Zauropterygi, płetwojaszczury (Sauropterygia) – nadrząd wymarłych gadów morskich, do których zaliczamy: plezjozaury, notozaury i być może plakodonty (klasyfikacja jest niepewna). Przedstawiciele grupy Sauropterygia miały opływowe ciała, cztery kończyny przekształcone w odnóża pływne. Były dobrze przystosowane do życia w wodzie. Żyły podczas ery mezozoicznej.
    Fokowate, foki (Phocidae) – rodzina drapieżnych ssaków morskich zaliczana do płetwonogich (Pinnipedia), obejmująca 19 gatunków.
    Takson parafiletyczny (grupa parafiletyczna) – takson, który obejmuje tylko część potomków wspólnego przodka. Istnienie taksonów parafiletycznych wynika po części z niedoskonałości metod stosowanych dotychczas przez naukowców, a częściowo także z przyzwyczajenia i tradycji pewnych kręgów. Taksony te określane są mianem sztucznych (podobnie jak i polifiletyczne) w odróżnieniu od naturalnych taksonów monofiletycznych.
    Błona pławna, błona pływna – skórzasta struktura rozpięta między palcami, występująca u niektórych kręgowców w celu ułatwienia poruszania się w środowisku wodnym. Np. u ssaków wodnych błony pławne są powszechne, jednak nie występują one u wszystkich z nich.

    Reklama