Noryk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Noryk - w stratygrafii piętro górnego triasu w eratemie mezozoicznym, trwające w zależności od przyjmowanego podziału triasu od około 13 milionów lat do prawie 19 mln lat. Dokładny czas jego trwania jest przedmiotem sporów. Do 2012 roku Międzynarodowa Komisja Stratygrafii przyjmowała, że noryk rozpoczął się 216,5 ± 2,0 mln lat temu a zakończył 203,6 ± 1,5 mln lat temu; w roku 2013 Komisja poprawiła datowanie na ok. 227–208,5 mln lat temu. Młodsze piętro od karniku, a starsze od retyku.

Lagerpetidae – klad bazalnych dinozauromorfów. W 1986 roku Andrea Arcucci ukuła nazwę „Lagerpetonidae” dla monotypowego taksonu o randze rodziny obejmującego gatunek Lagerpeton chanarensis. Nazwa ta nie była jednak stosowana przez większość innych autorów. W 2009 roku, w publikacji opisującej gatunek Dromomeron gregorii, Sterling Nesbitt i współpracownicy przekształcili „Lagerpetonidae” w Lagerpetidae i nadali tej nazwie definicję filogenetyczną, wedle której Lagerpetidae to klad obejmujący wszystkie zwierzęta bliżej spokrewnione z Lagerpeton chanarensis niż z Alligator mississippiensis, Eudimorphodon ranzii, Marasuchus lilloensis, Silesaurus opolensis, Triceratops horridus, Saltasaurus loricatus lub Passer domesticus. Klad ten jest wspierany siedmioma jednoznacznymi synapomorfiami.Saltoposuchus – rodzaj krokodylomorfa z grupy Sphenosuchia żyjącego w późnym triasie na obecnych terenach Europy. Jego skamieniałości odkryto w datowanych na noryk osadach na terenie Badenii-Wirtembergii. W 1921 roku Friedrich von Huene nazwał dwa gatunki należące do tego rodzaju – typowy Saltoposuchus connectens i S. longipus – jednak S. longipus w późniejszych pracach był przeważnie uznawany za młodszy synonim S. connectens. Znanych jest kilka dobrze zachowanych szkieletów przedstawicieli tego rodzaju. Holotypem jest niekompletny szkielet oznaczony SMNS 12597. W 1992 roku Paul Sereno i Rupert Wild wykazali, że dwie fragmentaryczne czaszki oraz kości kończyny przedniej przypisywane wcześniej niewielkiemu teropodowi prokompsognatowi w rzeczywistości również należą do przedstawicieli rodzaju Saltoposuchus. Zdaniem niektórych naukowców S. connectens jest tym samym zwierzęciem, co Terrestrisuchus gracilis, przy czym skamieniałości zaliczane do S. connectens reprezentują osobniki dorosłe, a do T. gracilis – młodociane.

Fauna noryku[ | edytuj kod]

Ssaki i pozostałe ssakokształtne[ | edytuj kod]

  • Eozostrodonmorganukodon; Anglia, Chiny
  • Morganucodonmorganukodon; Walia, Chiny
  • Sinoconodon – Sinocodonta
  • Teropody[ | edytuj kod]

  • Celofyzcelofyzoid; Nowy Meksyk
  • Haltikozaurcelofyzoid; Niemcy
  • Lilienszterncelofyzoid; Niemcy
  • Zauropodomorfy[ | edytuj kod]

  • BlikanazaurKraj Przylądkowy
  • EuskelozaurRPA, Lesotho, Zimbabwe
  • Plateozaurplateozaur; Niemcy, Francja, Szwajcaria, Grenlandia
  • Sellozaurplateozaur; Europa
  • Tekodontozaur – Anglia, Walia
  • Unajzaurplateozaur; Brazylia
  • Pozostałe dinozauromorfy[ | edytuj kod]

  • Agnosfityzdinozaur gadziomiedniczny o niepewnej pozycji filogenetycznej; Anglia
  • DromomeronLagerpetidae; Nowy Meksyk, być może Arizona, Teksas
  • Eucelofyz – możliwy przedstawiciel Silesauridae; Nowy Meksyk
  • Pterozaury[ | edytuj kod]

  • Eudimorfodonramforynch; Włochy
  • Peteinozaurramforynch; Włochy
  • Preondaktylramforynch; Włochy (Alpy)
  • Krokodylomorfy[ | edytuj kod]

  • Saltoposuchus – Sphenosuchia; Europa, Ameryka Północna
  • Rauizuchy[ | edytuj kod]

  • ? Teratozaur – Niemcy
  • Basutodon – być może raizuch; Lesotho
  • Pozostałe Archosauriformes[ | edytuj kod]

  • Vancleavea - Teksas, Nowy Meksyk, Arizona, Utah
  • Ichtiozaury[ | edytuj kod]

  • Szonizaur (Shonisaurus popularis) – szastazaur; Nevada
  • Plakodonty[ | edytuj kod]

  • Psephoderma – Cyamodontoidea
  • Amonity[ | edytuj kod]

  • Acanthinites
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Gabi Ogg: International Stratigraphic Chart (ang.). Międzynarodowa Komisja Stratygrafii, Wrzesień 2010. [dostęp 10 grudnia 2012].
    2. K.M. Cohen, S. Finney, P.L. Gibbard: International Chronostratigraphic Chart (ang.). Międzynarodowa Komisja Stratygrafii, Styczeń 2013. [dostęp 10 marca 2013].
    3. Prosauropoda. W: The Dinosauria. Wyd. 2. University of California Press, 2004, s. 235. ISBN 0-520-24209-2.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • tabela stratygraficzna
  • Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Agnosfityz (Agnosphitys cromhallensis) – dinozaur z podrzędu teropodów (Theropoda) o bliżej niesprecyzowanej pozycji systematycznej




    Warto wiedzieć że... beta

    Eratem – formalna jednostka chronostratygraficzna (skalna), odpowiadająca jednostce geochronologicznej (czasowej) o nazwie era. Jest częścią eonotemu, dzieli się na systemy.
    Wiek (ang. Age) - formalna jednostka geochronologiczna (czasowa), niższa rangą od epoki a wyższa od chronu (doby). Czas trwania waha się od kilkuset tysięcy do kilkunastu milionów lat.
    Celofyz (Coelophysis) – rodzaj teropoda z rodziny Coelophysidae. Zamieszkiwał tereny dzisiejszej Ameryki Północnej i być może południowej Afryki (przy założeniu, że megapnozaur jest młodszym synonimem celofyza – patrz niżej). Występuje w serlalu Wędrówki z dinozaurami.
    Epoka geologiczna – formalna jednostka geochronologiczna podziału dziejów Ziemi (np. plejstocen), mająca od kilku do kilkudziesięciu milionów lat. Epoka wchodzi w skład okresów, dzieli się natomiast na wieki.
    Tabela stratygraficzna – schemat obrazujący przebieg historii Ziemi na podstawie następstwa procesów i warstw skalnych. Obecnie przyjęta tabela stratygraficzna została ustalona przez Międzynarodową Komisję Stratygrafii (ICS).
    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
    Karnik − w stratygrafii piętro górnego triasu w eratemie mezozoicznym, trwające w zależności od przyjmowanego podziału triasu od około 10 do około 12 milionów lat. Dokładny czas jego trwania jest przedmiotem sporów. Do 2012 roku Międzynarodowa Komisja Stratygrafii przyjmowała, że karnik rozpoczął się około 228,7 milionów lat temu a zakończył 216,5 ± 2,0 mln lat temu; w roku 2013 Komisja poprawiła datowanie na ok. 237–227 milionów lat temu. Młodsze piętro od ladynu a starsze od noryku.

    Reklama