Norrbotten

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rezydencja landshövdinga regionu administracyjnego Norrbotten w Luleå

Norrbotten (szw. Norrbottens län) – jeden ze szwedzkich regionów administracyjnych (län). Siedzibą władz regionu (residensstad) od 1856 r. jest Luleå.

Historyczna kraina Szwecji (szw. landskap) to część Szwecji, która pojawiła się w którymś z dawniejszych podziałów politycznych tego kraju. Ze względu na dużą stabilność władzy w tym rejonie świata zwykle krainy historyczne wyróżniają się odrębnym charakterem kulturowym i geograficznym przy czym jednocześnie wielu ludzi współcześnie identyfikuje się z nimi. Główna reforma podziału terytorialnego Szwecji miała miejsce w roku 1634. W roku tym Axel Oxenstierna zastąpił stary podział nowym podziałem na regiony. Podział Oxenstierny dotyczył także Finlandii i zachował się tam do roku 1997, mimo iż kraje te nie stanowią jednego organizmu państwowego od 1809.Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.

Geografia[ | edytuj kod]

Region administracyjny Norrbotten położony jest w najdalej na północ wysuniętej części Norrland i składa się z krain historycznych (landskap) Norrbotten oraz północnej części Lappland.

Norrbotten – prowincja historyczna (landskap) w Szwecji, położona w północnej części Norrland nad Zatoką Botnicką. Graniczy od południa z Västerbotten, od zachodu z Lappland oraz od wschodu z Finlandią.Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Graniczy z regionem administracyjnym Västerbotten oraz Zatoką Botnicką, a także z terytorium Norwegii (okręg Nordland i Troms) oraz z Finlandią (region Laponia).

Norrbotten jest największym regionem administracyjnym Szwecji i zajmuje około jednej czwartej jej terytorium. Największą gminą pod względem powierzchni jest Kiruna, a najmniejszą Haparanda. Najbardziej zaludnioną jest gmina Luleå, a najmniej Arjeplog.

W Norrbotten znajduje się najwyższy szczyt Szwecji, Kebnekaise oraz najgłębsze jezioro, Hornavan, o głębokości 232 metrów.

Kebnekaise (płn-lap. Giebnegáisi) – szczyt w Górach Skandynawskich, w północnej Szwecji. Południowy wierzchołek (Sydtopen) jest najwyższym szczytem Szwecji. Wierzchołek pokryty jest czapą lodową o grubości kilkudziesięciu metrów, która topiąc się latem i rosnąc zimą sprawia, że wysokość szczytu waha się w granicach kilkunastu metrów (2111-2123 m n.p.m.).Wznosi się ok. 90 km na zachód od Kiruny.Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Norrland (lub Norrlandia, fin. Norlanti) to nazwa najbardziej na północ wysuniętej części Szwecji, jeden z czterech historycznych krajów Szwecji. Nie jest ona żadną administracyjnie wyróżnioną jednostką, jednak występuje powszechnie w codziennym języku. Ludzie z południowej części Szwecji określają często w ten sposób bliżej nieokreśloną "północną Szwecję". Jednak taka swoboda w określaniu jest często traktowana przez mieszkańców północy z dużą rezerwą, gdyż nie ma podobnego określenia na bliżej nieokreślone południowe rejony państwa.
Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.
Zatoka Botnicka (fiń. Pohjanlahti, szw. Bottniska viken) – najbardziej wysunięta na północ część Morza Bałtyckiego pomiędzy zachodnim wybrzeżem Finlandii a wschodnim Szwecji. Zatoka Botnicka połączona jest z właściwym Bałtykiem niewielkimi akwenami morskimi: Morzem Alandzkim o średniej głębokości około 80 - 100 m i maksymalnej 405 m oraz Morzem Archipelagowym o głębokości średniej 27 m i maksymalnej 146 m. Od południa zamyka ją archipelag Wysp Alandzkich.
Tätort (ze szw. dosłownie „gęsto (zabudowana) miejscowość”; fiń. taajama; duń. byområde; norw.: bokmål tettsted, nynorsk tettstad; tłumaczenie ang. urban area lub locality) – termin używany w Szwecji, Finlandii, Danii i Norwegii na określenie miejscowości o liczbie mieszkańców 200 lub więcej, gdzie odległość między zabudowaniami mieszkalnymi nie przekracza 200 m oraz gdzie odsetek domów letniskowych nie jest większy niż 50%.
Gmina Haparanda (szw. Haparanda kommun) – jedna z 290 szwedzkich gmin. Gmina położona jest w regionie Norrbotten, siedzibą jej władz jest Haparanda.
Gmina (kommun) jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego w Szwecji. Szwecja podzielona jest na 290 gmin (kommuner) wchodzących w skład 21 regionów administracyjnych (län). Gminy szwedzkie w obecnym kształcie zostały wprowadzone w wyniku reformy administracyjnej 1 stycznia 1971, kiedy zniesiono dotychczasowe gminy wiejskie (landskommuner), miasta (stadskommuner) i köping (köpingskommuner) wprowadzając w ich miejsce jednolity typ gminy. Proces ten zakończył się w latach siedemdziesiątych XX w.
Szwecja podzielona jest na 21 regionów administracyjnych (szw. län) i 290 gmin (szw. kommun). Niniejsza tabela zawiera listę szwedzkich gmin.

Reklama