• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Niwa - czasopismo

    Przeczytaj także...
    Jan Jeleński (ur. 3 maja 1845 w Łagiewnikach – zm. 13 kwietnia 1909 w Warszawie) – polski publicysta i dziennikarz.John Fowler (ur. 1826, zm. 1864) – angielski wynalazca i przemysłowiec. Autor wielu wynalazków z dziedziny mechanizacji rolnictwa, m.in. pług do drenowania oraz tzw. pług parowy – napędzany lokomobilą za pośrednictwem lin i stałego bębna.
    Pozytywizm warszawski – prąd umysłowy oraz ruch społeczny rozwijający się w Polsce po klęsce powstania styczniowego. Jako koncepcję światopoglądową przyjął założenia pozytywizmu. Głównym ośrodkiem kształtowania się ideologii pozytywizmu warszawskiego w Polsce była Warszawa (stąd nazwa), do twórców zaś należeli m.in.: Aleksander Świętochowski, Bolesław Prus, Piotr Chmielowski, Julian Ochorowicz.

    „Niwa”dwutygodnik naukowy, literacki i artystyczny, a od 1895 r. – tygodnik, wydawany w latach 18721905 w Warszawie (od 1898 pt. „Niwa Polska”), m.in. pod redakcją: Juliusza Schönmana, Mścisława Godlewskiego (1846-1908) i Józefa Drzewieckiego.

    Współpracownikami pisma, reprezentującego w latach 1872–1875 tzw. umiarkowane skrzydło obozu pozytywistycznego, byli m.in.: Piotr Chmielowski, Leopold Méyet, Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa, Julian Ochorowicz, Henryk Sienkiewicz, Konstanty Górski.

    Rewolucja rosyjska 1905 roku – ogólnokrajowy spontaniczny zryw o podłożu społecznym i narodowym, skierowany przeciwko absolutyzmowi carskiemu oraz uciskowi obszarników i przemysłowców. Wydarzenie to uważa się za początek zmian ustrojowych w Rosji, prowadzący do rewolucji lutowej i październikowej 1917 roku. W przypadku Królestwa Polskiego rewolucja przybrała formę modernizującego zrywu, którego jedną z długofalowych konsekwencji jest odzyskanie niepodległości Polski w 1918 r.Eliza Orzeszkowa z domu Pawłowska herbu Korwin, primo voto Orzeszkowa, secundo voto Nahorska, ps. E.O., Bąk (z Wa-Lit-No), Li...ka, Gabriela Litwinka (ur. 6 czerwca 1841 w Milkowszczyźnie, zm. 18 maja 1910 w Grodnie) – polska pisarka epoki pozytywizmu.

    Pierwszy numer czasopisma ukazał się 1 stycznia 1872 r. Jego pierwszym redaktorem i wydawcą był Juliusz Schönman, ale od numeru 10 wydawcą został Józef Bosacki. To 24-stronicowe czasopismo w cenie 30 kopiejek można było zaprenumerować w Królestwie, Cesarstwie Rosyjskim i w Wielkopolsce. Początkowo zawierało dziewięć działów: „Artykuły wstępne” (na tematy bieżące), „Dział naukowy”, „Korespondencje”, „Przeglądy i krytyki”, „Odczyty publiczne”, „Poezje”, „Kronikę” oraz „Rozmaitości”. W okresie późniejszym istnienia „Niwy” działy te uległy zmianom.

    Leopold Méyet (ur. 1850 w Warszawie, zm. 27 stycznia 1912 w Warszawie) – polski teoretyk prawa, adwokat, kolekcjoner pamiątek epoki romantyzmu, bibliofil, literat i filantrop. W lutym 1909 r. zatwierdzony na członka Komitetu budowania pomnika Chopina w Warszawie (Łazienki). 20 maja 1909 r.- 1912 r. - sekretarz Komitetu.Julian Leopold Ochorowicz (ur. 23 lutego 1850 w Radzyminie, zm. 1 maja 1917 w Warszawie) – polski psycholog, filozof, wynalazca, poeta, publicysta i fotografik. Teoretyk pozytywizmu. Badacz psychologii eksperymentalnej w zakresie zjawisk mediumicznych. Stworzył podstawy teorii ideoplastii. Jest uważany za polskiego pioniera psychologii eksperymentalnej i hipnologii, który stworzył laboratorium psychologiczne w Wiśle.

    W pierwszym okresie istnienia czasopisma, na jego łamach drukowano m.in. fragmenty dzieł Taine’a, Spencera, Queteleta, Fowlera. Ukazała się znaczna liczba ważnych artykułów tzw. „młodej prasy” kształtującego się wówczas pozytywizmu warszawskiego: Piotra Chmielowskiego Utylitaryzm w literaturze, Artyści i artyzm, Praca organiczna; Elizy Orzeszkowej Listy o literaturze. Jednocześnie podkreślano żywiony przez młodych literatów szacunek dla wielkiej poezji romantycznej. Postulowano użyteczność, unowocześnienie obyczajów, pracowitość. Na zarzuty materializmu ze strony starej prasy odpowiadano w sposób umiarkowany.

    Zygmunt Fortunat Miłkowski, pseudonim Teodor Tomasz Jeż (ur. 23 marca 1824 we wsi Saraceja, zm. 11 stycznia 1915 w Lozannie) – polski pisarz, publicysta i polityk niepodległościowy, powstańczy pułkownik. Jeden z najpłodniejszych pisarzy polskich (liczbą powieści ustępował tylko Kraszewskiemu).Hippolyte Adolphe Taine (ur. 21 kwietnia 1828 w Vouziers, zm. 5 marca 1893 w Paryżu) – francuski filozof, psycholog, historyk sztuki i literatury oraz krytyk literacki. Od 1864 profesor École nationale supérieure des beaux-arts.

    15 czerwca 1874 roku, w numerze 60. zamieszczono informację o zmianie składu redakcji. Nowymi członkami zostali: Mścisław Godlewski, Henryk Sienkiewicz i Julian Ochorowicz, pod którego kierunkiem pismo bardzo się rozwinęło. Wzbogacono zarówno dział popularnonaukowy, jak i literacko-kulturalny. Dodatkowo stałymi redaktorami zostali: Chmielowski, Feliks Bogacki, Antoni Gustaw Bem, Teodor Tomasz Jeż, Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa. Prus prowadził dział Z ustronia, przemianowany później na Sprawy bieżące.

    Lambert Adolphe Jacques Quételet (ur. 22 lutego 1796 w Gandawie, zm. 17 lutego 1874) – belgijski astronom, matematyk, socjolog, kryminolog, twórca "pytania Queteletowskiego" (Dlaczego nasilenie przestępczości jest różne w ramach różnych grup społecznych?).Piotr Chmielowski (ur. 9 lutego 1848 w Zawadyńcach koło Zasławia na Wołyniu, zm. 22 kwietnia 1904 we Lwowie) – polski historyk literatury, profesor Uniwersytetu Lwowskiego. Ojciec Janusza Chmielowskiego.

    Po 1888 r. czasopismo zmieniło, oprócz szaty graficznej i formatu, także swój profil. Wiązało się to z włączeniem do redakcyjnego składu „Niwy” Jana Jeleńskiego. Zaczęło pojawiać się coraz więcej artykułów poświęconych bieżącym wydarzeniom kosztem działów dotyczących kultury i nauki. Silnie akcentowano rolę ziemiaństwa w społeczeństwie polskim (np. rozprawa Andrzeja Zamoyskiego Znaczenie i obowiązki większej własności ziemskiej w Królestwie Polskim z lat 1882–1885). Zmiana treści drukowanych w „Niwie” z liberalnych na konserwatywne spowodowała stopniowe odchodzenie współpracowników. Jedynie Henryk Sienkiewicz na łamach czasopisma drukował jeszcze w 1881 roku m.in. swój odczyt O naturalizmie w powieści, nowelę Latarnik oraz dramat Na jedną kartę. Publicystą konserwatywnej „Niwy” był powieściopisarz i krytyk literacki Teodor Jeske-Choiński.

    Latarnik – nowela Henryka Sienkiewicza, która po raz pierwszy ukazała się w "Niwie" w 1881. Przedstawia historię Skawińskiego, polskiego emigranta politycznego, który obsługiwał latarnię morską położoną na wyspie. Latarnik uchodzi za jedną z najlepszych polskich nowel.Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz herbu Oszyk, pseudonim Litwos (ur. 5 maja 1846 w Woli Okrzejskiej, zm. 15 listopada 1916 w Vevey) – polski nowelista, powieściopisarz i publicysta; laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1905 za całokształt twórczości, jeden z najpopularniejszych pisarzy polskich przełomu XIX i XX wieku.

    W 1895 r., pod redakcją Józefa Drzewieckiego czasopismo ukazywało się jako tygodnik. W 1898 r. zmieniono nazwę na „Niwa Polska”. Pod takim tytułem ukazywało się do końca istnienia. Przejęcie pisma przez Mścisława Godlewskiego spowodowało, że profil pisma zmienił się z liberalnego na coraz bardziej konserwatywny. Momentami drukowano treści jawnie antysemickie. Ostatecznie pismo zostało zamknięte w okresie rewolucji 1905 r.

    Antysemityzm – postawa wyrażająca uprzedzenie, niechęć, wrogość i dyskryminację Żydów oraz osób pochodzenia żydowskiego, postrzeganych jako grupa religijna, etniczna lub rasowa, argumentowana powodami religijnymi, gospodarczymi lub politycznymi. Jest przeciwieństwem filosemityzmu. Ekstremalny antysemityzm głosiła ideologia niemieckiego nazizmu, doprowadzając do próby wyniszczenia narodu żydowskiego w okupowanej Europie.Bolesław Prus, właściwie Aleksander Głowacki herbu Prus I (ur. 20 sierpnia 1847 w Hrubieszowie, zm. 19 maja 1912 w Warszawie) – polski pisarz, prozaik, nowelista i publicysta okresu pozytywizmu, współtwórca polskiego realizmu, kronikarz Warszawy, myśliciel i popularyzator wiedzy, działacz społeczny, propagator turystyki pieszej i rowerowej.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Słownik literatury polskiej XIX wieku. Józef Bachórz i Alina Kowalczykowa (red.). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2002, s. 613. ISBN 83-04-04616-4.
    2. Słownik literatury polskiej XIX wieku. Józef Bachórz i Alina Kowalczykowa (red.). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2002, s. 614. ISBN 83-04-04616-4.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Słownik literatury polskiej XIX wieku. Józef Bachórz i Alina Kowalczykowa (red.). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2002, s. 613–614. ISBN 83-04-04616-4.
  • Antoni Gustaw Bem (ur. 4 czerwca 1848 w Lipsku, zm. 15 kwietnia 1902 w Warszawie) – polski historyk literatury i krytyk.Feliks Bogacki (ur. 22 lutego 1847 w Zasławiu, Wołyń, zm. 4 maja 1916 w Odessie) – polski krytyk literacki i publicysta. Ukończył gimnazjum w Równem oraz studia prawnicze w Odessie (pracował w sądownictwie i adwokaturze). Był radcą prawnym zarządu miejskiego Odessy oraz prezesem Rady Adwokackiej. W 1871 w Przeglądzie Tygodniowym Życia Społecznego, Literatury i Sztuk Pięknych (nr 49-52) opublikował słynne artykuły programowe "młodych pozytywistów": "Powieściopisarstwo wobec społeczeństwa" i "Tło powieści wobec tła życia" tworzące cykl pt. "Problematyka powieści jako postulatowego gatunku literackiego".




    Warto wiedzieć że... beta

    Mścisław Godlewski z Godlewa herbu Gozdawa (ur. 9 marca 1846 w Krasocinie, obecnie siedziba gminy w powiecie Włoszczowa, zm. 20 maja 1908 w Nałęczowie) – ziemianin, prawnik, publicysta i wydawca.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.052 sek.