• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Niszczyciele typu Mogador



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Nadbudówka – konstrukcja znajdująca się na pokładzie jednostki pływającej. Jej zadaniem jest zwiększenie pojemności pomieszczeń pod pokładem (poprzez zwiększenie ich wysokości ponad krawędź burty), nadanie jednostce odpowiedniego aerodynamicznego opływu, estetycznego kształtu oraz częściowo wzmocnienie jej konstrukcji. Dodatkowo nadbudówki stanowią obudowę otworów komunikacyjnych takich jak zejściówki.Karabin maszynowy Hotchkiss wz. 30 – francuski wielkokalibrowy karabin maszynowy. Pod koniec lat 20 we francuskiej wytwórni Société Anonyme des Anciens Etablissements Hotchkiss et Cie w oparciu o konstrukcję karabinu Hotchkiss Mle 14 opracowano karabin maszynowy kal. 13,2 mm jako karabin przeciwlotniczy. Wszedł on do uzbrojenia Wojska Polskiego pod oznaczeniem najcięższy karabin maszynowy wz. 30 w roku 1933.
    Okręty[ | edytuj kod]

    Stocznie:

  • ACB – Ateliers et Chantiers de Bretagne, Nantes
  • AL – Arsenal de Lorient, Lorient
  • Opis konstrukcji[ | edytuj kod]

    Opis ogólny i kadłub[ | edytuj kod]

    „Mogador” w 1939 r.

    Okręty typu Mogador miały układ konstrukcyjny typowy dla niszczycieli, z pewnymi cechami krążowników lekkich (rozbudowane nadbudówki i rozmieszczenie wyrzutni torpedowych na burtach). Kadłub miał podwyższony pokład dziobowy, bez wzniosu, na ponad 1/3 długości okrętu. Sylwetka okrętów była harmonijna i dzięki ostrej, łukowo wygiętej dziobnicy, zwartej bryle nadbudówki dziobowej oraz niskim, pochylonym kominom, miała dynamiczny wygląd. Nadbudówka dziobowa była dość rozbudowana, trzypiętrowa. Na pokładzie dziobowym umieszczona była wieża dział nr 1, druga tuż za nią na piętrze nadbudówki, w superpozycji. Główna bryła nadbudówki dziobowej obejmowała przeszklony pomost bojowy z odkrytymi skrzydłami i z odkrytym górnym pomostem na dachu. Przednia ściana nadbudówki była zaokrąglona w rzucie z góry. Po wejściu do służby dobudowano dodatkowe niskie pomieszczenie na drugiej kondygnacji, przed pomostem, za wieżą nr 2, z platformą wkm-ów na dachu. Za uskokiem pokładu była wąska nadbudówka stanowiąca podstawę dla pierwszego komina, a dalej na śródokręciu druga wąska i długa nadbudówka z drugim kominem. Wkrótce po wejściu do służby okręty otrzymały kołpak odchylający dym do tyłu na pierwszym kominie. Na rufie znajdowała się niska nadbudówka rufowa, z dwoma wieżami dział umieszczonymi w superpozycji na nadbudówce i pokładzie rufowym. Na wysokości przerw pomiędzy poszczególnymi nadbudówkami umieszczone były na pokładzie cztery aparaty torpedowe, rozsunięte ku burtom (pierwszy na każdej z burt – trzyrurowy, drugi dwururowy). Oficerowie zajmowali tradycyjnie pomieszczenia na rufie (obejmujące też kajutę admiralską), a podoficerowie i marynarze – na dziobie. Kadłub był nitowany i miał podłużny układ wiązań, nieco wzmocniony w porównaniu do typu Le Fantasque z powodu przeznaczenia do oceanicznego działania. Dwanaście dochodzących do pokładu górnego grodzi dzieliło kadłub na 13 głównych przedziałów wodoszczelnych (oznaczonych, od rufy, od A do M). Okręty miały jeden maszt o wysokości 24,4 m od linii wodnej, wkomponowany w nadbudówkę dziobową. W jego górnej części znajdowały się charakterystyczne dwie krzyżujące się stengi. Anteny były rozciągnięte między stengami masztu, a dwoma wspornikami po bokach rufowego komina i dalej nadbudówką rufową.

    Tulon (fr. Toulon lub Toulon-sur-mer, prowans. Tolon) – miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var.Lider lub przewodnik flotylli (z ang. flotilla leader) - określenie klasy okrętów przeznaczonych do służby jako okręty flagowe flotylli niszczycieli. W zależności od koncepcji taktycznej obowiązującej w danej flocie, lider to albo specjalnie zbudowany niszczyciel, zazwyczaj większy i silniej uzbrojony od innych niszczycieli, lub, rzadziej, specjalny mały i szybki krążownik lekki.

    Uzbrojenie[ | edytuj kod]

    „Mogador” od rufy

    Okręty miały najsilniejsze ze wszystkich niszczycieli świata uzbrojenie artyleryjskie: 8 dział kalibru 138,6 mm model 1934, o długości lufy 50 kalibrów (L/50), wystrzeliwujących 40,6-kilogramowe pociski, tj. o masie prawie dwukrotnie większej, niż typowe dla niszczycieli działa kalibru 120 mm. Dzięki liczbie dział, okręty francuskie przewyższały ciężarem salwy burtowej także niszczyciele niemieckie typu 1936A, które miały działa większego kalibru – 149,1 mm (lecz tylko pięć i wystrzeliwujące niewiele cięższe pociski – 45,3 kg). Dwudziałowe wieże konstrukcyjnie w zasadzie stanowiły zdwojone stanowiska dział z pełnymi maskami ochronnymi i centralnym podawaniem amunicji. Masa wież wynosiła 34,6 t. Nie były one opancerzone, a jedynie pokryte płytami stalowymi grubości 10 mm. Początkowo wieże były otwarte od tyłu, zakrywane brezentem, lecz w 1940 roku otrzymały lekkie metalowe drzwiczki. Kąt podniesienia dział wynosił od -10° do +30°, odległość między obiema lufami wynosiła 1,33 m. Wieże były opracowane przez firmę St. Chammond na bazie wież dla dział 130 mm niszczycieli typu Le Hardi. Amunicja była rozdzielnego ładowania, dosyłana z komór amunicyjnych przez nieruchomy szyb w osi wieży. Pociski ładowane były automatycznie, a ładunki miotające – ręcznie. Napędy obrotu wież, podniesienia dział i półautomatycznego ładowania amunicji były elektryczne, miały jednak małą moc i bywały zawodne. W efekcie, szybkostrzelność była znacząco niższa niż w poprzednich typach liderów, z wygodniejszymi w obsłudze pojedynczymi odkrytymi działami. Dopiero po poprawkach mechanizmów udało się w 1940 roku doprowadzić szybkostrzelność praktyczną do 8 pocisków na minutę na lufę. Wieże miały kąt ostrzału w poziomie 135°, z wyjątkiem trzeciej, której kąt ostrzału wynosił 160°. Maksymalna prędkość obrotu wynosiła 10°/s.

    Stenga – drugi licząc od pokładu segment wieloczłonowego masztu na jachcie, żaglowcu lub innym statku żaglowym. Stenga jest przymocowana do końcowej części kolumny masztu, do niej może być przymocowana w taki sam sposób bramstenga.Oran (arab. وهران, Wahran) – drugie pod względem wielkości miasto w Algierii, ośrodek administracyjny wilajetu Oran, nad Zatoką Orańską (Morze Śródziemne). Około 700 tys. mieszkańców. Siedziba rzymskokatolickiej diecezji orańskiej. W Oranie rozgrywa się akcja powieści Alberta Camusa Dżuma.

    Stosowano pociski przeciwpancerne o masie 40,6 kg (przebijające 151 mm pancerza na odległości 2,7 Mm) i burzące o masie 40,2 kg. Donośność wynosiła 20 000 m. Amunicja była rozdzielnego ładowania. Zapas amunicji w czasie wojny wynosił 1440 pocisków (po 180 na lufę) oraz dodatkowo 85 pocisków oświetlających dla wieży nr 2. Po modyfikacji wież i przeniesieniu napędów do skrzynek na zewnątrz, wewnątrz składowano po 10 pocisków i ładunków zapasu alarmowego, co zwiększało ciasnotę w wieży, w której normalnie przewidziano stanowiska dla ośmiu osób, oraz zwiększało zagrożenie uszkodzenia napędów przez odłamki.

    Samozatopienie – akt zniszczenia lub poważnego uszkodzenia jednostki pływającej przez własną załogę polegający na umożliwieniu dostania się wody do wnętrza kadłuba.Stewa – część szkieletu statku, lub łodzi. Przedłużenie stępki w kierunku dziobu (stewa dziobowa, dziobnica) albo rufy (stewa rufowa, tylnica).

    System kierowania ogniem artylerii głównej obejmował główny dalmierz stereoskopowy o bazie 5 m w wieżyczce na nadbudówce dziobowej i analogiczny w zapasowym stanowisku za drugim kominem oraz dalmierz na platformie obserwacyjnej masztu. Dane do strzelania wypracowywane były w centrali artyleryjskiej w nadbudówce dziobowej. Do przekazywania informacji dotyczących odległości celu na sąsiednie okręty, oprócz łączności radiowej, służyły tzw. zegary artyleryjskie – wskaźniki z czarną tarczą i wskazówkami umieszczone na przedniej ścianie nadbudówki dziobowej i na tylnych powierzchniach skrzydeł mostka, usunięte na początku 1942 roku.

    Samozatopienie floty francuskiej w Tulonie – akcja zatopienia własnych okrętów, podjęta 27 listopada 1942 roku przez oficerów i marynarzy wiernej rządowi Vichy części francuskiej marynarki wojennej dla zapobieżenia ich przejęcia przez wojska niemieckie. Na rozkaz admirała Jeana de Laborde’a zniszczone bądź poważnie uszkodzone zostały między innymi trzy pancerniki, cztery ciężkie i trzy lekkie krążowniki oraz liczne mniejsze i pomocnicze jednostki bazującego w Tulonie trzonu sił morskich Vichy.HMS Hood – brytyjski krążownik liniowy z okresu międzywojennego i II wojny światowej, ostatni i najpotężniejszy okręt tej klasy zbudowany dla Royal Navy. Zaprojektowany jako jedna z czterech jednostek typu Admiral, został znacząco zmodyfikowany na wstępnym etapie budowy, w wyniku doświadczeń wynikających z przebiegu bitwy jutlandzkiej, w której zniszczone zostały trzy brytyjskie krążowniki liniowe wcześniejszej konstrukcji. Zwodowano go 22 sierpnia 1918 roku, nadając imię na cześć admirała Samuela Hooda (1724–1816). Do służby wszedł w 1920 roku, jako jedyny okręt swojego typu, gdyż budowę trzech kolejnych ostatecznie zarzucono.

    Jak na swoją wielkość, okręty dysponowały słabym uzbrojeniem przeciwlotniczym, które stanowiła pierwotnie podwójnie sprzężona półautomatyczna armata plot. 37 mm model 1933, na nadbudówce rufowej. Była ona mało skuteczna i o małej szybkostrzelności praktycznej (ok. 20 strz./min na lufę), zasilana z magazynków sześcionabojowych. Donośność pionowa armaty nie przekraczała 5000 m. Plusem był szeroki kąt ostrzału, jedynie bez wąskiego sektora dziobowego. Przy armacie znajdowało się 250 nabojów, a dalsze 1250 musiało być donoszone ręcznie w skrzynkach z dziobowej części okrętu, co nie było praktyczne. Planowano zastosować na okrętach dwie podwójnie sprzężone nowe armaty automatyczne model 1935 tego kalibru, o szybkostrzelności 200 strz./min, lecz ich rozwój znacznie się opóźniał. Uzbrojenie uzupełniały dwa podwójne wielkokalibrowe karabiny maszynowe 13,2 mm Hotchkiss, które początkowo umieszczono na pokładzie dziobowym po bokach nadbudówki. Z uwagi na zalewanie przeniesiono je wkrótce po ukończeniu okrętów na nowo dobudowaną platformę przed mostkiem, co dało im także lepsze pole ostrzału. Jedynym środkiem kontroli ognia przeciwlotniczego były dwa dalmierze 80-centymetrowe na nadbudówce dziobowej.

    Al-Marsa al-Kabir (arab. المرسى الكبير; fr. Mers el-Kébir) – miasto w północno-zachodniej Algierii nad Morzem Śródziemnym, w pobliżu Oranu, w prowincji Oran.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Dość silne było uzbrojenie torpedowe, w postaci 10 wyrzutni torped 550 mm w dwóch potrójnych i dwóch podwójnych aparatach torpedowych (potrójne modelu 1928T i podwójne modelu 1928D). Na każdą z burt mogło być odpalone jedynie 5 torped, lecz umiejscowienie aparatów na burtach umożliwiało użycie ich w znacznie szerszym zakresie kątów (125°), w stosunku do aparatów umieszczonych w osi symetrii. Okręty posiadały 10 torped model 1923DT, przenoszących 308 kg materiału wybuchowego (zasięg 9 km przy prędkości 39 węzłów lub 13 km przy 30 w.), bez torped zapasowych. Uzbrojenie przeciwpodwodne było umiarkowanie silne, gdyż zwalczanie okrętów podwodnych nie miało być według założeń zadaniem wielkich niszczycieli. Tworzyły je dwie rufowe podpokładowe zrzutnie bomb głębinowych, mieszczące po 8 bomb o masie 254 kg. Okręty mogły w czasie wojny przenosić w przedziale głowic torpedowych 16 bomb zapasowych, lecz ich załadunek zajmował sporo czasu. Ponadto okręty miały zrzutnie małych bomb głębinowych, o masie 52 kg, których zabierały 12 i 6 zapasowych. Pierwotnie okręty nie posiadały środków wykrywania okrętów podwodnych; dopiero w czerwcu 1940 roku wyposażono je we francuskie hydrolokatory SS-6, lecz ich zastosowanie ograniczone było do małych prędkości. Okręty mogły przenosić normalnie 10 min Breguet B4 na dwóch torach minowych na rufie, a po przedłużeniu demontowalnych torów minowych – 40 min.

    Krążownik lekki – klasa dużych okrętów artyleryjskich, podklasa krążowników, powstała na początku XX wieku. Intensywnie używane podczas obu wojen światowych. Obecnie, podobnie jak i inne okręty artyleryjskie, klasa zanikła. Do tej klasy należały też krążowniki przeciwlotnicze.Niszczyciele Le Fantasque – typ francuskich niszczycieli, wprowadzonych do służby w liczbie sześciu jednostek w latach 1935–1936, służących podczas II wojny światowej.

    W toku wojny uzbrojenie okrętów uległo modernizacji, głównie polegającej na wzmocnieniu uzbrojenia przeciwlotniczego. Na początku 1941 roku „Volta” otrzymała dwa pojedyncze wkm-y 13,2 mm Browning na platformach dobudowanych po obu stronach wieży nr 3. Dodano także 8 karabinów maszynowych 7,5 mm Darne, o niewielkiej przydatności praktycznej. Na przełomie lat 1941/42 na „Volcie” zastąpiono wkm-y na platformie przed mostkiem przez dwa skuteczniejsze automatyczne działka 25 mm Hotchkiss, a dwa wkm-y Browning ustawiono na nowo dobudowanych skrzydłach tej platformy, łączących się ze skrzydłami mostka (według innych źródeł, dwa działka 25 mm zamontowano na śródokręciu zamiast podwójnego działka 37 mm). Okręt otrzymał dalmierze przeciwlotnicze o bazie 1 m, a następnie 1,5 m. W czasie remontu „Mogadora” po uszkodzeniu jego rufy w Mers el-Kebir i zniszczeniu ostatniej wieży, jego artyleria główna uległa redukcji do 6 dział, przy czym stanowisko wieży nr 3 przeniesiono na pokład rufowy i nieco podniesiono. W zamian ustawiono na nadbudówce rufowej 6 półautomatycznych działek 37 mm model 1933 w trzech podwójnych stanowiskach (jednym centralnie i dwóch po bokach), a czwarte takie stanowisko umieszczono przed mostkiem i dodano także dwa wkm-y 13,2 mm Browning. W chwili samozatopienia w Tulonie remont nie był zakończony i uzbrojenie na rufie nie było zamontowane.

    Francuska Afryka Zachodnia (fr. Afrique occidentale française) - francuskie terytoria zależne w Afryce Zachodniej w latach 1904-58. W jej skład wchodziły następujące terytoria: Senegal, Mauretania, Sudan Francuski (obecnie Mali), Gwinea, Wybrzeże Kości Słoniowej, Górna Wolta (Burkina Faso), Dahomej (Benin) i Niger. W 1958 roku rozpadła się na odrębne republiki autonomiczne, które w 1960 uzyskały niepodległość.Salwa burtowa – w walce na morzu salwa oddana z wszystkich dział artylerii głównej okrętu, lub głównej i pomocniczej, w kierunku jednej burty.

    Dla ochrony przed minami okręty były wyposażone w trały typu parawan, które mogły być używane aż do prędkości 30 węzłów. Okręty posiadały dwa reflektory o średnicy 75 cm na platformach po obu stronach drugiego komina oraz dwa reflektory o średnicy 45 cm na mostku, po obu stronach przedniego dalmierza.

    Napęd[ | edytuj kod]

    Siłownia zbudowana była w układzie naprzemiennym, zwiększającym odporność okrętu na uszkodzenia: od dziobu kotłownia, maszynownia, druga kotłownia i druga maszynownia. Okręty miały cztery kotły parowe Indret, rozmieszczone po dwa w dwóch kotłowniach. Kotły te dostarczały parę o wysokich parametrach (ciśnieniu 35 at i temperaturze 385 °C), były wydajne i lekkie, lecz wymagały starannej obsługi. Siłownia obejmowała dwa zespoły turbin parowych z przekładnią redukcyjną Rateau-Bretagne, z których każdy składał się z czterech turbin głównych (wysokiego ciśnienia, średniego ciśnienia i dwóch niskiego ciśnienia oraz biegu wstecznego) i dwóch turbin krążowniczych (prędkości ekonomicznej). Przy prędkościach poniżej 26 węzłów pracowały tylko dwa kotły i turbiny krążownicze i ewentualnie część turbin innych stopni, przy wyższych prędkościach rozłączano turbiny krążownicze. Taka konstrukcja zapewniała ekonomiczną pracę, przy skomplikowanej obsłudze. Miejscem potencjalnych usterek była przekładnia (niemieckiej firmy Vulcan) między turbinami krążowniczymi a głównymi. Mimo to siłownia w toku służby okrętów nie sprawiała na ogół większych problemów. Maszyny o łącznej mocy projektowej 92 000 KM z możliwością przeciążenia, zapewniały okrętom bardzo wysoką prędkość. Na próbach (w stanie lekkim) „Mogador” osiągnął szybkość maksymalną 43,45 węzła, a „Volta” 43,78 w; przy pełnej wyporności „Mogador” osiągnął moc 108 424 KM i prędkość 41,67 węzła. Prędkość projektowa wynosiła 39 węzłów. Okręty miały dwie trójłopatowe śruby z brązu o średnicy 3,94 m.

    Nantes (bret. Naoned) – miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą (w regionie Kraj Loary, w departamencie Loara Atlantycka), historyczna stolica Bretanii.Wieża artyleryjska – element konstrukcji okrętów wojennych, służący do obrotowego mocowania dział oraz ochrony ich mechanizmów i obsługi przed ogniem nieprzyjaciela lub wpływami atmosferycznymi. Przez zamocowanie obrotowe w wieży działa uzyskują duży kąt ostrzału w poziomie. W celu ochrony dział i obsługi przed ogniem nieprzyjaciela, wieże stosowane w historycznych klasach okrętów artyleryjskich (głównie pancerniki i krążowniki) były opancerzone.

    Normalny zapas paliwa płynnego wynosił 360 ton, maksymalny – 710 ton. Zasięg obliczeniowy przy prędkości 15 w. wynosił 4345 mil morskich, faktyczny zasięg wynosił przy tej prędkości 3350 mil morskich, przy prędkości 20 w. – 2400-2630 mil morskich i przy prędkości 35 w. – 1086-1120 mil morskich.

    Wadą okrętów była mała moc instalacji elektrycznej przy wysokim stopniu zelektryfikowania okrętów, a także przy elektrycznych napędach wież. Dwa turbogeneratory umieszczone w maszynowniach miały moc 120 kW, a dwa rezerwowe generatory dieslowskie zaledwie 50 kW, która wystarczała jedynie do minimalnego oświetlenia i pracy części mechanizmów. Napięcie w instalacji wynosiło 115 V i było o połowę mniejsze od stosowanego na francuskich krążownikach. Użycie artylerii wymagało wobec tego utrzymywania pary przynajmniej w jednym kotle. Drugą konsekwencją małej mocy instalacji elektrycznej była konieczność stosowania silników o małej mocy, m.in. do obrotu wież i przekładania steru, co powodowało ich niskie prędkości. Mało wydajny był także system wentylacji, zwłaszcza kotłowni.

    Parawan to trał morski, kontaktowy, podcinający, ciągnięty przed okrętem, w postaci dwóch lin zamocowanych do dziobu statku. Końce lin są odciągane na boki i utrzymywane w stanie naprężenia przez specjalne pływaki lub tarcze. W razie natknięcia się na minę kotwiczną, liny odsuwają jej minlinę od burt okrętu, w kierunku pływaka. Na końcu lin znajdują się przecinaki przecinające minlinę z dala od burty. Miny po wypłynięciu na powierzchnię niszczone są ogniem działek lub wkm-ów.Bomba głębinowa – broń morska, przeznaczona do rażenia okrętów podwodnych znajdujących się w zanurzeniu. Do czasów II wojny światowej był to główny środek zwalczania okrętów podwodnych (ZOP), później jego rola malała i obecnie ma już raczej znaczenie historyczne.

    Okręty dysponowały bardzo dobrą dzielnością morską i mogły utrzymywać dużą prędkość przy złym stanie morza. Stanowiły też dobrą platformę dla użycia uzbrojenia. Posiadały pojedynczy częściowo zrównoważony ster o powierzchni 14,95 m², jednakże manewrowość przy wyższych prędkościach znacząco słabła (stawała się gorsza nawet od pancerników typu Dunkerque) .

    Torpedowiec – klasa niewielkich lub średniej wielkości okrętów, przeznaczonych głównie do wykonywania ataków torpedowych na okręty nieprzyjaciela. Powstała pod koniec XIX wieku, kiedy to przypadł też szczyt popularności torpedowców. Zastąpione następnie przez inne klasy okrętów, były budowane i używane w mniejszych ilościach do okresu II wojny światowej.Gneisenau – niemiecki pancernik z okresu II wojny światowej, typu Scharnhorst. Nazwę tę wcześniej nosił krążownik pancerny "Gneisenau" z I wojny światowej.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Superpozycja – ustawienie dział lub wież artyleryjskich na okręcie w taki sposób, że drugie działo lub wieża umieszczone jest na podwyższeniu za pierwszym działem (wieżą) i może strzelać ponad nim.
    Niszczyciel (zwany wcześniej kontrtorpedowcem) – szybki, wielozadaniowy okręt średniej wielkości, przeznaczony do takich zadań, jak ochrona własnych jednostek, zwalczanie lotnictwa, okrętów podwodnych i innych jednostek wroga.
    Torpeda – rodzaj broni podwodnej, poruszający się pod wodą za pomocą własnego napędu pocisk, służący do niszczenia za pomocą wbudowanego ładunku wybuchowego jednostek nawodnych lub podwodnych przeciwnika. Nazwa wywodzi się od łacińskiej nazwy drętwokształtnych – Torpediniformes, rzędu ryb chrzęstnoszkieletowych
    Dubrovnik (później Premuda i TA 32) – wielki niszczyciel zbudowany dla Jugosłowiańskiej Marynarki Wojennej w latach 30. XX w., w kwietniu 1941 po ataku na Jugosławię przejęty przez Włochów, następnie, po kapitulacji tychże we wrześniu 1943 przez Niemców, którzy dokonali jego samozatopienia w kwietniu 1945 r. Był jedynym okrętem swojego typu.
    Wielkokalibrowy karabin maszynowy (wkm, wukaem) – karabin maszynowy kalibru 12–20 (włącznie) mm. W II Rzeczypospolitej obowiązywała nazwa najcięższy karabin maszynowy (nkm). Po wojnie pod wpływem języka rosyjskiego wprowadzono obecną nazwę.
    [[Plik:|thumb]] Wolta (ang. Volta River, fr. Fleuve Volta) - rzeka w Afryce Zachodniej, przepływa przez Burkina Faso i Ghanę. Wolta powstaje z połączenia trzech rzek: Wolty Czarnej (zwanej też Mouhoun), Wolty Białej (Nakambé) i Wolty Czerwonej (dopływu Wolty Białej, zwanego też Nazinon). Długość rzeki od źródeł Wolty Czarnej wynosi około 1500 km, a powierzchnia jej dorzecza - 394 tys. km². Rzeka uchodzi niewielką deltą do Zatoki Gwinejskiej. Jej główne dopływy to: Pra, Sene, Afram (prawe) oraz Daka i Oti (lewe). Przepływy wody w rzece są nieregularne i odznaczają się bardzo dużymi wahaniami od 14 m³/s do 15 tys. m³/s.
    Dzielność morska – zespół cech statku wodnego (w tym jachtu żaglowego) warunkujących bezpieczną, wygodną i - w miarę możności - szybką żeglugę w każdych warunkach pogodowych. Do cech związanych z dzielnością morską zalicza się niewywrotność, mała podatność na rezonansowe kołysanie (także od martwej fali), nurzanie, dobra stateczność kursowa i sterowność w każdych warunkach, "sucha" żegluga bez względu na wysokość i stromość fali itp. Wynikające stąd założenia konstrukcyjne są często wzajemnie sprzeczne, np. sucha żegluga przy wysokiej fali z reguły oznacza złą stateczność kursową i wzdłużną, itp. Dlatego osiągnięcie dobrej dzielności morskiej nowej konstrukcji jest trudne i opiera się w większej mierze na doświadczeniu i intuicji projektanta niż na obliczalnych i powtarzalnych założeniach projektowych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.865 sek.