Nikomedes I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Nikomedes I (gr. Νικομήδης Nikomḗdēs; ur. 300?, zm. ok. 250 p.n.e.) – król Bitynii od ok. 279 p.n.e. do swej śmierci. Syn i następca Zipojtesa, króla Bitynii.

Bizancjum, obecnie Stambuł (stgr. Βυζάντιον Byzántion, łac. Bysantium) – starożytne miasto leżące nad cieśniną Bosfor, łączącą Morze Marmara z Morzem Czarnym, nad zatoką Złotego Rogu. Powstałe jako kolonia grecka w VII wieku p.n.e. W 324 roku cesarz rzymski Konstantyn I Wielki zdecydował o przemianowaniu miasta na Konstantynopol, a w 330 roku przeniósł do niego stolicę swojego państwa.Antioch I Soter (ur. około 324, zm. w 261 p.n.e. – jako samodzielny władca: 281-261 p.n.e.) – król z dynastii Seleucydów, syn Seleukosa I Nikatora i jego sogdiańskiej żony Apamy. Władał zróżnicowanym państwem seleukidzkim rozciągającym się od Bliskiego Wschodu, aż po Azję Środkową. Swój przydomek „Soter” (gr. „Zbawca”) otrzymał od miast greckich w Jonii po zwycięstwie nad celtyckimi Galatami, którzy wtargnęli do Azji Mniejszej.

Po śmierci Lizymacha, króla Tracji, kilka ważnych miast nad Morzem Czarnym i Bosforem utworzyło tzw. Związek Północny. W jej skład wchodziły miasta: Heraklea Pontyjska, Bizancjum, Chalcedon, Kios, Tios). Do nich dołączyli później Mitrydates I Ktistes, król Pontu oraz Nikomedes I.

Ziaelas (zm. ok. 229 p.n.e.) (gr. Ζιαηλας, Ziaēlas) – król Bitynii od ok. 250 p.n.e. do swej śmierci. Syn króla Bitynii Nikomedesa I i jego pierwszej żony, królowej Ditizele z Frygii.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

Nikomedes objął tron po śmierci ojca, dokonawszy wcześniej zabójstwa dwóch braci, potencjalnych konkurentów do władzy. Trzeci młodszy brat Zipojtes uniknął śmierci. Ten buntując się przeciwko bratu, utrzymywał północno-zachodnią część Bitynii w swych rękach. Tymczasem, Nikomedes był zagrożony najazdem Antiocha I Sotera, króla państwa Seleucydów, który przedtem walczył z jego ojcem Zipojtesem. By ochronić się przed tym, zawarł przymierze z Herakleą, a potem z Antygonem II Gonatasem. Atak wroga okazał się niegroźny, bowiem Antioch po najechaniu Bitynii, cofnął się nie ryzykując wydania bitwy.

Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya). Historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma). Obecnie region geograficzny na pograniczu Bułgarii (Tracja Północna), Grecji (Tracja Zachodnia) i Turcji (Tracja Wschodnia). Chalkedon, Chalcedon (gr. Χαλκηδών Chalkēdṓn, łac. Chalcedonia) – starożytne miasto portowe założone przez greckich kolonistów z Megary w roku 676 p.n.e. nad azjatyckim wybrzeżem Bosforu w krainie Bitynia. Miasto znajdowało się na półwyspie Chalkedońskim u wejścia do cieśniny Bosfor prawie dokładnie naprzeciw starożytnego Byzantionu – późniejszego Konstantynopola.

W r. 278 p.n.e. Nikomedes pokonał Zipojtesa z pomocą naddunajskich Celtów Lonnoriusa i Lutariusa, przyszłych założycieli Galacji. Lutarius dwoma okrętami i trzema większymi łodziami, zdobytymi na Macedończykach, przewiózł swych ludzi w ciągu kilku dni na drugi brzeg. Potem Lonnorius przepłynął z Bizancjum na drugi brzeg z pomocą Nikomedesa. Zjednoczeni Galatowie udzielili pomocy królowi Bitynii walczącemu ze swym bratem. Nikomedes po pokonaniu i zapewne zabiciu Zipojtesa dokonał zjednoczenia Bitynii. Galatowie po odniesieniu zwycięstwa zajęli część ziem na południe od Bitynii, nazywając ją Gallogrecją.

Nikomedia (stgr. Νικομήδεια) – starożytne miasto hellenistyczne założone w Azji Mniejszej przez Nikomedesa I Bityńskiego w 264 p.n.e. jako stolica Bitynii. Miasto położone jest nad Zatoką Ascytyjską będącą częścią Propontydy. Współczesny Izmit. W czasach rzymskich była to stolica prowincji Bitynia, przez pewien okres swoją rezydencję mieli tu także cesarze rzymscy. W okresie Cesarstwa Bizantyńskiego miasto zostało stolicą temu Optimaton.Euzebiusz z Cezarei (ur. ok. 264, zm. ok. 340) – pisarz, teolog i historyk chrześcijański, biskup Cezarei w Palestynie od 313. Uczeń Pamfila z Cezarei, obrońcy twórczości Orygenesa – jako wyraz oddania dla swego mistrza, przyjął przydomek syn Pamfila.

Po tych wydarzeniach, mamy niewiele informacji. Prawdopodobnie Galowie później pomogli Nikomedesowi w walce przeciw królowi państwa Seleucydów Antiochowi I Soterowi, ale brakuje na ten temat szczegółowych danych. Nikomedes zapewne rządził bez zakłóceń Bitynią, wzmacniając ją wewnętrznie. Podczas swego długiego i spokojnego panowania podniósł kraj do wysokiego stopnia potęgi i pomyślności. Prawdopodobnie to on usiłował nabyć z miasta Knidos sławny posąg Wenus, dzieła greckiego rzeźbiarza Praksytelesa, przez oferowanie odpuszczenia całego długu publicznego miasta.

Galatowie grecka nazwa nadana Celtom , którzy wtargnęli do Grecji i Macedonii na początku III w. p.n.e. i osiedlili się w Azji Mniejszej zachowując etniczną odrębność.Pont – kraina historyczna w północno-wschodniej Azji Mniejszej, nadmorska część Kapadocji, w starożytności niezależne królestwo, a następnie prowincja rzymska.

W naśladownictwie swego ojca, i jak wielu innych greckich władców Azji, Nikomedes zdecydował się uwiecznić swoje własne imię przez założenie nowej stolicy, która została założona w bezpośrednim sąsiedztwie kolonii megaryjskiej Astakos. Miejsce zostało tak rozsądnie wybrane, że miasto Nikomedia nieprzerwanie istniało ponad sześć stuleci, jako jedno z najbogatszych i najbardziej kwitnących w Anatolii. Założenie Nikomedii zostało umieszczone przez Euzebiusza z Cezarei na rok 264 p.n.e.

Frygia (łac. Phrygia) – starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej, położona między Bitynią, Myzją, Lidią, Karią, Lycją, Pamfilią, Lykaonią i Galacją. Była znana z kwitnącego rolnictwa i chowu bydła, kopalni złota i kamieniołomów marmuru. Zamieszkiwali ją spokrewnieni z Trakami indoeuropejscy Frygowie, którzy przybyli na te ziemie około 1000 r. p.n.e. Stolicą Frygii było Gordion. Aż do najazdu Kimerów (około 700 p.n.e.) Frygia była niezależnym królestwem. Rozkwit sztuki frygijskiej przypadł właśnie na ten okres: IX i VIII w. p.n.e.. Niektóre greckie mity są pochodzenia frygijskiego. Jako bóstwa krajowe czczono Manesa, Cybele (Kybele) i Attisa.Marek Junianus Justynus rzymski historyk tworzący w III w. n.e. Nic nie wiadomo o jego życiu. Jest autorem "Zarysu dziejów powszechnych starożytności na podstawie Pompejusza Trogusa". Jest to, jak pisze Justynus, zbiór najciekawszych i najważniejszych faktów z dzieła Gnejusza Pompejusza Trogusa "Historiae Philippicae", rzymskiego historyka tworzącego w czasach Augusta. Praca Justynusa nie koncentruje się na historii Rzymu, lecz zajmuje się przede wszystkim dziejami wschodnich monarchii i hellenistycznych królestw w okresie od założenia Niniwy do roku 20 p.n.e.

Czas trwania panowania Nikomedesa I, po tym zdarzeniu, jest nieznany, ale jego śmierć jest wyznaczona wokół r. 250 p.n.e. Był dwa razy żonaty; z pierwszą żoną Ditizele, frygijką z urodzenia, miał dwóch synów, Prusjasza i Ziaelasa, przyszłego króla Bitynii, oraz córkę, Lizandrę; z drugą żoną Etazetą miał Tibojtesa (zm. po 211 p.n.e.) oraz nieznanego z imienia syna. Etazeta przekonała męża, by odsunął na bok jego dzieci z pierwszego małżeństwa i zostawił koronę dla jej potomstwa. Ci byli jeszcze niemowlętami, kiedy Nikomedes I postanowił przed śmiercią powierzyć ich opiekuństwo królowi macedońskiemu Antygonowi II Gonatasowi i królowi egipskiemu Ptolemeuszowi II Filadelfowi oraz miastom Heraklei, Bizancjum i Kios. Jednak te zabiegi nie przyniosły pożądanego skutku, bowiem Ziaelas, syn z pierwszego małżeństwa, szybko zajął tron bityński, usuwając macochę z jej dziećmi do Macedonii.

Antygon Gonatas (ur. 319 p.n.e., zm. 239 p.n.e.) – król macedoński w latach 276-239 p.n.e. z dynastii Antygonidów, syn Demetriusza Poliorketesa i Fili, córki Antypatra.Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  1. Marek Junianus Justynus, Zarys dziejów powszechnych starożytności na podstawie Pompejusza Trogusa (z dodaniem prologów), ks. XXV, rozdz. 2, przekł., wstęp i kom. I. Lewandowski, Pax, Warszawa 1988, ​ISBN 83-211-0871-7​.
  2. Tytus Liwiusz Dzieje, ks. XXXVIII, rozdz. 16, [w:] Dzieje Rzymu od założenia miasta. Księgi XXXV-XL, przekł. i oprac. M. Brożek, kom. M. Brożek i J. Wolski, Ossolineum & Wydawnictwo PAN, Wrocław 1981, ​ISBN 83-04-00748-7​.
Zipojtes lub Zibojtes (gr. Zιπoίτης, Zipoítēs; Zιβoίτης, Ziboítēs) (ur. ok. 355, zm. ok. 279 p.n.e.) – władca Bitynii w latach ok. 327-297 p.n.e., pierwszy król (basileus) Bitynii od 297 p.n.e. do swej śmierci. Syn i następca Basa, władcy Bitynii.Heraklea Pontyjska (gr. Ηράκλεια Ποντική, późnogr. Ποντοηράκλεια, łac. Heraclea Pontica) – kolonia Megary założona w roku 558 p.n.e. Położona była nad Morzem Czarnym, na pograniczu Bitynii i Paflagonii, o jeden dzień szybkiej żeglugi od Bosforu. Posiadała dogodny port co przy korzystnym położeniu geograficznym umożliwiło miastu uzyskanie statusu ważnego centrum handlu czarnomorskiego. W okresie największego rozkwitu miasto rozciągało się aż na sąsiadującą z nim równinę.




Warto wiedzieć że... beta

Na mapach: 36°41′09″N 27°22′30″E/36,685833 27,375000 Knidos (dzisiejsze Tekir w Tucji) – jedno z miast doryckiego heksapolis, położone w Karii na wybrzeżu Azji Mniejszej na Przylądku Triopion. Knidos powstało w VII w. p.n.e. i istniało do VII w. n.e. Miasto leżało w sąsiedztwie wyspy Kos i, jak wyspa, również słynęło ze znakomitych lekarzy. Co cztery lata w Knidos odbywała się Olimpiada Dorycka. Według Strabona miasto składało się z części reprezentacyjnej, leżącej na wyspie, która była połączona z dzielnicami leżącymi na stałym lądzie molem. W Knidos znajdowało się sanktuarium Afrodyty Euploia, w którym stał słynny posąg bogini dłuta Praksytelesa (kopia w Muzeum Watykańskim; świątynia Demeter oraz świątynia Apollina, w której celebrowano uroczystości związane z olimpiadami. W latach 1857-1858 archeolog C.T. Newton przeprowadzał kompleksowe badania wykopaliskowe miasta, w trakcie których odkryto m.in grobowiec zwieńczony 7 tonową statua przedstawiającą leżącego lwa - aktualnie eksponowaną w holu głównym British Museum. Wewnątrz 18 metrowego grobowca znajdowały się 12 komory grobowe - stąd przypuszcza się ze był to grobowiec rodzinny lub (ze względu na płaskorzeźbę przedstawiająca tarczę) zbiorowy grób ofiar bitwy.
Bitynia − historyczna górzysta, a zarazem urodzajna kraina znajdująca się w Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, na terenie dzisiejszej Turcji. Stolicą Bitynii była pierwotnie Nikomedia a następnie Nicea (Nikaia, obecnie Iznik w Turcji).
Megara (gr. Μέγαρα Mégara, "duże, eleganckie domy, dwory", obecnie "gmachy") – miasto na pograniczu Attyki i Koryntii w Grecji.
Titus Livius (ur. 59 p.n.e.; zm. 17 n.e.) – rzymski historyk pochodzący z miasta Patavium (dzis. Padwa). Autor monumentalnego dzieła o historii Rzymu.
Ptolemeusz II Filadelfos, Ptolemaios II Filadelfos - gr. basileus Ptolemaios II Theos Philadelphos II - król Ptolemeusz II Bóg miłujący siostrę, egip. Ptulmis Userkare Meriamon - (urodzony w 308 p.n.e. na wyspie Kos – zmarł w 246 p.n.e. w Egipcie) – drugi władca Egiptu z dynastii Ptolemeuszy, syn Ptolemeusza I Sotera i Bereniki I, mąż Arsinoe I i Arsinoe II, ojciec Ptolemeusza III, innego Ptolemeusza, Lizymacha i Bereniki. Panował od 285 roku p.n.e., początkowo wspólnie z ojcem, a od 282 p.n.e. samodzielnie. W latach 277-270 p.n.e. wspólnie z Arsinoe II.
Morze Czarne (w starożytności: gr. Εύξεινος Πόντος, łac. Pontus Euxinus, co znaczy „Morze Gościnne”) – morze śródlądowe rozciągające się pomiędzy Azją Mniejszą na południu, Kaukazem na wschodzie, Niziną Wschodnioeuropejską na północy i Półwyspem Bałkańskim na zachodzie. Wchodzi w skład systemu oceanicznego Oceanu Atlantyckiego.
Starożytna Macedonia – antyczne królestwo na Półwyspie Bałkańskim, zamieszkałe przez lud grecki z plemienia Dorów, którego historyczne centrum znajdowało się na terytorium obecnej północno-środkowej Grecji.

Reklama