• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nawierzchnia

    Przeczytaj także...
    Tor – dwie szyny podtrzymujące i prowadzące koła pojazdów szynowych, ułożone na podkładach lub wlane w specjalną płytę betonową służą jako droga kolejowa, tramwajowa lub metro, w określonej odległości od siebie. Ułożony jest na podtorzu.Żwir – okruchowa skała osadowa o luźnej postaci, złożona z różnych skał i minerałów o średnicy większej niż 2 mm, do nawet kilku centymetrów.
    Droga gruntowa (droga o nawierzchni gruntowej) – droga o nawierzchni z gruntu rodzimego lub utrwalona w wyniku specjalnych zabiegów i preparacji gruntu rodzimego przy pomocy mieszanin wykonanych z gliny, żwiru, żużla, itp.
    Nawierzchnia asfaltowa na lotnisku w Madrycie

    Nawierzchnia – warstwa wierzchnia (lub zespół warstw), będąca na wierzchu, warstwa zewnętrzna, warstwa jezdna, materiał którym jest pokryta płaszczyzna, okładzina.

    Nawierzchnia w budownictwie drogowym[ | edytuj kod]

    Warstwa zewnętrzna konstrukcji jezdni, chodnika lub innej płaszczyzny przeznaczonej do komunikacji.

    Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury do celów statystycznych rozróżnia się:

    Szyna – profil metalowy o przekroju dwuteownika lub zbliżonym, stosowany do podtrzymania i prowadzenia pojazdów kolei szynowej, a także innych dziedzinach jak np. budownictwo czy medycyna.Podkłady kolejowe to belki poprzeczne do biegu toru, na których za pomocą specjalnych przytwierdzeń mocuje się szyny. Wynalazcą żelbetowych podkładów kolejowych był Władysław Tryliński.
  • nawierzchnie twarde:
  • nawierzchnie ulepszone
  • bitumiczne (asfaltowe)
  • betonowe
  • z kostki, w tym z kostki kamiennej, prefabrykowanej (betonowej), klinkierowej, itp.
  • nawierzchnie nieulepszone
  • brukowcowe (z bruku nieciosanego)
  • tłuczniowe
  • nawierzchnie gruntowe
  • wzmocnione żwirem, żużlem itp.
  • naturalne (z gruntu rodzimego)
  • Z nawierzchni, które nie są wymienione w rozporządzeniu można wskazać nawierzchnie żywiczne, z desek drewnianych, z tworzywa sztucznego i stalowe. Te materiały mają marginalne zastosowanie.

    Chodnik (trotuar) - utwardzony pas terenu służący do poruszania się pieszych, zazwyczaj fragment pobocza drogi. Najczęściej wyłożony płytami betonowymi, kostką betonową lub kamiennym brukiem.Jezdnia – część drogi kołowej przeznaczonej dla ruchu pojazdów. Może składać się z jednego lub kilku pasów ruchu. Częścią jezdni nie są wydzielone torowiska.

    Najpowszechniejszą nawierzchnią utwardzoną jest nawierzchnia asfaltowa. Przeszło 90% dróg utwardzonych w Stanach Zjednoczonych, Europie i Polsce ma nawierzchnię asfaltową. Popularność nawierzchni asfaltowych wynika z ich wysokich walorów funkcjonalnych – są to nawierzchnie równe, ciche, szorstkie, szybkie w budowie i zapewniające wysoki komfort jazdy. Wykonywane są przy zastosowaniu specjalistycznego sprzętu co zmniejsza ryzyko błędów wykonawczych oraz skraca czas wykonania i oddania do ruchu. Nawierzchnie asfaltowe stosuje się do wszystkich rodzajów dróg o różnym obciążeniu ruchem, we wszystkich strefach klimatycznych, na każdym kontynencie, zarówno dla ruchu pojazdów, jak również rowerów i pieszych. Specjalistyczne zastosowania obejmują warstwy izolacyjne mostów, wiaduktów, zbiorników wodnych oraz nawierzchnie torów wyścigowych, lotnisk, czy terminali kontenerowych.

    Tłuczeń, szuter, szaber – rodzaj kruszywa naturalnego łamanego ze skały. Jego ziarna charakteryzuje szorstka powierzchnia; kształtem zbliżone są do ostrosłupa lub sześcianu.Grys – kruszywo łamane stosowane do budowy dróg (betony asfaltowe, mieszanki mineralno-asfaltowe) na warstwy ścieralne, wiążące i wyrównawcze, oraz w budownictwie (produkcja betonów do B50).

    Nawierzchnie betonowe należą do drugiej grupy nawierzchni stosowanych na drogach i lotniskach. Z uwagi na właściwości betonu cementowego w głównej mierze dedykowane są do przenoszenia dużych obciążeń (miejsca postojowe, drogi o dużym obciążeniu), gdyż nie podlegają odkształceniom na obciążenia. Negatywny wpływ na sztywne nawierzchnie betonowe mają zmienne warunki atmosferyczne, a w szczególności temperatura, której zmiany prowadzą do powstawania spękań termicznych w warstwach betonowych – skurcz betonu może prowadzić do powstawania spękań. Aby zapobiec tego typu zjawiskom konieczne jest stosowanie szczelin dylatacyjnych, które pogarszają komfort jazdy i stanowią dodatkowe źródło hałasu. Popularność nawierzchni betonowych głównie na autostradach obserwuje się w takich krajach jak Niemcy, Austria, Belgia i Stanów Zjednoczonych od ok. lat 70. lat ubiegłego wieku, co jest w głównej mierze związane z ich trwałością oraz dostępnością surowców. Duża energochłonność procesu wytwarzania cementu, konieczność zastosowania wysokiej jakości kruszyw i specjalistycznego sprzętu oraz wydłużony czas oddania do ruchu ograniczają szersze zastosowanie nawierzchni betonowych.

    Bruk – nawierzchnia ulicy, placu lub chodnika utwardzona za pomocą układania na niej warstwy przylegających do siebie ściśle kamieni, kostek kamiennych, betonowych lub ceramicznych. Nawierzchnię układa się na odpowiednio przygotowanej podbudowie z tłucznia i piasku, które służą wyrównaniu podłoża i drenażowi wody opadowej. Bruk jest trwały, łatwy do demontażu i naprawy. Początkowo termin bruk dotyczył głównie nawierzchni z kamienia polnego, lub nieregularnych ciosów kamiennych, z czasem zaczął być używany także dla nawierzcni z kostek kamiennych lub betonowych.Nawierzchnia kolejowa – zespół konstrukcyjny, składający się z szyn, podkładów, złączek i podsypki. Elementy te służą do zbudowania toru szynowego, który stanowią dwa równoległe toki szynowe, ułożone w ustalonej między nimi odległości. Tor ma odpowiednie położenie w planie i profilu. Tor w planie składa się z odcinków prostych i krzywych (obejmujących łuki z krzywymi przejściowymi), w profilu zaś - z odcinków położonych w poziomie i na pochyleniu (wzniesienia i spadki) oraz z załomów profilu podłużnego. Do nawierzchni kolejowej zalicza się także rozjazdy oraz skrzyżowania torów.

    Nawierzchnie z elementów prefabrykowanych (płyty betonowe, kostki betonowe, trylinka, klinkier itp.) w zależności od rozmiaru prefabrykatu są układane ręcznie lub z pomocą maszyn. Osiągnięcie wysokiego poziomu równości jest w tym przypadku bardzo trudne, a w trakcie użytkowania elementy są bardziej podatne na zapadanie się i deformacje. Nawierzchnie prefabrykowane charakteryzują się niskim komfortem jazdy z uwagi na wysokie opory toczenia, nierówności oraz generowany hałas. Główne zastosowania obejmują nawierzchnie przeznaczone dla ruchu pojazdów z małymi prędkościami oraz chodników, zjazdów i parkingów. Z uwagi na brak konieczności użycia specjalistycznego sprzętu i wysoko wykwalifikowanych pracowników oraz możliwości przerywania budowy w dowolnym momencie cechują się niskimi kosztami wykonania. Nawierzchnie z klinkieru mają podobne właściwości co nawierzchnie z kostki betonowej jednak klinkier cechuje się większą trwałością od elementów betonowych, ale jest materiałem droższym.

    Asfaltobeton – materiał kompozytowy, potocznie znany jako asfalt, technicznie zróżnicowany, składający się z mieszaniny: drobnego kruszywa, piasku, wypełniacza (mączki kamiennej) i asfaltu jako lepiszcza.Beton – kompozyt powstały ze zmieszania spoiwa (cementu) i wypełniacza (kruszywo) oraz ewentualnych domieszek nadających pożądane cechy. Jest jednym z najbardziej powszechnych materiałów budowlanych we współczesnym budownictwie.
    Kamienna nawierzchnia ulicy

    Nawierzchnie kamienne z kostki kamiennej były najpopularniejsze do lat 50. XX wieku. Nawierzchnie kamienne zostały wyparte przez nawierzchnie asfaltowe ponieważ ich budowa jest czasochłonna i droga, a drogi kamienne oznaczają się niską funkcjonalnością. Drogi kamienne są drogami nierównymi ze względu na nierówne płaszczyzny materiału i konieczność fugowania, a także podatność na zapadanie się poszczególnych elementów. Równość można zwiększyć poprzez zastosowanie kamienia ciętego (co zmniejsza trwałość elementów), a kostka kamienna łupana w trakcie użytkowania ulega polerowaniu. Cięcie kamienia i polerowanie wpływa na pogorszenie szorstkości nawierzchni. Nawierzchnie kamienne są nawierzchniami głośnymi. Atutem kamienia jest wolne starzenie się materiału. Drogi kamienne mogą być budowane z kamieni polnych lub ciosanych w inną formę niż kostka. Pogarsza to jeszcze bardziej aspekty funkcjonalne nawierzchni. Aktualnie nawierzchnie kamienne stosowane są dla dróg i ich elementów przeznaczonych dla ruchu wolnego jak zatoki autobusowe, opaski i pierścienie rond, wyspy i progi zwalniające oraz w historycznych centrach miast jako element zabytkowy krajobrazu. Z uwagi na ich nierówności, niski komfort poruszania się dla kierowców, rowerzystów i pieszych oraz wysokie koszty budowy ilość nawierzchni kamiennych jest systematycznie ograniczana.

    Trylinka – sześciokątne płyty betonowe (o wymiarach ok.: szer. 35 cm, dł. ścianki bocznej 20 cm, wys. 15 cm, 12 cm lub 8 cm) używane zazwyczaj do budowy nawierzchni parkingów, składowisk, tymczasowych dróg. Trylinka stosowana jest również do zabezpieczania i utwardzania pochyłych nawierzchni wkopów lub nasypów. Nazwa pochodzi od nazwiska polskiego wynalazcy Władysława Trylińskiego, który 15 września 1935 r. opatentował pod nr 18323 nawierzchnię z betonowych płyt sześciokątnych i był wynalazcą obecnie powszechnie używanych żelbetowych podkładów kolejowych.Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

    Drogi tłuczniowe i gruntowe są tanie w budowie i zaspokajają podstawowe potrzeby komunikacyjne mieszkańców. Stanowią często dojazd do lasów, pól uprawnych i terenów rekreacyjnych, tam gdzie ruch pojazdów jest niewielki. Odznaczają się niską trwałością oraz obniżonym komfortem jazdy z uwagi na nierówności, hałas oraz zapylenie podczas jazdy. Z uwagi na niskie koszty budowy stanowią często pierwszy etap do budowy utwardzonej nawierzchni asfaltowej, betonowej lub z elementów prefabrykowanych.

    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.Klinkier – tworzywa ceramiczne o czerepie spieczonym, ale bez zeszkliwienia powierzchni. Są otrzymywane przez wypalanie glin wapienno-żelazistych, wapienno-magnezjowych lub żelazistych (w temperaturze około 1300 °C). Właściwości klinkieru zależą w dużej mierze od tlenku wapniowego w glinie. Klinkier jest materiałem budowlanym i drogowym. W zależności od użytych do produkcji surowców, wyroby klinkierowe posiadają zróżnicowane współczynniki f1 i f2 określające zawartość naturalnych izotopów promieniotwórczych.

    Nawierzchnia w kolejnictwie[ | edytuj kod]

    Nawierzchnią kolejową jest tor (szyny i podkłady) oraz podsypka (np.: tłuczeń, grys, żwir).


    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16 lutego 2005 r. w sprawie trybu sporządzania informacji oraz gromadzenia i udostępniania danych o sieci dróg publicznych, obiektach mostowych, tunelach oraz promach
    2. https://www.asphaltpavement.org/uploads/documents/GovAffairs/NAPA%20Fast%20Facts%2011-02-14%20Final.pdf
    3. https://www.eccredi.org/portfolio-items/european-asphalt-pavement-association/
    4. M. Szruba Nawierzchnie asfaltowe w Polsce Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne marzec–kwiecień 2018 s. 74
    5. TRANSPORT SZYNOWY - Niezależna strona informacyjna, www.transportszynowy.pl [dostęp 2021-03-21].
    6. Podsypka kolejowa: co warto wiedzieć?, budowany.com.pl [dostęp 2021-03-21].




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.752 sek.