• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naukoznawstwo



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Sztuka – dziedzina działalności ludzkiej uprawiana przez artystów. Nie istnieje jedna spójna, ogólnie przyjęta definicja sztuki, gdyż jej granice są redefiniowane w sposób ciągły, w każdej chwili może pojawić się dzieło, które w arbitralnie przyjętej, domkniętej definicji się nie mieści. Sztuka spełnia rozmaite funkcje, m.in. estetyczne, społeczne, dydaktyczne, terapeutyczne, jednak nie stanowią one o jej istocie.Historia nauki – dziedzina wiedzy opisująca tworzenie się i rozwój wyspecjalizowanych nauk szczegółowych badających przebieg procesów przyrodniczych i społecznych. Jest to stosunkowo młoda dyscyplina uniwersytecka, trudna w uprawianiu na skutek konieczności łączenia dwu rodzajów kompetencji - orientacji w danej dziedzinie naukowej i umiejętności historyka. Trudność w opisie historii rozwoju nauki zaczyna się w momencie określenia jej przedmiotu. Nie istnieje bowiem nauka w ogóle, ale wyspecjalizowane dziedziny wiedzy, które wyodrębniły się z ogólnego tła religijno-filozoficznego, w różnym czasie, w różnych kręgach cywilizacyjnych, w różnych celach i wykształciły różnorodne, niesprowadzalne do wspólnego mianownika metody.
    Historia[ | edytuj kod]

    Okres międzywojenny 1918-1939[ | edytuj kod]

    Sposób uprawiania naukoznawstwa w okresie międzywojennym został ukształtowany głównie przez dwa artykuły, które ukazały się na łamach Nauki Polskiej. Autorem pierwszego pt. „Przedmiot i zadania nauki o wiedzy” był Florian Znaniecki. Autorami drugiego pt. „Nauka o nauce” byli Maria i Stanisław Ossowscy.
    Oto główne myśli zawarte w tych publikacjach:

    Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II (KUL, łac. Catholica Universitas Lublinensis Ioannis Pauli II) – niepubliczny katolicki uniwersytet mieszczący się w Lublinie, posiadający pełne prawa uczelni publicznej i finansowany z budżetu państwa na zasadach uczelni publicznych. Założony w 1918, do 1928 pod nazwą Uniwersytet Lubelski, od 16 października 2005, na podstawie uchwały Senatu zatwierdzonej przez Episkopat Polski, uczelnia zmieniła nazwę na Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. W 1938 roku KUL uzyskał prawo do nadawania stopni naukowych.Psychologia poznawcza, nazywana niekiedy kognitywną (ang. cognitive psychology) – dziedzina psychologii zajmująca się problematyką poznawania przez człowieka otoczenia - tworzenia wiedzy o otoczeniu, która może być następnie wykorzystana w zachowaniu. Wiedzę przedstawia się jako struktury (reprezentacje umysłowe), a mechanizmy jej tworzenia jako procesy (procesy poznawcze), a całość zagadnienia - jako tworzenie i przekształcanie struktur poprzez procesy. Stąd też można stwierdzić, że psychologia poznawcza zajmuje się badaniem struktur i procesów poznawczych. Aktywność poznawczą opisuje się także jako przetwarzanie informacji przez system poznawczy (umysł) i stąd też można powiedzieć, że psychologia poznawcza zajmuje się badaniem organizacji i funkcjonowania umysłu. Zagadnieniami podstawowymi dla psychologii poznawczej zajmuje się również kognitywistyka (ang. cognitive science).

    „Przedmiot i zadania nauki o wiedzy”

  • Znaniecki określa naukoznawstwo (nauka o wiedzy) jako naukę pozytywną, porównawczą, uogólniającą i wyjaśniającą, która wykracza poza epistemologiczną, logiczną i historyczną refleksję.
  • W naukoznawstwie wyłaniają się zagadnienia empiryczne stanowiące odrębną dziedzinę badań, niemieszczące się w żadnej z trzech powyższych. Choć nauka o wiedzy posiada zbieżne z nimi zagadnienia, zresztą podobnie jak z psychologią i socjologią poznania, to jednak rozbieżności domagają się utworzenia nowej dziedziny. Takie działanie jest wyrazem świadomości metodologicznej oraz będzie zgodne z obserwowaną, postępującą specjalizacją wiedzy, która uzasadnia powoływanie tych dyscyplin, które mają wystarczająco wyraźnie wyodrębniony przedmiot.
  • Przedmiot nauki o wiedzy stanowią wartości (wytwory) poznawcze oraz trzy klasy czynności poznawczych:
  • Cz. poznawczego doświadczania,
  • Cz. poznawczej idealizacji,
  • Cz. systematyzacji poznawczej.
  • Wyjaśnienie naukowe w odniesieniu do zjawisk powinno mieć charakter przyczynowy, tzn. powinno wskazywać realną zależność między faktami – w odróżnieniu od wytłumaczenia, które wskazuje na zależność idealną oraz inaczej niż wyjaśnianie filozoficzne, które wyprowadza wtórne właściwości zjawisk z ich istot.
  • Schemat przyczynowy został zdefiniowany przez Znanieckiego jako ścisły związek pomiędzy określonym zespołem warunków poznawczych a określoną klasą wartości poznawczych, wytwarzanych przy ich pomocy.
  • Znaniecki wskazał szereg zależności pojawiających się w trakcie działalności naukowej:
  • Zależność rozwoju dziedziny od nowych, pojawiających się (lub znikających) materiałów.
  • Zależność wyników naukowych od przyrządów technicznych.
  • Zależność wyników badań w poszczególnych dziedzinach wiedzy od wytworów poznawczych, służących jako narzędzia.
  • Zależność wyników działalności poznawczej od symboli, służących do oznaczania wartości poznawczych lub ich przedmiotów.
  • Działalność poznawcza jest zdaniem Znanieckiego przyczynowo uwarunkowana przez szereg czynników:
  • Inne dziedziny działalności ludzkiej,
  • Zaangażowanie w działalność dydaktyczną,
  • Społeczeństwo,
  • Grupa społeczna.
  • „Nauka o nauce”

    Prawo nauki (prawo jakościowe) – stała relacja między własnościami rzeczy lub zdarzeniami - prawa przyczynowe, prawa rozwojowe; prawo ilościowe, zależność funkcyjna między parametrami ciała lub układu materialnego, na przykład:Nauka – autonomiczna część kultury służąca wyjaśnieniu funkcjonowania świata, w którym żyje człowiek. Nauka jest budowana i rozwijana wyłącznie za pomocą tzw. metody naukowej lub metod naukowych nazywanych też paradygmatami nauki poprzez działalność badawczą prowadzącą do publikowania wyników naukowych dociekań. Proces publikowania i wielokrotne powtarzanie badań w celu weryfikacji ich wyników prowadzi do powstania wiedzy naukowej. Zarówno ta wiedza jak i sposoby jej gromadzenia określane są razem jako nauka.
  • Ossowscy wyróżnili dwa podejścia w badaniach nad nauką, gdzie nauka jest rozumiana, jako droga do poznawania świata (epistemologiczny punkt widzenia) lub jako sfera ludzkiej kultury (antropologiczny punkt widzenia – gdzie Antropologia to nauka o człowieku i jego kulturze).
  • Problematyka naukoznawstwa zawiera się w następujących zagadnieniach:
  • Filozofia naukipojęcie nauki, prawa naukowego, hipotezy, klasyfikacja nauk, sposoby uzasadniania w nauce.
  • Psychologia nauki – rozwój psychiczny pracownika naukowego, typy badaczy, sprawa uzdolnień do uprawiania nauki.
  • Socjologia nauki – nauka a Sztuka, czy Religia; rozwój nauki, a warunki ekonomiczne, struktura społeczna, czy sposób nauczania; wpływ nauki na życie społeczne.
  • Zagadnienia praktyczno-organizacyjne (polityka nauki) – potrzeby organizacyjne nauki, polityka społeczna i państwowa w stosunku do nauki, organizacja uczelni i instytutów badawczych, popularyzacja nauki, prawodawstwo broniące własności naukowej.
  • Zagadnienia historyczne – historia pojęcia nauki, historia koncepcji badacza, historia poszczególnych dyscyplin naukowych.
  • W kwestii autonomiczności nauki o nauce Ossowscy pisali, że kluczowa jest wewnętrzna spójność pomiędzy podejmowanymi zagadnieniami oraz jednolitość wykorzystywanych do ich badania metod. Zwornikiem łączącym rozważania na gruncie naukoznawstwa jest nauka (rozumiana jako zespół czynności lub wytwór). Inne przedmioty zainteresowania pozostają w określonej relacji do nauki.
  • Aktualność problematyki naukoznawczej wynika z powstania kultury naukowej. Nigdy wcześniej w dziejach nauka nie miała tak dużego wpływu na naukę. Kulturę naukową charakteryzuje:
  • Dynamiczność, ciągłość zmian – podczas gdy w tradycyjnych kulturach ceniono przede wszystkim stabilizację.
  • Uniwersalność – wszelkie osiągnięcia naukowe, gdziekolwiek by się one nie dokonywały stają się częścią kultury globalnej (kultura naukowa nie ma konkurencji).
  • Możliwość przekształcania natury w dużo większym stopniu niż wcześniej. Z tego względu dostosowywanie się do natury nie jest już tak ważne.
  • Wpływ nauki na ludzki światopogląd w niespotykanym dotychczas stopniu.
  • Praktyczne zastosowania badań nad nauką sprowadza się przede wszystkim do wspomnianych wcześniej zagadnień praktyczno-organizacyjnych, którymi naukoznawcy powinni się zająć. Istnieje jednak również druga grupa zastosowań, która związana jest z wykształceniem u uczonych odpowiedniego stylu myślenia o nauce, a tym samym wpływania na sposób jej uprawiania.
  • Wybrane ośrodki naukoznawcze w kraju[ | edytuj kod]

  • Archiwum Nauki Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności]
  • Centra i ośrodki informacji naukowej
  • Centra Badawczo-Rozwojowe
  • Centra Transferu Technologii
  • Centralna Komisja ds. Stopni i Tytułów
  • Departament Badań Naukowych
  • Departament Doradztwa, Oświaty Rolniczej i Nauki w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi
  • Departament Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Ministerstwie Zdrowia
  • Departament Nauki, Oświaty i Dziedzictwa Narodowego – Najwyższa Izba Kontroli
  • Departament Strategii i Rozwoju Nauki w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego
  • Departament Systemów Informatycznych Nauki w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego
  • Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych – NOT
  • Fundacja im. Wojciecha Świętosławskiego na Rzecz Wspierania Nauki i Rozwoju Potencjału Naukowego w Polsce
  • Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej
  • Instytut Historii Nauki PAN
  • Komisja Nauki i Spraw Zagranicznych – Rada Główna Szkolnictwa Wyższego
  • Komisja Nauki, Edukacji i Sportu – Senat Rzeczypospolitej Polskiej
  • Komitet Historii Nauki i Techniki – Polska Akademia Nauk
  • Komitet Narodowy do Spraw Współpracy z Komitetem Danych dla Nauki i Techniki ICSU (CODATA)
  • Komitet Narodowy do Spraw Współpracy z Międzynarodową Radą Nauki (ICSU)]; Polska Akademia Nauk; Prezydium Polskiej Akademii Nauk
  • Komitet Narodowy do Spraw Współpracy ze Stałym Komitetem Konferencji PUGWASH ds. Nauki i Spraw Międzynarodowych]; Polska Akademia Nauk; Prezydium Polskiej Akademii Nauk
  • Prakseologia - teoria sprawnego działania. Jest dziedziną badań naukowych dotyczących wszelkiego celowego działania ludzkiego.Foresight (ang. przewidywanie) – metoda prognozowania polegająca na dyskusji nad przyszłością w gronie przedstawicieli decydentów (władzy publicznej), środowisk naukowych, przemysłu, mediów, organizacji pozarządowych i opinii publicznej, przy czym nie chodzi o dokładność prognozy, lecz o uświadomienie perspektyw i przygotowanie do zmian.


    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Idealizacja – termin określający eksperyment myślowy dokonywany poprzez działania poznawcze, który polega na uproszczeniu analizy rzeczywistości. Określana jest tak również eliminacja czynników uważanych za nieistotne i zwrócenie uwagi na te, zdaniem badacza czy obserwatora, decydujące. Polega na badaniu zjawisk na drodze abstrakcji w ich czystej, niezmąconej postaci.
    Kapitał intelektualny może być rozumiany jako pochodna terminów kapitał i intelekt. W wyniku koniunkcji tych dwóch znaczeń może powstać następująca definicja kapitału intelektualnego: kapitał intelektualny to wytworzone bogactwo, powstałe z wiedzy zatrudnionych pracowników przedsiębiorstwa zaangażowanych w stały proces przyrostu jego wartości.
    Definicja intuicyjna: Porównanie to zestawienie wskazujące na podobieństwo pod jakimś względem dwóch przedmiotów lub zjawisk przy użyciu słów typu jak (jakby, na podobieństwo...), np. "on jest (głupi) jak osioł".
    Społeczeństwo – podstawowe pojęcie socjologiczne, jednakże niejednoznacznie definiowane. Terminem tym tradycyjnie ujmuje się dużą zbiorowość społeczną, zamieszkującą dane terytorium, posiadające wspólną kulturę, wspólną tożsamość oraz sieć wzajemnych stosunków społecznych. Społeczeństwo ponadto posiada własne instytucje pozwalające mu na funkcjonowanie oraz formę organizacyjną w postaci państwa, plemienia czy narodu.
    Taksonomia (gr. taksis – układ, porządek + nomos – prawo) – poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach i metodach klasyfikowania, w szczególności o tworzeniu i opisywaniu jednostek systematycznych (taksonów) i włączaniu ich w układ kategorii taksonomicznych.
    Kultura (z łac. colere = „uprawa, dbać, pielęgnować, kształcenie”) – termin ten jest wieloznaczny, pochodzi od łac. cultus agri („uprawa roli”), interpretuje się go w wieloraki sposób przez przedstawicieli różnych nauk. Kulturę można określić jako ogół wytworów ludzi, zarówno materialnych, jak i niematerialnych: duchowych, symbolicznych (takich jak wzory myślenia i zachowania).
    Wiedza – termin używany powszechnie, istnieje wiele definicji tego pojęcia. Nowa Encyklopedia Powszechna definiuje wiedzę jako „ogół wiarygodnych informacji o rzeczywistości wraz z umiejętnością ich wykorzystywania”.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.739 sek.