Narrator pierwszoosobowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Narrator pierwszoosobowy (konkretny) – występuje w gatunkach epickich. Charakteryzuje go użycie w opowiadaniu czasowników w pierwszej osobie liczby pojedynczej lub (rzadziej) mnogiej. Narrator ten jest zazwyczaj znacznie bardziej zindywidualizowany niż narrator trzecioosobowy. Może on być jednym z uczestników opowiadanych wydarzeń, ich świadkiem, kronikarzem lub osobą rekonstruującą minione wypadki. Jego wiedza jest ograniczona – wie jedynie to, czego sam doświadczył, albo co przekazali mu inni.

Pamiętnik – gatunek literatury stosowanej, relacja prozatorska o zdarzeniach, których autor był uczestnikiem bądź naocznym świadkiem. Pamiętnik (w przeciwieństwie do dziennika) opowiada o zdarzeniach z pewnego dystansu czasowego, w związku z czym kształtuje się dwupłaszczyznowość narracji: autor pamiętnika opowiadać może nie tylko o tym, jak zdarzenia przebiegały, lecz może ujawniać również swoje stanowisko wobec nich w chwili pisania.List – gatunek literatury stosowanej, pisemna wiadomość wysyłana przez jedną osobę (nadawcę) do drugiej (adresata). Sztuka pisania listów (zgodnie z panującymi obyczajami) to epistolografia.

Opowieść narratora pierwszoosobowego może przyjmować m.in. takie formy jak ustna relacja, autobiografia, pamiętnik, dziennik, listy czy monolog wewnętrzny.

Autobiografia – gatunek literacki (rodzaj biografii), w którym autor opisuje swoje życie. Głównym tematem tego rodzaju wypowiedzi jest więc jej autor. Większość autobiografii jest napisana w pierwszej osobie, choć zdarzają się i takie, w których autor – ustami narratora – mówi o sobie "on" lub zwraca się do siebie "ty". Na napisanie autobiografii decydują się zazwyczaj osoby publiczne, np. artyści, politycy.Narracja trzecioosobowa – narrator nie należy do świata przedstawionego, opowiada o świecie przedstawionym, sam nie bierze udziału w wydarzeniach. Jest narratorem wszechwiedzącym (zna myśli i uczucia bohaterów, zdarzenia spoza czasu akcji).

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Maria Jasińska: Narrator w powieści (Zarys problematyki badań). W: Problemy teorii literatury. Seria I. red. Henryk Markiewicz. Wrocław — Warszawa — Kraków: Ossolineum, 1987, s. 222–242. ISBN 83-04-01739-3.
  • Henryk Markiewicz, pierwotnie Herman Markiewicz (ur. 16 listopada 1922 w Krakowie, zm. 31 października 2013 tamże) – polski teoretyk i historyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.Monolog wewnętrzny to przedstawienie w utworze epickim przebiegu życia wewnętrznego postaci, jej myśli, spostrzeżeń, wyobrażeń w mowie niezależnej lub pozornie zależnej. Gdy monolog wewnętrzny realizowany jest w mowie niezależnej, poprzedza go informacja o cytowaniu słów pomyślanych przez postać, a niewypowiedzianych, co wyznacza granicę monologu wewnętrznego i pozwala oddzielić go od mowy narratora. Taki sposób organizowania wypowiedzi był charakterystyczny dla prozy realistycznej XIX w. Od naturalizmu poczynając, obserwuje się dążenie do upodobnienia mowy narratora i monologu wewnętrznego, czego konsekwencją jest wzrost roli mowy pozornie zależnej.




    Reklama