Narodowy Bank Polski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tablica informacyjna z genezą NBP przy wejściu do gmachu centrali Banku przy Świętokrzyskiej 11/21 w Warszawie
Gmach centrali i oddziału NBP w Warszawie
Główny dziedziniec gmachu centrali NBP w Warszawie
Gmach oddziału NBP we Wrocławiu
Gmach oddziału NBP w Łodzi
Gmach oddziału NBP w Gdańsku (1906)

Narodowy Bank Polski (NBP) – polski bank centralny z siedzibą główną w Warszawie. NBP jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej. Wypełnia zadania określone w Konstytucji RP, ustawie o Narodowym Banku Polskim i ustawie Prawo bankowe. Wymienione akty prawne gwarantują niezależność NBP od innych organów państwa. NBP pełni trzy podstawowe funkcje: banku emisyjnego, banku banków oraz centralnego banku państwa.

Adam Glapiński (ur. 9 kwietnia 1950 w Warszawie) – polski polityk, ekonomista, były minister gospodarki przestrzennej i budownictwa oraz minister współpracy gospodarczej z zagranicą, poseł na Sejm I kadencji, senator IV kadencji, członek Rady Polityki Pieniężnej.Urząd certyfikacji, centrum certyfikacji (ang. certificate authority lub certification authority, w skrócie CA) – w kryptografii jest to podmiot, który wystawia certyfikaty cyfrowe. Certyfikat potwierdza własność klucza publicznego poprzez wskazanie podmiotu certyfikatu. Pozwala to innym powołującym się stronom polegać na podpisach lub zapewnieniach złożonych przez klucz prywatny odpowiadającemu kluczowi publicznemu, który jest certyfikowany. W tym modelu relacji zaufania CA jest zaufaną stroną trzecią, której zawierzają zarówno podmiot (właściciel) certyfikatu oraz strona polegająca. Urzędy certyfikacji są charakterystyczne dla wielu systemów infrastruktury klucza publicznego (PKI).

NBP przysługuje wyłączne prawo emitowania pieniądza i znaków pieniężnych Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawowym zadaniem NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen. Do głównych obszarów działalności NBP należą:

  • prowadzenie polityki pieniężnej,
  • działania na rzecz stabilności krajowego systemu finansowego,
  • działalność emisyjna,
  • rozwój systemu płatniczego,
  • zarządzanie rezerwami dewizowymi Polski,
  • obsługa Skarbu Państwa,
  • działalność edukacyjna i informacyjna.
  • Historia[ | edytuj kod]

    Narodowy Bank Polski rozpoczął działalność w 1945 r., zastępując ówczesny Bank Polski Spółka Akcyjna. Początkowo funkcjonował jako bank państwowy pod nadzorem ministra skarbu. Aż do końca lat 80. zajmował się działalnością ogólnobankową: był monopolistą nie tylko w dziedzinie emisji pieniądza, ale także udzielania kredytu i gromadzenia oszczędności. W czasie przemian ustrojowych wydzielone zostały z niego banki regionalne i komercyjne, a sam NBP zajął się emisją pieniądza i polityką pieniężną państwa (funkcja monetarna).

    Piotr Pogonowski (ur. 27 listopada 1973 w Siedlcach) – polski prawnik, profesor nauk prawnych, wykładowca akademicki i urzędnik państwowy.Komisja Nadzoru Finansowego, KNF – centralny organ administracji państwowej sprawujący nadzór nad rynkiem finansowym w Polsce. Powołany na mocy ustawy z dnia 21 lipca 2006 o nadzorze nad rynkiem finansowym. Nadzór nad działalnością Komisji sprawuje Prezes Rady Ministrów.

    Banki wydzielone z NBP:

  • Powszechna Kasa Oszczędności (ob. Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski) – 1988
  • „dziewiątka” banków komercyjnych stworzonych w 1989 roku w oparciu o sieć 400 oddziałów NBP; przejęły one działalność depozytowo-kredytową NBP:
  • Państwowy Bank Kredytowy w Warszawie (PBK, później Powszechny Bank Kredytowy, ob. Alior Bank)
  • Bank Przemysłowo-Handlowy w Krakowie (BPH, ob. w większości Alior Bank)
  • Bank Śląski w Katowicach (BŚ, ob. ING Bank Śląski)
  • Wielkopolski Bank Kredytowy w Poznaniu (WBK, ob. Santander Bank Polska)
  • Pomorski Bank Kredytowy w Szczecinie (ob. Bank Polska Kasa Opieki)
  • Bank Depozytowo-Kredytowy w Lublinie (ob. Bank Polska Kasa Opieki)
  • Powszechny Bank Gospodarczy w Łodzi (PBG, ob. Bank Polska Kasa Opieki)
  • Bank Gdański S.A. (BG, ob. Bank Millennium)
  • Bank Zachodni we Wrocławiu (BZ, ob. Santander Bank Polska)
  • Polski Bank Inwestycyjny (PBI, później Kredyt Bank, ob. Santander Bank Polska) – 1993
  • Polski Bank Rozwoju (PBR, ob. mBank) – 1993
  • 1 stycznia 1995 NBP przeprowadził denominację złotego.

    Bank Polski Spółka Akcyjna – bank prywatny z prawem emisji z siedzibą w Warszawie, założony 15 kwietnia 1924 (a faktycznie działający od 28 kwietnia 1924), na mocy ustawy o naprawie Skarbu Państwa i reformie walutowej, w formie spółki akcyjnej z kapitałem 100 mln zł. Później kapitał podniesiono do 150 mln, podzielonych na 1,5 mln akcji po 100 zł każda.Polityka pieniężna (inaczej polityka monetarna) – systematyczne działania mające na celu zapewnienie stabilności cen. Politykę pieniężną państwa prowadzi bank centralny lub inna instytucja rządowa upoważniona do realizacji tej funkcji. Oddziałuje ona na poziom podaży pieniądza oraz na kursy walutowe.

    Organizacja[ | edytuj kod]

    Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 oraz ustawa o Narodowym Banku Polskim zapewniają NBP mocną pozycję w systemie instytucji publicznych. Ustawowymi organami NBP są: Prezes NBP, Rada Polityki Pieniężnej oraz Zarząd NBP.

    W 2019 przeciętne zatrudnienie w NBP w przeliczeniu na pełnozatrudnionych wynosiło 3312 osób.

    Bank Zachodni WBK (BZ WBK) – bank uniwersalny z siedzibą we Wrocławiu (siedziba rejestrowa), Poznaniu i Warszawie. Jest 5. największym bankiem w Polsce pod względem wartości aktywów, a 3. pod względem liczby placówek. Powstał w wyniku połączenia w 2001 r. Banku Zachodniego S.A. i Wielkopolskiego Banku Kredytowego S.A. Prezesem zarządu banku od maja 2007 roku jest Mateusz Morawiecki. Od 2011 roku należy do hiszpańskiej grupy Santander. 4 stycznia 2013 r. Bank Zachodni WBK połączył się z Kredyt Bankiem. W efekcie połączenia powstał trzeci co do wielkości bank w Polsce pod względem udziałów rynkowych. Bank Zachodni WBK dysponuje siecią liczącą ok. 1000 placówek i obsługuje 3,5 mln klientów.Znak pieniężny – emitowany przez państwo materialny znak posiadania przez okaziciela określonej ilości pieniądza. Znaki pieniężne emitowane są w formie monet i banknotów. Gwarantem wartości znaku pieniężnego jest państwo.

    Struktura organizacyjna[ | edytuj kod]

  • Gabinet Prezesa
  • Departament Administracji
  • Departament Analiz Ekonomicznych
  • Departament Audytu Wewnętrznego
  • Departament Badań i Innowacji Finansowych
  • Departament Bezpieczeństwa
  • Departament Controllingu i Ryzyka Operacyjnego
  • Departament Cyberbezpieczeństwa
  • Departament Edukacji i Wydawnictw
  • Departament Emisyjno-Skarbcowy
  • Departament Informatyki i Telekomunikacji
  • Departament Innowacji Finansowych
  • Departament Kadr
  • Departament Komunikacji
  • Departament Koordynacji i Realizacji Zakupów
  • Departament Operacji Krajowych
  • Departament Operacji Zagranicznych
  • Departament Prawny
  • Departament Promocji
  • Departament Rachunkowości i Finansów
  • Departament Rozliczeń Gospodarki Własnej
  • Departament Rozliczeń Transakcji Finansowych
  • Departament Stabilności Finansowej
  • Departament Statystyki
  • Departament Systemu Płatniczego
  • Departament Zagraniczny
  • Departament Zarządzania Ryzykiem Finansowym
  • 16 Oddziałów Okręgowych zlokalizowanych w każdym mieście wojewódzkim
  • Prezes NBP[ | edytuj kod]

    Prezes NBP jest powoływany na 6-letnią kadencję przez Sejm na wniosek Prezydenta RP.

    Emisja pieniądza – polega na wprowadzaniu i wycofywaniu z obiegu pieniądza gotówkowego a także bezgotówkowego przede wszystkim przez banki centralne i komercyjne.Andrzej Kaźmierczak (ur. 12 lipca 1950 w Warszawie) – polski ekonomista, profesor nauk ekonomicznych, członek Rady Polityki Pieniężnej.

    Prezes NBP przewodniczy Radzie Polityki Pieniężnej oraz Zarządowi NBP. Prezes NBP może uczestniczyć w posiedzeniach Sejmu Jest on obowiązany do przedstawienia informacji i udzielenia wyjaśnień dotyczących polityki pieniężnej i działalności NBP przed Sejmem i Senatem oraz ich komisjami. Prezes NBP w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego przedstawia Sejmowi roczne sprawozdanie z działalności NBP. W imieniu Rady Polityki Pieniężnej przedstawia tym organom kwartalne informacje o bilansie płatniczym oraz roczne zestawienie międzynarodowej pozycji inwestycyjnej. Prezes NBP przy wydawaniu zarządzeń podlegających ogłoszeniu oraz decyzji administracyjnych ma prawo używania pieczęci z godłem państwowym. Ponosi odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu.

    Marta Aleksandra Kightley z domu Sora (ur. 1978) – polska ekonomistka, nauczyciel akademicki, doktor habilitowany nauk ekonomicznych, profesor SGH. Od 2020 wiceprezes Narodowego Banku Polskiego – pierwszy zastępca prezesa NBP. Chrzest Polski – zwyczajowa nazwa początku procesu chrystianizacji państwa polskiego. Proces ten został zapoczątkowany przez osobisty chrzest Mieszka I w 966 r. (najczęściej podawaną datą jest 14 kwietnia 966 r., ponieważ zgodnie z ówczesnym zwyczajem ceremonia odbywała się w Wielką Sobotę). Następnym ważnym posunięciem była budowa organizacji kościelnej na przełomie X i XI w.

    Ta sama osoba nie może być prezesem NBP dłużej niż przez dwie kolejne kadencje. Prezes NBP w swej działalności jest apolityczny, czyli nie może należeć do żadnej partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej niedającej się pogodzić z godnością jego urzędu.

    Lista Prezesów NBP[ | edytuj kod]

    Rada Polityki Pieniężnej[ | edytuj kod]

    RPP IV kadencji
     Osobny artykuł: Rada Polityki Pieniężnej.

    Zadaniem Rady Polityki Pieniężnej (RPP) jest coroczne ustalanie założeń i realizacja polityki pieniężnej państwa. Rada ustala wysokość podstawowych stóp procentowych, określa zasady operacji otwartego rynku oraz ustala zasady i tryb naliczania i utrzymywania rezerwy obowiązkowej. Zatwierdza plan finansowy banku centralnego oraz sprawozdanie z działalności NBP.

    Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski (PKO Bank Polski, PKO BP) – polski bank uniwersalny założony w 1919 jako Pocztowa Kasa Oszczędności, spółka akcyjna notowana od 2004 na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie; największy bank uniwersalny w Polsce; od 2009 prezesem banku jest Zbigniew Jagiełło.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

    Zarząd NBP[ | edytuj kod]

    Zarząd kieruje działalnością NBP. W jego skład wchodzi prezes oraz 6–8 członków, w tym 2 wiceprezesów. Członków powołuje i odwołuje prezydent na wniosek prezesa NBP. Do kompetencji zarządu należą:

    Narodowe Centrum Certyfikacji (NCCert) – główny urząd certyfikacji (tzw. root) dla infrastruktury bezpiecznego podpisu elektronicznego w Polsce, prowadzony przez departament ochrony Narodowego Banku Polskiego.Godło Polski, jest obowiązującym symbolem Rzeczypospolitej Polskiej, obok flagi i hymnu. Jego archetypem jest dynastyczny herb Piastów – pierwszych władców Polski.
  • okresowa ocena obiegu pieniężnego i rozliczeń pieniężnych oraz obrotu dewizowego
  • nadzorowanie operacji otwartego rynku
  • ocena funkcjonowania systemu bankowego
  • przygotowanie i rozpatrywanie projektów uchwał i innych materiałów kierowanych do Rady.
  • Obecny skład Zarządu NBP

     Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Narodowym Bankiem Polskim.
  • Adam Glapiński – prezes NBP od 21 czerwca 2016, przewodniczący Zarządu NBP od 21 czerwca 2016
  • Marta Kightley – wiceprezes NBP od 8 marca 2020, pierwszy zastępca prezesa NBP od 8 marca 2020
  • Adam Lipiński – wiceprezes NBP od 4 listopada 2020
  • Marta Gajęcka
  • Andrzej Kaźmierczak
  • Ryszard Kokoszczyński
  • Piotr Pogonowski
  • Paweł Szałamacha
  • Nadzór bankowy[ | edytuj kod]

    Od 1 stycznia 2008 funkcje nadzorcze nad polskim sektorem bankowym sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego, w której skład wchodzi przedstawiciel NBP.

    Centrum Pieniądza NBP im. Sławomira S. Skrzypka – placówka ekspozycyjno-edukacyjna Narodowego Banku Polskiego w Warszawie. Uroczyste otwarcie Centrum Pieniądza NBP miało miejsce 20 kwietnia 2016, dla publiczności zostało otwarte w Noc Muzeów 14 maja 2016. Centrum Pieniądza NBP mieści się w siedzibie NBP przy ulicy Świętokrzyskiej 11/21. Komitet Inwestycyjny Rezerw Dewizowych - wewnętrzny organ Narodowego Banku Polskiego odpowiedzialny za decyzje inwestycyjne, projektowania strategicznych założeń dotyczących procesu zarządzania rezerwami dewizowymi, rekomendowania kierunków oraz oceny jego bieżącej realizacji, zasad które przygotowuje Departament Zarządzania Ryzykiem Finansowym.

    Komitet Inwestycyjny Rezerw Dewizowych[ | edytuj kod]

    Szczególną rolę przypisano wewnętrznemu organowi banku – Komitetowi Inwestycyjnemu Rezerw Dewizowych.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Denominacja złotego w 1995 roku – reforma walutowa wprowadzająca w Polsce 1 stycznia 1995 nową jednostkę pieniężną o nazwie „złoty” i symbolu PLN, która zastąpiła „starego złotego” (PLZ). Jeden nowy złoty odpowiada 10 000 starych złotych.
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Kredyt Bank S.A. – w latach 1990 - 2013 bank komercyjny z siedzibą w Warszawie. Był 7. największym bankiem w Polsce pod względem wartości aktywów, a 9. pod względem liczby placówek. 4 stycznia 2013 w wyniku fuzji z Bankiem Zachodnim WBK, Kredyt Bank przestał istnieć jako osobny byt prawny, stając się de facto marką handlową Banku Zachodniego WBK. We wrześniu 2013 marka Kredyt Bank została wycofana z rynku i zastąpiona marką Bank Zachodni WBK.
    Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej – zgodnie z Konstytucją, najwyższy przedstawiciel polskich władz, gwarant ciągłości władzy państwowej, najwyższy organ państwa w zakresie władzy wykonawczej, czuwa nad przestrzeganiem postanowień i przepisów Konstytucji, zwierzchnik Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
    Bilans płatniczy – zestawienie (dochody – wpływy kontra wydatki – płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany dla całej gospodarki narodowej. Bilans płatniczy Polski (za poszczególne miesiące, kwartały oraz lata) publikuje Narodowy Bank Polski. Zestawieniem komplementarnym dla bilansu płatniczego jest międzynarodowa pozycja inwestycyjna.

    Reklama