Narodowa Organizacja Wojskowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Narodowa Organizacja Wojskowa (NOW) – konspiracyjna organizacja wojskowa Stronnictwa Narodowego okresu II wojny światowej.

Witold Lis-Olszewski (ur. 8 października 1905 we Lwowie; zm. 21 kwietnia 1986) – polski adwokat, członek Izby warszawskiej. Znacząca postać opozycji w czasach Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Oficer rezerwy artylerii konnej.Józef Czuchra (ur. 4 marca 1911, zm. 31 marca 1945) – dowódca oddziału partyzanckiego NOW i AK w Rzeszowskiem, ps. "Orski", "Mnich", "Bogumił", "Podhalanin".

Zarys historyczny[ | edytuj kod]

13 października 1939 w Warszawie podczas konspiracyjnego posiedzenia członków Komitetu Głównego i Zarządu Głównego Stronnictwa Narodowego powołano do życia organizację wojskową podporządkowaną Stronnictwu Narodowemu. Początkowo funkcjonowała ona pod nazwą Armia Narodowa, później Organizacja Wojskowa Stronnictwa Narodowego i Narodowe Oddziały Wojskowe, a od 1 lipca 1941 jako Narodowa Organizacja Wojskowa. Powodem utworzenia odrębnej organizacji przez Stronnictwo Narodowe było przeciwstawienie się wpływom politycznym czynników oficjalnych w kraju, czyli Związkowi Walki Zbrojnej-Armii Krajowej. Odrzucając podporządkowanie Służbie Zwycięstwu Polski i później Związkowi Walki Zbrojnej-Armii Krajowej, Narodowa Organizacja Wojskowa uznawała zarazem zwierzchnictwo władz Rzeczypospolitej Polskiej i Naczelnego Wodza na uchodźstwie.

Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) (SSS) – Siły Zbrojne w Kraju podczas II wojny światowej, w okresie od 13 listopada 1939 do 14 lutego 1942, a następnie przemianowane na Armię Krajową.Ignacy Oziewicz ps. "Czesław", "Czesławski", "Netta", "Jenczewski" (ur. 7 maja 1887 w Łygnianach, w pow. święciańskim, zm. 10 stycznia 1966 w Gdyni) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego.

Nadzór nad Narodową Organizacją Wojskową sprawował Wydział Wojskowy Zarządu Głównego Stronnictwa Narodowego, podlegały mu sprawy polityczne, personalne i finansowe. Natomiast w pozostałych kwestiach, jak struktura organizacyjna, wywiad, szkolenie itp. posiadała wobec SN pełną autonomię.

Na pierwszego komendanta organizacji został zaocznie wyznaczony gen. dyw. Marian Żegota-Januszajtis, ale wskutek jego nieobecności (przebywał we Lwowie, gdzie 27 października 1939 roku został aresztowany przez funkcjonariuszy Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych), funkcję tę powierzono wkrótce por. rez. Aleksandrowi Demidowicz-Demideckiemu ps. „Aleksander” – członkowi Komitetu Głównego Stronnictwa Narodowego. W grudniu 1939 opuścił on jednak kraj. W związku z tym na pełniącego obowiązki komendanta organizacji wyznaczono z kolei ppor. rez. Bolesława Kozubowskiego ps. „Gruby”, „Trojanowski”.

23 sierpnia jest 235. (w latach przestępnych 236.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 130 dni. Kielce (łac. Civitas Kielcensis, lit. Kielcai, łot. Kelce, ros. Ке́льце) – miasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy,naukowy,turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Pod koniec 2011 roku miasto liczyło 201 815 mieszkańców. Na terenie Kielc znajduje się pięć rezerwatów przyrody, w tym cztery geologiczne.

W latach 19401941 miały miejsce na terenie Pomorza, Krakowskiego, Zagłębia Dąbrowskiego i Warszawskiego masowe aresztowania działaczy Stronnictwa Narodowego. W tym czasie Niemcy rozbili także działającą głównie na terenie Wielkopolski Narodową Organizację Bojową. W połowie 1941 Stronnictwo Narodowe przystąpiło do odbudowy swoich struktur. Nowy prezes Zarządu Głównego Stronnictwa Narodowego Stefan Sacha we wrześniu 1941 powołał na stanowisko Komendanta Głównego Narodowej Organizacji Wojskowej ppłk. Józefa Rokickiego ps. „Karol”. Wiosną 1942 roku okręg warszawski i większość radomskiego przeszły do Armii Krajowej, zaś część kadry oficerskiej Narodowej Organizacji Wojskowej wzmogła naciski na połączenie z Armią Krajową.

Franciszek Przysiężniak ps. "Ojciec Jan" (ur. 22 września 1909 w Krupem k. Krasnegostawu – zm. 30 września 1975 w Jarosławiu) – porucznik artylerii Wojska Polskiego, oficer Narodowej Organizacji Wojskowej i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, żołnierz podziemia niepodległościowego.Konfederacja Narodu (KN) – polska organizacja konspiracyjna o charakterze polityczno-wojskowym działająca w latach 1940-1943.

Na początku maja 1942 roku prezes Stronnictwa Narodowego zgłosił Komendantowi Głównemu Armii Krajowej gen. dyw. Stefanowi Roweckiemu ps. „Grot” propozycję przeprowadzenia scalenia Narodowej Organizacji Wojskowej z Armią Krajową. Rezultatem kilkumiesięcznych rozmów było podpisanie 23 sierpnia 1942 roku umowy scaleniowej oraz wyznaczenie przez gen. dyw. Stefana Roweckiego początku pierwszej fazy scalenia na 4 listopada 1942 roku. W tym dniu został zaprzysiężony ppłk Józef. Rokicki. 19 listopada tego samego roku zaprzysiężona została część komendantów okręgowych Narodowej Organizacji Wojskowej. Sztab Narodowej Organizacji Wojskowej o tej decyzji został poinformowany 4 marca, wzbudziło to jednak sprzeciw części jego członków. Organizatorem sprzeciwu wobec scalenia z Armią Krajową w szeregach Stronnictwa Narodowego i Narodowej Organizacji Wojskowej był August Michałowski. W rezultacie doszło do rozłamu, który poparła część sztabu(zwłaszcza oddziały I i III) i następujące Okręgi: radomski, kielecki, częstochowski, lubelski, podlaski i łódzki. Na czele rozłamu w Narodowej Organizacji Wojskowej stanął zastępca Komendanta Głównego pułkownik Ignacy Oziewicz. W połowie września 1942 roku z połączenia rozłamowców z Narodowej Organizacji Wojskowej i Związku Jaszczurczego powstały Narodowe Siły Zbrojne. Natomiast pozostała część Narodowej Organizacji Wojskowej podporządkowała się Armii Krajowej, co odbyło się w dwóch fazach: w listopadzie 1942 roku i drugiej od sierpnia 1943 roku.

Lubelszczyzna – określenie regionu używane w zależności od kontekstu w odniesieniu do ziemi lubelskiej (średniowiecze), województwa lubelskiego z lat 1474–1795 lub do późniejszych województw lubelskich. Po 1999 r. instytucje samorządowe pod nazwą Lubelszczyzna określają obecne województwo lubelskie i stosują je zamiennie (synonim).Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.

W 1942 Narodowa Organizacja Wojskowa miała ok. 80 000 członków. Najsilniejsze wpływy posiadała na Mazowszu, Lubelszczyźnie, w Wielkopolsce i Małopolsce. Narodowa Organizacja Wojskowa miała także oddziały partyzanckie, wśród których można wymienić dowodzone przez majora Franciszka Przysiężniaka ps. „Ojciec Jan”, porucznika Józefa Czuchrę ps. „Orski”, „Mnich”, „Bogumił”, „Podhalanin”, ppor. Leona Janię ps. „Łaski”, „Bryza”, czy kapitana Józefa Zadzierskiego ps. „Wołyniak”. Przede wszystkim Narodowa Organizacja Wojskowa prowadziła jednak działalność wywiadowczą oraz rozpoznanie konfidentów i szczególnie niebezpiecznych funkcjonariuszy hitlerowskich, zdobywano broń, amunicję i środki finansowe, tworzono system łączności, głównie patroli terenowych, a także kolportaż podziemnej prasy. Przeprowadzano akcje sabotażowo-dywersyjne i w celach samoobrony. Narodowa Organizacja Wojskowa organizowała również pomoc dla Żydów (współpracując w Warszawie w tym celu z Frontem Odrodzenia Polski i pracownikami Wydziału Opieki Społecznej i Zdrowia Zarządu Miejskiego Warszawy). Po upadku powstania Warszawskiego, w którym walczyło w ramach oddziałów Armii Krajowej ok. 1500 żołnierzy Narodowej Organizacji Wojskowej, organizacja ponownie usamodzielniła się i w listopadzie 1944 roku współtworzyła ze scaloną z Armią Krajową częścią Narodowych Sił Zbrojnych Narodowe Zjednoczenie Wojskowe.

Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.Józef Wacław Rokicki ps. "Karol", "Michał" (ur. 6 marca 1894 w Lipnie, zm. 6 października 1976 w Warszawie) – podpułkownik Wojska Polskiego i Armii Krajowej, komendant główny Narodowej Organizacji Wojskowej. W trakcie powstania warszawskiego od 18 sierpnia dowódca Obwodu Mokotów AK a następnie p.o. dowódcy 10 Dywizji Piechoty AK im. Rataja.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.
Major (skrót mjr) – stopień oficerski używany w armiach wielu krajów. W wojsku polskim jest to stopień niższy od podpułkownika, wyższy od kapitana. Major wchodzi w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych. Odpowiednikiem majora w marynarce wojennej jest komandor podporucznik a w policji podinspektor Policji.
Mazowsze (łac. Mazovia) – kraina historyczna położona w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce, znajdująca się w większości w woj. mazowieckim; historyczną stolicą Mazowsza jest Płock, który jest także najstarszym miastem tego regionu (prawa miejskie w 1237); dzielnica historyczna Polski.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
Stefan Paweł Rowecki, ps. „Grot”, „Rakoń”, „Grabica”, „Inżynier”, „Jan”, „Kalina”, „Tur” (ur. 25 grudnia 1895 w Piotrkowie Trybunalskim, zamordowany w okresie pomiędzy 2 a 7 sierpnia 1944 w Sachsenhausen) – generał dywizji Wojska Polskiego, komendant główny Armii Krajowej (dowódca Sił Zbrojnych w Kraju) (od 14 lutego 1942 do 30 czerwca 1943), teoretyk wojskowości.
Podpułkownik (ppłk) – wysoki stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.
Marcin Henryk Wawrzyniak (ur. 16 maja 1984 w Warszawie) – polski prawnik, adwokat i radca prawny, od 2019 członek Trybunału Stanu.

Reklama