Naparstek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Naparstek.

Naparstek – kapturek ochronny nakładany na palec podczas szycia. Zabezpiecza przed ukłuciem się igłą podczas wbijania jej w twardy materiał.

Pompeje, dawniej Pompeja (łac. Pompeii, wł. Pompei) – miasto w regionie dzisiejszej Kampanii we Włoszech zniszczone w czasach cesarstwa rzymskiego przez erupcję wulkanu Wezuwiusz w dniu 24 sierpnia 79 roku. Popiół wulkaniczny, który zasypał Pompeje, utrwalił budowle, przedmioty oraz niektóre ciała ludzi i zwierząt, co współcześnie umożliwia obejrzenie wyglądu starożytnego rzymskiego miasta średniej wielkości i jego mieszkańców. Ruiny Pompejów położone są ok. 20 km na południowy wschód od Neapolu. Dwa inne miasta, które zniszczyła erupcja Wezuwiusza w 79 roku to Herkulanum i Stabie.Języki bałtosłowiańskie – hipotetyczna podrodzina językowa w obrębie języków indoeuropejskich, obejmująca języki bałtyckie i języki słowiańskie. Posługuje się nimi ponad 300 mln osób.

Historia[ | edytuj kod]

Najstarszy naparstek (wykonany z brązu) znaleziono w Pompejach. Pochodzi z I wieku n.e. Prawdopodobnie najstarszy naparstek w Polsce (i jeden z najstarszych w Europie) znaleziono w czerwcu 2007 podczas wykopalisk archeologicznych w Sobkowie w województwie świętokrzyskim. Ma około 2000 lat. Zrobiono go z gliny. Bardzo przypomina dzisiejsze naparstki, ma jedynie grubsze ścianki. Wewnątrz naparstka zachował się ślad paznokcia osoby, która go wykonała z gliny lub użytkowała.

Brązy – stopy miedzi z cyną lub innymi metalami i ewentualnie innymi pierwiastkami, w których zawartość miedzi zawiera się w granicach 80-90% wagowych (stopy miedzi, które nie noszą nazwy "brąz", to mosiądze – stopy miedzi i cynku oraz miedzionikiel – stop miedzi z niklem). Składy brązów specyfikuje Polska Norma PN-xx/H-87050.Kość słoniowa – pierwotnie kością słoniową nazywano wyłącznie ciosy, czyli siekacze słoni (w tym mamutów), obecnie termin ten odnosi się również do kłów morsa i hipopotama, zębów kaszalota, siekaczy narwala i dzikiej świni.

Zakłada się go na środkowy palec prawej ręki. Wierzch naparstka pokryty jest najczęściej wgłębieniami, o które opiera się uszko igły. Wielkość naparstka należy dopasować do obwodu palca – zbyt duży zsuwa się z palca podczas pracy, zbyt mały uciska i powoduje drętwienie palca wynikające z utrudnienia krążenia krwi. W krawiectwie lekkim i bieliźniarstwie używa się naparstków z dnem, w krawiectwie ciężkim, przy szyciu tkanin grubych i ciężkich stosuje się naparstki bez dna.

Ciecz – stan skupienia materii – pośredni między ciałem stałym a gazem, w którym ciało fizyczne trudno zmienia objętość, a łatwo zmienia kształt. Wskutek tego ciecz przyjmuje kształt naczynia, w którym się znajduje, ale w przeciwieństwie do gazu nie rozszerza się, aby wypełnić je całe. Powierzchnia styku cieczy z gazem lub próżnią nazywa się powierzchnią swobodną cieczy.Szycie – sposób łączenia miękkich materiałów (tkanin, skór) za pomocą igły i nici. Technika ta znana jest człowiekowi od czasów paleolitu (30 tys. lat p.n.e.) i poprzedziła tkanie.

Najczęściej naparstki wykonywane są z metalu, gumy, skóry, szkła, drewna albo porcelany. Dawniej robiono je też niekiedy z kości (w tym z kości słoniowej), rogu albo srebra. Niektóre były zdobione półszlachetnymi kamieniami. Naparstki są często przedmiotami kolekcjonerskimi.

Igła krawiecka – podłużny, smukły obiekt, zakończony z jednej strony ostrą końcówką a z drugiej tzw. oczkiem/uchem do przewlekania nitki.Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

Potocznie naparstkiem nazywa się niewielką ilość cieczy, taką by się zmieściło w naparstku – pojęcie to pochodzi z początków XIX wieku, gdy naparstki stosowano jako miarki do mocnego alkoholu.

Nazwa[ | edytuj kod]

Określenie naparstek jest jednym z reliktów prasłowiańskiej nazwy palca: *prst, która zanikła w języku polskim a zachowała się w cz. prst, chorw. prst czy lit. pirštas (patrz: wspólnota bałtosłowiańska).

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Marcin Sztandera: Odnaleziono najstarszy polski naparstek (pol.). wyborcza.pl, 2007-06-29. [dostęp 2021-09-04].
  2. Zofia Hanus: Kulisy kroju i szycia. Warszawa: Wydawnictwo Watra, 1981.
  3. Stanisława Krysińska: Krój i szycie dla potrzeb domowych, odzież damska lekka. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1980.
  4. Antyki, poradnik kolekcjonera (red. Tomasz Żylski). Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2011, ​ISBN 978-83-213-4651-9
  5. Słownik języka polskiego (red. Mieczysław Szymczak). T. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1979, ​ISBN 83-01-00283-2​.
  6. dr Maciej Malinowski: Zostaniesz kiedyś sam jak palec (pol.). Obcy język polski, 2002-07-17. [dostęp 2020-10-06].
Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.Sobków – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, w gminie Sobków. W latach 1563-1869 miasto.




Warto wiedzieć że... beta

Język chorwacki (chorwacki standardowy wariant serbochorwackiego języka policentrycznego) – należący do podgrupy języków południowosłowiańskich. Używany jest głównie w Chorwacji, w sąsiednich krajach oraz przez część Chorwatów na całym świecie.

Reklama