Nanzen-ji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output .infobox.klasztor-eparchia .naglowek{color:black;background:#C0C0C0}.mw-parser-output .infobox.klasztor-zakon .naglowek{color:black;background:#EEE8AA}.mw-parser-output .infobox.klasztor-default .naglowek{color:black;background:#F5F5DC}

Nanzen-ji (jap. 南禅寺)klasztor szkoły zen rinzai w Kioto, największy klasztor Japonii, główny klasztor jednego z czternastu odgałęzień szkoły rinzai w Japonii.

Muromachi (jap. 室町時代, Muromachi-jidai) - okres w historii Japonii przypadający na lata 1336-1573 (w polskiej historiografii okres ten nazywany jest także Muromachi-Ashikaga).Chan (chin. 禪 pinyin: chán; sans. ध्यान dhyāna ; kor. sŏn (선), sŏn chong (선종); jap. zen (禅), zen shū (禅宗); wiet. thiền, thiền tông) – jedna z najważniejszych szkół chińskiego buddyzmu, założona w VI wieku przez Bodhidharmę. Szkoła ta należy do praktycznej i medytacyjnej tradycji buddyzmu, w odróżnieniu od teoretycznej i filozoficznej tradycji doktrynalnej.

Historia klasztoru[ | edytuj kod]

Klasztor został wybudowany u stóp zalesionych wzgórz o nazwie Higashiyama w centralno-wschodniej części Kioto. Pierwotnie znajdowała się tam willa cesarza Kameyamy (亀山, pan. 1260-1274). Kameyama zaprosił do willi kapłana Fumona i wzniósł specjalnie dla niego świątynię, która nosi obecnie nazwę Nanzen-in. W 1291 roku willa i inne zabudowania zostały zamienione na klasztor rinzai pod nazwą Zenrin-ji. Zasadniczo klasztor tylko przez krótki czas był zaliczany do klasyfikacji gozan, a po wybudowaniu Shōkoku-ji stał się nadrzędnym klasztorem, „pierwszym klasztorem zen Japonii”, zajmującym pozycję ponad pięcioma klasztorami gozan.

Wuxue Zuyuan (1226–22 września 1286; chiń. 無學祖元, pinyin Wúxué Zǔyuán; jap. Mugaku Sogen; kor. 무학조원 Muhak Chowon; wiet. Vô Học Tổ Nguyên) – chiński mistrz chan szkoły linji, działający w Kamakurze. Znany także jako Bukko Kokushi (仏光国師)Zekkai Chūshin (ur. 9 grudnia 1336, zm. 3 maja 1405; jap. 絶海中津) – japoński mistrz zen szkoły rinzai, uczeń Musō Sosekiego, poeta, kaligraf i czołowa postać ruchu gozan.

Ponieważ Shinchi Kakushin odmówił zostania pierwszym (założycielskim) opatem klasztoru, został nim Mukan Fumon (1212–1291) ze szkoły Enniego Ben’ena. Drugim opatem klasztoru został uczeń chińskiego mistrza chan działającego w Japonii Wuxue Zuyuana – Kian Soen (1261–1313).

Trzecim opatem klasztoru został chiński mistrz chan Yishan Yining (1247–1317), który wprowadził do Kioto religijno-kulturalny program, będący prekursorskim, do kultury związanej z systemem gozan. Gdy był opatem, jego sława sięgnęła zenitu. Dzięki niemu do kręgu zen weszli ludzie związani z dworem cesarskim i arystokracją.

Tan’yū Kanō (jap. 狩野探幽, Kanō Tan’yū, ur. 1602 w Kioto, zm. 1674) – japoński malarz i jeden z najwybitniejszych przedstawicieli szkoły Kanō, oficjalny artysta (goyō eshi) na dworze siogunatu Tokugawa.Klasztor buddyjski (chiń. si 寺; kor. sa 사; jap. 寺 ji lub tera; wiet. tự lub chùa) – budynek lub kompleks budynków, w którym przebywają i praktykują mnisi buddyjscy lub mniszki buddyjskie. Jest to centrum religijnego, duchowego i nieraz naukowego życia w buddyzmie.

Również inny z chińskich mistrzów – Qingzhuo Zhengcheng (1274–1339) – był opatem tego klasztoru. Oprócz nauczania chińskiej klasyki i stylu literackim jego nauczyciela Gulina Jingmao (1262–1317) pracował również nad przystosowaniem chińskich reguł monastycznych do japońskich realiów.

W trzy lata po Qingzhou przybył do Japonii kolejny chiński mistrz chan Mingji Chujun (1262–1336) w towarzystwie swoich japońskich uczniów – Sessona Yūbaia i Getsurina Dōkyō (1293–1351). Cieszył się on opieką cesarza Go-Daigo (後醍醐, pan. 1318–1339) i został opatem Nanzen-ji.

Budda; skr. बुद्ध buddha – przebudzony, oświecony; chiń. fo (佛), fotuo (佛陀); kor. bul, pult’a; jap. butsu (仏), hotoke (仏), budda (仏陀); wiet. phật, phật-đà, Bột đà; tyb. sangdzie (སངས་རྒྱས།, Wylie: sangs.rgyas). Wojna Ōnin 1467-1477 – konflikt wewnętrzny w Japonii, który zakończył władzę Siogunatu Ashikaga, zapoczątkowując ponad 100-letni okres Sengoku - okres ciągłych wojen i sporów politycznych w Japonii.

Na liście klasztorów systemu gozan z 1341 roku Nanzen-ji znalazł się na pierwszym miejscu z klasztorów Kioto, a na pierwszym miejscu z klasztorów Kamakury znalazł się Kenchō-ji. Jednak klasztory z Kioto były już wówczas uważane za nadrzędne wobec klasztorów Kamakury.

W 1325 roku cesarz Go-Daigo wyznaczył na opata klasztoru Musō Kokushiego, który po oporze ostatecznie został opatem najsłynniejszego klasztoru zen w Japonii i piastował to stanowisko przez rok. Opuścił go, gdy polityka cesarska zaczęła opanowywać wszystkie dziedziny życia, aby pokonać ród Hōjō. Gdy po raz drugi został opatem Nanzen-ji zadbał już o utrzymanie właściwych relacji z dworem cesarskim i równocześnie rozszerzył krąg swoich przyjaciół, do których włączył Takaujiego z zyskującego coraz większą potęgę rodu Ashikaga.

Dharma (skt. धर्म; pali Dhamma धम्म; chiń. 法, pinyin fǎ; kor. pǒp 법, talma; jap. ホウ hō lub タツマ datsuma; wiet. pháp, đạt-ma; tyb. ལྷ་ཆོས།, Wylie lha chos) – wieloznaczny termin występujący w religiach dharmicznych, np. w buddyzmie i hinduizmie.Hanshan (chiń 寒山) (także Hanshan Zi) (ur. 760, zm. 840?) (kor. Hansan ( ); jap. Kanzan ( ); wiet. Hàn Sơn) – znany buddysta i poeta chiński.

Opatem Nanzen-ji został także jeden z uczniów mistrza Yishana – Sesson Yūbai, który był reprezentantem literatury gozan, zwłaszcza w jej poważnym, religijnym stylu geju. On i jego następcy rozwinęli ruch gozan do największego rozkwitu.

Opat klasztoru Ryūzan Tokken (1284–1358) był również mistrzem literatury geju pod wpływem Gulina i wywarł wielki wpływ na takich uczniów jak Chūgan Engetsu (1300–1375), Gidō Shūshin (1325–1388) (później także opat Nanzen-ji) i Zekkai Chūshin (1336–1405), który praktykował pod jego kierunkiem w Nanzen-ji. Uczeń Zekkaia Ishō Tokugan także został później opatem tego klasztoru. Dharmiczny wnuk Zekkaja Giyō Hōshū (1361–1424) wprowadził sioguna Yishimochi Ashikaga do kręgów zen i później piastował funkcję opata Nanzen-ji.

Goemon Ishikawa (jap. 石川 五右衛門, Ishikawa Goemon, zm. 8 października 1594) – na wpół legendarny japoński bandyta i bohater ludowy żyjący w okresie Azuchi-Momoyama. Rzekomo został ugotowany żywcem wraz z synem za nieudaną próbę zabójstwa Hideyoshiego Toyotomi (stąd żelazną kadź w charakterystycznym kształcie nazywa się po japońsku goemonburo – "balią Goemona"). Jego legenda żyje do dziś i w ramach japońskiej kultury popularnej cały czas wzbogaca się o nowe wątki. Często przypisuje mu się ponadnaturalne zdolności (zob. ninja).Meiji (jap. 明治時代, Meiji-jidai, „Epoka Światłych Rządów”) – okres w historii Japonii przypadający na lata panowania cesarza Mutsuhito, trwający od 8 września 1868 do 30 lipca 1912. Zapoczątkowane przez szereg wydarzeń określanych mianem restauracji Meiji (jap. 明治維新, Meiji Ishin). Były to czasy głębokich przemian społecznych, politycznych, gospodarczych i kulturowych, jak również gruntownej modernizacji kraju na wzór zachodni.

W okresie wojen domowych i wojny Ōnin (1467–1477), w czasie których spalono Nanzen-ji i większość klasztorów i świątyń w Kioto, w tym cztery z pięciu klasztorów gozan (poza Tōfuku-ji), wypłynął mnich Ōsen Keizan (1429–1493) z linii Gidō Shūshina, który zyskał wielki autorytet na stanowisku opata Shōkoku-ji i Nanzen-ji. Poprzez jego uczniów ruch gozan został przeniesiony w następne stulecie, chociaż nie odzyskał zniszczonego przez wojny wigoru.

Cesarz Kameyama (jap. 亀山天皇, Kameyama tennō, ur. 9 lipca 1249 r., zm. 4 października 1305 r.) — 90. cesarz Japonii, według tradycyjnego porządku dziedziczenia.Cesarz Go-Daigo (jap. 後醍醐天皇, Go-Daigo tennō, ur. 26 listopada 1288 roku, zm. 19 września 1339) — 96. cesarz Japonii, według tradycyjnego porządku dziedziczenia.

W czasie wojen okresu Muromachi (1333-1573) klasztor został spalony, dlatego wszystkie jego budynki pochodzą z późniejszego okresu, głównie z XVII wieku.

W 1605 roku opatem klasztoru został mnich Ishin Sūden (1569–1633). Gdy reżim Tokugawy zaczął podporządkowywać sobie buddyzm oraz nakazał ludziom rejestrować się w danej świątyni czy klasztorze, to właśnie w Nanzen-ji przeprowadzono rejestrację klasztorów i świątyń oraz buddyjskich mnichów ze wszystkich innych szkół i tradycji buddyjskich. Ieyasu Tokugawa wyznaczył Sūdena na swojego doradcę. Sūden został wybrany także na zarządcę wszystkich buddyjskich instytucji. On także sformułował dekret z 27 stycznia 1614 roku przeciwko chrześcijanom. Był on także głównym antagonistą mistrza zen Takuana Sōhō.

Epoka Edo (jap. 江戸時代, Edo-jidai, 1603-1868) – okres w historii Japonii, w którym rzeczywistą władzę sprawowali sioguni z rodu Tokugawa.Język japoński (jap. 日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.

W 1611 roku przeniesiono z pałacu cesarskiego Seiryōden, który pod nazwą Ōhōjō (Wielka Kwatera Opata) stał się mieszkaniem opata klasztoru. W 1628 roku wybudowano nową bramę główną (jap. Sanmon), w miejscu spalonej poprzedniej bramy. W ciągu wieków w skład kompleksu klasztornego wchodziło 12 podświątyń.

Około 1655 roku spotkał się z opatem i mnichami tego klasztoru chiński mistrz chan Yinyuan Longqi (1592–1673), późniejszy założyciel szkoły ōbaku.

Takuan Sōhō (ur. 24 grudnia 1573, zm. 27 stycznia 1645; jap. 沢庵宗彭) – japoński mistrz zen szkoły rinzai, pisarz, artysta zen, poeta, kaligraf, twórca ogrodów i mistrz sztuk walki.Shōkoku-ji (Klasztor Wzajemności Państwa; jap. 相国寺; nazwa formalna Mannen-zan Shōkoku Shōten Zenji 萬年山相國承天禅寺) – jeden z najważniejszych klasztorów szkoły zen tradycji rinzai w rejonie Kioto.

W okresie Meiji, po antybuddyjskich dekretach władz, mnisi zmuszeni zostali do sprzedaży części gruntów klasztornych i kompleks się zmniejszył. W XX wieku doceniono wartość Nanzen-ji, zwłaszcza Wielkiej i Małej Kwatery Opata (jap. Kohōjō), pochodzących z początków okresu Edo, które zostały uznane za skarby narodowe kultury japońskiej.

Klan Ashikaga (jap. 足利氏, Ashikaga-shi) – jeden z głównych, japońskich klanów arystokracji wojskowej, który ustanowił siogunat Muromachi i władał Japonią przypuszczalnie od 1336 do 1573.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
Musō Soseki (1275–20 października 1351; jap. 夢窓疎石) – japoński mistrz zen szkoły rinzai, budowniczy klasztorów, opat wielu klasztorów, artysta zen i poeta, znany także jako Musō Kokushi.
Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
Gozan (jap. 五山 pięć gór, pięć wielkich świątyń) – system desygnowania pięciu najważniejszych świątyń buddyzmu zen przez siogunat Ashikaga, wywodzący się z podobnego systemu w Chinach. Został odrzucony wraz z upadkiem rodu Ashikaga.
Takauji Ashikaga (jap. 足利尊氏, Ashikaga Takauji, ur. 1305, zm. 1358) - pierwszy siogun z rodu Ashikaga i założyciel siogunatu Ashikaga.
Ród Tokugawa (jap. 徳川氏, Tokugawa-shi lub Tokugawa-uji) – ród siogunów sprawujący realną władzę w Japonii między 1603 a 1868 rokiem.
Robin Hood – bohater średniowiecznych angielskich legend ludowych, którego faktyczne istnienie nie zostało potwierdzone przez źródła historyczne.

Reklama