Muzykant

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Muzyk ludowy z Finlandii, fot. z archiwum Muzeum Sibeliusa

Muzykant, czasem muzykus, grajek, grajcyk, dawniej także gądek – termin używany na wsiach i w małych miasteczkach (a kiedyś także w miastach) większości regionów Polski na określenie ludowego muzyka, samouka.

Muzyka ludowa – jeden z najstarszych przejawów kultury duchowej każdej grupy etnicznej. Miała związek z codziennym i religijnym życiem ludzi. Przetrwała na wsi. W miastach funkcjonują profesjonalne zespoły specjalizujące się uprawianiem muzyki ludowej (śpiew, akompaniament instrumentów ludowych, taniec). Ich występy nadal cieszą się popularnością podczas większych miejskich (lokalnych) imprez masowych i uroczystości.Dożynki, Święto Plonów, Wieńce – ludowe święto połączone z obrzędami dziękczynnymi za ukończenie żniw i prac polowych. W czasach przedchrześcijańskich – etniczne święto słowiańskie, przypadające w okresie równonocy jesiennej (23 września). Współcześnie obchodzone zwykle w jedną z niedziel września po zakończeniu żniw, natomiast przez formalne zarejestrowane związki wyznaniowe, odwołujące się do etnicznej wiary Słowian, nadal w okresie najbliższym równonocy.

Muzykant uczył się ze słuchu u mistrza, starszego i wprawnego już w muzykowaniu sąsiada lub członka rodziny. Płacił za naukę w naturze (np. zbożem) albo odpracowywał w gospodarstwie lub grając z mistrzem na zabawach lub weselach. Jako że muzyka stanowiła nieodzowny element kultury duchowej wsi, obecność muzykanta była pożądana w trakcie wszystkich ważniejszych wydarzeń, związanych z rokiem obrzędowym (kolędowanie, dożynki – okrężne) czy ze zwyczajami rodzinnymi (chrzciny, wesele).

Sebastian Karpiel-Bułecka (ur. 14 maja 1976 w Krakowie) – polski wokalista i muzyk, skrzypek. Członek formacji Zakopower. Z wykształcenia architekt. Ukończył studia na Wydziale Architektury na Politechnice Krakowskiej. W 2008 roku zwyciężył w plebiscycie "Viva! Najpiękniejsi".Zakopower – zespół muzyczny założony przez skrzypka Sebastiana Karpiela-Bułeckę. Oprócz niego grupę tworzą: Wojciech Topa, Bartek Kudasik, Józef Chyc-Scepon, Piotr Rychlec, Tomasz Krawczyk, Michał Trąbski, Dominik Trębski i Łukasz Moskal. Nazwa zespołu nawiązuje do miasta Zakopane.

Dojrzały muzykant miał w repertuarze (opanowanym pamięciowo) co najmniej 100 melodii, granych w różnych wariantach i ozdabianych w wypracowanym przez siebie indywidualnym stylu i manierze. Akompaniował śpiewom, ale przede wszystkim jego zadaniem było sprawnie i wytrwale grać do tańca w czasie wielogodzinnych potańcówek. Byli muzykanci – profesjonaliści, którzy z grania czerpali większe dochody niż z gospodarki, a także muzykanci okazjonalni oraz tacy, którzy realizowali się poza głównym nurtem życia społeczności wiejskiej, artyści – samotnicy. Karierę zaczynali jako chłopcy 10–12 letni, a kończyli często po ożenku, wybitniejsi i bardziej utalentowani kontynuowali grę w tworzonych przez siebie kapelach jako zawodowcy aż do starości. Kobiety muzykanctwem parały się niezwykle rzadko (Bronisława Konieczna-Dziadońka z Bukowiny Tatrzańskiej).

Przyjęcie weselne – zwyczajowa forma przyjęcia okolicznościowego, określanego potocznie jako wesele, organizowanego z okazji ślubu.Stowarzyszenie Dom Tańca swoje działania skupia wokół muzyki tradycyjnej Polski Centralnej i Wschodniej. Powstało w 1995 roku w Warszawie.

Mianem muzykanta określano instrumentalistę, grającego na wiodącym w kapeli, melodycznym, instrumencie, najczęściej skrzypcach, a także dudach wielkopolskich, koźle lubuskim, gajdach żywieckich, harmonii trzyrzędowej (zwłaszcza po I wojnie światowej) czy niektórych instrumentach dętych.

Kolędowanie – słowiański zwyczaj, początkowo związany ze Świętem Godowym, później poświęcony świętom Bożego Narodzenia. Polega ona na odwiedzaniu domostw z życzeniami pomyślności w Nowym Roku. Jest do dziś jeszcze popularny w Polsce, na Słowacji, w Czechach, Białorusi, Rosji, Ukrainie i Serbii. Praktykuje się go zwykle do Trzech Króli, rzadziej również w Ostatki.Sabała lub Sabalik, właśc. Jan Krzeptowski (ur. 26 stycznia 1809 r. w Kościelisku, zm. 8 grudnia 1894 r. w Zakopanem) – góral podhalański, honorowy przewodnik tatrzański, muzykant, myśliwy, gawędziarz i pieśniarz.

Najbardziej znani muzykanci to: góral podhalański z Kościeliska – Jan Krzeptowski zwany Sabałą i inny podhalańczyk Bartłomiej Obrochta zwany Bartusiem.

Muzykanci w swym pierwotnym znaczeniu nie istnieją już prawie nigdzie, wyjątkiem od reguły jest Podhale, gdzie w każdej wsi mieszka nawet kilkudziesięciu muzykantów. Niektórzy z nich, zwłaszcza młodzi, nawiązują współpracę z nieludowymi muzykami i tworzą projekty na użytek sceny ogólnopolskiej, wychodząc poza ramy lokalnego stylu – np. Sebastian Karpiel-Bułecka z kapelą (Zakopower), Piotr Majerczyk (Siwy Dym), Bartłomiej Koszarek (Rzoz) itd.

Siwy Dym – zespół muzyczny założony w roku 2000, wykonujący muzykę folk z elementami nowocześniejszych gatunków muzycznych. Liderem grupy jest grający na skrzypcach oraz dudach podhalańskich wokalista Piotr Majerczyk. Pierwsza płyta, wydana w roku 2001 pod tytułem Dwa światy, nominowana była w tymże roku do nagrody Fryderyka w kategorii Album Roku - Etno / Folk. Druga płyta Elvis z Poronina (wydana w roku 2005) zawierała materiał z debiutanckiego albumu, poszerzony o cztery nowe utwory. Skład grupy ulega częstym zmianom i daje możliwość zaprezentowania się młodym i utalentowanym muzykom z Podhala, wykonującym muzykę folk.Bartłomiej Obrochta, Bartuś (ur. 15 sierpnia 1850 w Zakopanem, zm. 1 maja 1926 tamże) – góral podhalański, przewodnik tatrzański, znany muzykant.

Dyskografia[ | edytuj kod]

  • „Songs and music from Rzeszów region. The Sowa Family Band” (Polskie Nagrania 1990)
  • seria płyt „Muzyka źródeł” (Polskie Radio, Radiowe Centrum Kultury Ludowej, 1998-2005)
  • seria płyt In Crudo wydawana przez Dom Tańca
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Franciszek Kotula: Muzykanty. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1979, s. 394.
  • Tadeusz Nowak: W puchu alleluja. Warszawa: 1965.
  • Andrzej Bieńkowski: Ostatni Wiejscy Muzykanci. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2001, s. 303. ISBN 83-7255-795-0.
  • Adam Czech: Sprzedawcy wiatru. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 2008, s. 155. ISBN 978-83-7383-278-7.
  • Rzoz - grupa rockowa założona przez Bartłomieja Koszarka rodem z Bukowiny Tatrzańskiej na Podhalu. Zespół łączy muzykę rockową z góralską poezją.




    Reklama