Mut

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mut – w mitologii egipskiej bogini, żona Amona, matka Chonsu; bogini nieba, opiekuńcze bóstwo Górnego Egiptu.

Psusennes I – faraon, trzeci władca starożytnego Egiptu z XXI dynastii z czasów Trzeciego Okresu Przejściowego. Panował prawdopodobnie w latach 1039-991 p.n.e. lub 1044/1040wspólnie ze swym starszym, przyrodnim bratem Amenemnesu, później samodzielnie do 996 roku p.n.e., po czym do 994 p.n.e. wspólnie ze swym synem Amenemope. lub 1040-993 p.n.e. Istnieje kilka, rozbieżnych opinii, dotyczących jego pochodzenia. Być może był synem Pinodżema I i Henuttaui II, lub Smendesa I i Mutnodżmet I. W 1979 roku zabezpieczono na Tell Sami płytę ofiarną kultu pośmiertnego Psusennesa, która wcześniej znajdowała się w Tanis.Mitologia egipska – mitologia panująca w Egipcie aż do nadejścia chrześcijaństwa i islamu. Rozwijana przez ponad trzy tysiąclecia istnienia kultury staroegipskiej.

Początkowo wyobrażana była pod postacią sępa, a potem w postaci ludzkiej kobiety z czapką w formie sępa oraz koroną pschent.

Kult Mut był czasie Średniego Państwa ograniczony do nomu dziesiątego, po tym jednak jak w epoce Nowego Państwa uznano ją za żonę Amona kult jest stał się znacznie szerszy. Miała swój okręg świątynny w Karnaku ufundowany przez Amenhotepa III, a w nim świątynię, połączoną aleją procesyjną z główną świątynią Karnaku - świątynią Amona. Corocznie, w czasie wielkiego święta Opet, odbywała się uroczysta procesja z udziałem faraona, w której posąg Mun wynoszono ze świątyni i wraz z posągami Amona oraz Chonsu niesiono i przewożono przez Nil na prawy brzeg do Medinet Habu. Podobną coroczną procesję z tymi sami posągami urządzano w ramach Pięknego Święta Doliny, gdy wędrowały one z Karnaku do grobów królewskich w Deir el-Bahari.

Deir el-Bahari, Dajr al-Bahri (arab. دير البحري, nazwa w dosłownym tłumaczeniu oznacza „Klasztor Północny”) – obecnie jest to stanowisko archeologiczne w Górnym Egipcie leżące na zachodnim brzegu Nilu naprzeciw Karnaku w wielkim zakolu skalnym utworzonym przez urwisko płaskowyżu Pustyni Libijskiej. Na południe wznosi się najświętsza z tebańskich gór - Góra Północna. Jest to szczególnie gorące i suche miejsce.Nil (łac. Nilus, gr. Νεῖλος, arab. النيل) – najdłuższa rzeka na Ziemi (według niektórych źródeł, najdłuższa jest Amazonka i ta wersja pojawia się coraz częściej w nowych opracowaniach) w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu. Płynie na obydwu półkulach; źródło znajduje się na 2°16′55.92″S, 29°19′52.32″E, a ujście na 31°N. Licząca prawie 3 mln km² powierzchnia dorzecza, na kontynencie afrykańskim ustępuje jedynie dorzeczu rzeki Kongo.

Inna świątynia Mut, również stojąca koło świątyni Amona, została ufundowana w ówczesnym głównym ośrodku politycznym Dolnego Egiptu, mieście Tanis przez Psusennesa I, a przebudowana przez późniejszych władców. Miał to być dolnoegipski odpowiednik kompleksu świątynnego Amona, Mut i Chonsu z Teb w Górnym Egipcie.

Amon (egip. Imn - ukryty; również Amon-Ra/Re, Amoun, Amun, Amen; rzadziej Imen, Ammon, Hammon) - egipski bóg, sprawca niewidzialnego wiatru, urodzaju, płodności. Był uosobieniem niewidzialnych życiodajnych elementów natury: powietrza i wiatru. Powodował, że plony były obfite, zwierzęta się mnożyły, a kobiety rodziły dzieci. Wraz ze swoją małżonką Mut oraz synem Chonsu - bogiem-księżycem - stanowili w Karnaku tebańską triadę. Jego żeńskim odpowiednikiem była Amaunet. Natomiast jako Amon-Kematef wchodził w skład Ogdoady, której kult trwał w Hermopolis Magna. Grecy identyfikowali go ze swoim władcą bogów - Zeusem. Kult Zeusa Amona najpierw rozpowszechnił się w Grecji, a stąd jako Jupiter Amon dotarł do Rzymu.Nowe Państwo - okres w dziejach starożytnego Egiptu, trwający od XVI do XI wieku p.n.e. Był to okres panowania XVIII, XIX i XX dynastii (lata 1570-1070 p.n.e.). Nowe Państwo poprzedzał Drugi Okres Przejściowy, po 1070 p.n.e. nastąpił Trzeci Okres Przejściowy. Nowe Państwo było okresem największego rozkwitu potęgi starożytnego Egiptu.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Dembska Albertyna, 1995: Kultura starożytnego Egiptu: słownik, hasła Mut i Chonsu. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
  2. Dembska, hasło Mut
  3. Dembska, hasło Mut
  4. B.J. Kemp, 2009: Starożytny Egipt. Anatomia Cywilizacji, PIW Warszawa, strona 310
  5. Dembska, hasła Mut i świątynia Mut
  6. Kemp s. 306, 310, 311
  7. Kemp s. 306, 310, 311
  8. Grimal N., 2004: Dzieje starożytnego Egiptu, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 325-327. ​ISBN 83-06-02917-8
Termin ten pojawił się w XVI wieku p.n.e., gdy Egipt wkroczył w okres silnej ekspansji terytorialnej pod rządami XVIII dynastii. Po zjednoczeniu kraju przez Narmera egipski władca nosił tytuł nesut-biti – Ten-który-należy-do-pszczoły-i-trzciny, bowiem w tym okresie godłem Górnego Egiptu była pszczoła, a Dolnego – trzcina. Z biegiem czasu zaczęto używać tytułu Król Górnego i Dolnego Egiptu oraz Król Południa i Król Północy.Średnie Państwo – okres w historii starożytnego Egiptu obejmujący panowanie XI i XII, a według niektórych również XIII dynastii, w latach od ok. 2050 do ok. 1760 p.n.e. Charakteryzujący się polityczną jednością i odbudową potęgi monarchii zapoczątkowaną przez faraona Mentuhotepa II.




Warto wiedzieć że... beta

Piękne Święto Doliny - w starożytnym Egipcie święto obchodzone co roku przez dwa dni na zachodnim brzegu Teb podczas nowiu w Paini.
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
Święto Opet - w starożytnym Egipcie święto poświęcone boskiej triadzie Amona-Re, Mut i Chonsu. W trakcie tego święta faraon składał ofiarę w świątyni w Karnaku, następnie ofiarowywał kadzidło i wodę przed barkami kultowymi Amona, Mut i Chonsu. Następnie wraz z królewskim orszakiem barki były holowane brzegiem Nilu do Luksoru. W Luksorze faraon wraz z kapłanami składał ofiarę Amonowi-Re i Mut. W podobny sposób odbywano podróż powrotną do świątyni w Karnaku. Uroczystości kończyło ofiarowanie przez faraona bukietu papirusu Amonowi-Re.
Medinet Habu – położone w Tebach Zachodnich w Egipcie ruiny zespołu świątyni Totmesa III, świątyni grobowej i pałacu Ramzesa III. W skład zespołu wchodzi także kilka kaplic związanych z kultem Amona. Do najpiękniejszych zabytków należy Brama Południowa, znajdująca się pomiędzy dwiema wieżami.
Karnak, egip. Ipet-sut - "Najbardziej Dobrane z Miejsc" – miejscowość w Górnym Egipcie na wschodnim brzegu Nilu, 2,5 km na północ od Luksoru. W starożytności miejscowość była częścią Teb, a obecnie postrzegana jest przez wielu jako część Luksoru, jako że obie miejscowości tworzą zwarty zespół miejski.
Pschent (stgr. ψχέντ pschent, egip. pa-sechemti – dwie potężne) – podwójna korona władców Górnego i Dolnego Egiptu, czyli władców starożytnego Egiptu.
WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Reklama