Muszla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Muszle
Różne rodzaje muszli
Muszle mogą osiągać bardzo różne rozmiary

Muszla – jedno- lub dwuczęściowy wapienny szkielet zewnętrzny muszlowców (Conchifera) i ramienionogów (Brachiopoda), u niektórych grup częściowo lub całkowicie zredukowany. Do ciała zwierzęcia przytwierdzona jest jednym mięśniem, parą mięśni lub szeregiem mięśni parzystych.

Belemnity (Belemnitida, z gr. belemnon - pocisk, strzała) – rząd wymarłych morskich głowonogów należący do Decabrachia (dziesięciornice). Według niektórych systemów klasyfikacyjnych belemnity wraz z pokrewnymi rzędami (np. Aulacocerida i Phragmoteuthida) mają status nadrzędu Belemnoidea.Ramienionogi (Brachiopoda, z gr. brachion – ramię + pous – noga) – typ drobnych morskich bezkręgowców, podobnych z wyglądu do małży. W zapisie kopalnym znane są z wczesnego kambru.
muszla z Morza Czerwonego

Budowa i kształt muszli[ | edytuj kod]

Powierzchnia muszli określana jako "młotkowana"

Muszle są charakterystycznym tworem mięczaków z grupy muszlowców: Monoplacophora, Gastropoda, Bivalvia, Scaphopoda i Nautilida.

Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.Głowonogi (Cephalopoda, z gr. kephalē – głowa + pous – noga) – gromada dwubocznie symetrycznych, morskich mięczaków o prostym rozwoju, nodze przekształconej w lejek, ramionach otaczających otwór gębowy, chitynowym dziobie i całkowicie zrośniętym płaszczu otaczającym organy wewnętrzne. Mają od 1 cm do ponad 20 m długości. Głowonogi są ewolucyjnie bardzo starą grupą – pojawiły się prawdopodobnie około 570 mln lat temu. Jest to najwyżej uorganizowana grupa mięczaków.

Tworzone są przez specjalne gruczoły na powierzchni i na brzegu płaszcza, i narastają w ten sposób, że gdy zwierzę rośnie, brzegi płaszcza odsuwają się od siebie, odkładając coraz to nowe warstwy substancji budujących muszlę – tak więc początek muszli jest zawsze najmniejszy i najstarszy.

U ślimaków obserwuje się największą różnorodność kształtu muszli. U ślimaków nagich spotyka się niewielkie szczątkowe płytki wewnątrz ciała. Większość brzuchonogów posiada jednak dość pokaźne muszle, skręcone spiralnie wokół osi, mniej lub bardziej stożkowato wzniesione, jak np. u błotniarek. Nieliczne muszle są skręcone płasko, w jednej płaszczyźnie np. u zatoczkowatych. Muszle zwinięte spiralnie, w jednej płaszczyźnie mają też łodziki (Nautilida).

Błotniarkowate (Lymnaeidae) – rodzina słodkowodnych ślimaków płucodysznych (Pulmonata) z rzędu nasadoocznych (Basommatophora), obejmująca gatunki średnie i duże, charakteryzujące się dużą różnorodnością w budowie i ubarwieniu muszli – od stożkowatej, wieżyczkowatej, jajowatej do kulistej. Wykazują przy tym znaczną jednorodność w budowie anatomicznej.Muszlowce, skorupowce (Conchifera) – podtyp w obrębie typu mięczaków (Mollusca), tradycyjnie przeciwstawiany obunerwcom (Amphineura), wyróżniany przez część systematyków na podstawie obecności zewnętrznego szkieletu w postaci jedno- lub dwuczęściowej muszli. U niektórych grup muszla uległa częściowej lub całkowitej redukcji. W zapisie kopalnym znane są z osadów kambryjskich. Conchifera obejmuje ponad 125 tys. gatunków, tj. większość mięczaków, znacznie różniących się morfologicznie, ale wykazujących typowy dla mięczaków plan budowy ciała. W analizach filogenetycznych muszlowce klasyfikowane są jako grupa siostrzana igłoskórych (Aculifera).

U Bivalvia muszla jest dwuklapowa i składa się z dwóch części. Muszle Monoplacophora składają się z jednej części i mają kształt nieregularnego stożka lub okrągławego "serduszka". Polyplacophora mają osłonę składającą się z kilku płytek, upodabniającą zwierzę do segmentowanych stawonogów. U głowonogów muszla silnie zredukowana i zanurzona w tkance ciała, tworzy os sepiae, natomiast u Aplacophora brak muszli.

Hipostrakum (hypostracum) – najbardziej wewnętrzna, perłowa warstwa muszli mięczaków wytwarzana całą powierzchnią płaszcza, w formie delikatnych płytek wapiennych, zwykle aragonitowych. Nadaje wnętrzu muszli opalizujący połysk.Wieżycznik (Turritella) - rodzaj niezbyt dużych, ciepłolubnych morskich ślimaków o wieżyczkowatych (tj. mających kształt bardzo wydłużonego stożka) muszlach. Powierzchnia muszli jest dość gładka, a ilość skrętów wynosi około 16. Wieczko, zamykające otwór - konchiolinowe. Wysokość muszli do 10 cm.

Muszle mają także ramienionogi (Branchiopoda) nienależące do mięczaków. Ich muszla jest bardzo podobna do muszli małży, ale jedna część (grzbietowa) jest u nich wyraźnie mniejsza. Typy muszli

Ze względu na sposób skręcenia muszle można podzielić na następujące typy:

  • ortokonowy – proste (łodzikowce z rodzajów Orthoceras, Suecoceras);
  • cyrtokonowy – lekko zagięte;
  • endogastryczny – strona brzuszna po wklęsłej stronie muszli;
  • egzogastryczny – strona brzuszna po wypukłej stronie muszli;
  • gyrokonowy – zwinięte, lecz bez przylegania skrętów;
  • planispiralny – zwinięte w jednej płaszczyźnie;
  • ewolutny (amonity z rodzaju Ceratites, Cardioceras, Perisphinctes, ślimaki z rodzaju Planorbis);
  • konwolutny – każdy następny skręt obejmuje częściowo skręt poprzedni;
  • inwolutny – każdy następny skręt obejmuje całkowicie skręt poprzedni (łodzikowce z rodzaju Nautilus, Pseudaganides, amonity z rodzaju Cheiloceras, Macrocephalites, ślimaki z rodzaju Cypraea);
  • trochokonowy (u głowonogów), trochospiralny (u ślimaków) – zwinięte wieżyczkowato (amonity z rodzaju Turrilites, ślimaki z rodzaju Gibbula, Turritella).
  • Ponadto mogą występować muszle o niejednorodnym (aberantnym) typie, np. u amonitów Baculites muszla planispiralna przechodzi w długi, prosty odcinek, u ślimaków Vermetus są skręcone nieregularnie. Mogą być również wtórnie uproszczone w kształcie płaskiego, nieskręconego stożka (ślimaki z rodzaju Diodora)

    Ślimaki, brzuchonogi (Gastropoda, z gr. gaster – brzuch + pous – noga) – jedna z najliczniejszych i najbardziej zróżnicowanych gromad mięczaków, zaliczana niekiedy do podtypu muszlowce.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Łodziki (Nautilida) – rząd morskich głowonogów z podgromady łodzikowców (Nautiloidea) obejmujący liczne gatunki wymarłe oraz kilkanaście współcześnie żyjących. Muszli tych zwierząt używa się jako naczyń i do wyrobu ozdób, mięso jest jadalne.
    Jednotarczowce, jednopłytkowce (Monoplacophora) – gromada morskich, reliktowych mięczaków charakteryzujących się pojedynczą, tarczowatą muszlą w kształcie stożka lub symetrycznej czapeczki frygijskiej – oraz seryjną powtarzalnością narządów.
    Perły – wytwory małży (głównie perłopławów z rodzajów Pteria i Pinctada), rzadko ślimaków. Zbudowane są z tej samej substancji co wewnętrzna strona muszli (masa perłowa), której głównymi składnikami są węglan wapnia (w postaci aragonitu) i rogowata substancja białkowa (konchiolina), która spaja mikrokryształy skupione koncentrycznie wokół jądra. Perły powstają najczęściej w wyniku reakcji organizmu na ciało obce, które przedostało się do muszli.
    Zatoczkowate (Planorbidae) – rodzina ślimaków płucodysznych z rzędu nasadoocznych (Basommatophora) obejmująca gatunki o zróżnicowanym kształcie i wielkości muszli (dyskowate, jajowato-stożkowate i czapeczkowate), drobnym ciele, nitkowatych czułkach i oczach położonych u ich nasady. Ślimaki te zamieszkują płytkie zbiorniki wody słodkiej. Spotykane w akwariach. Są żywicielami pośrednimi różnych gatunków przywr.
    Bezpłytkowce, beztarczowce, beztarczowe (Aplacophora) – gromada małych, morskich mięczaków (Mollusca), pozbawionych muszli. Na powierzchni ich ciała występują spikule. Długość ich ciała mieści się w przedziale od 0,8 mm do 30 cm, zwykle poniżej 5 cm. Bezpłytkowce początkowo nie były włączane do mięczaków. Obecność tarki uznano za cechę pozwalającą je do nich zaliczyć. Od 1987 roku klasyfikowane są w randze odrębnej gromady.
    Inwoluta - inaczej funkcja ewolwentowa - jest funkcją stosowaną do opisu kształtu zarysu ewolwentowego koła zębatego.
    Łodzikowce, łodzikowate (Nautiloidea, od gr. nautilos – żeglarz), czasami określane też nazwą łodziki – podgromada głowonogów (Cephalopoda) okrytych wielokomorową, pękatą, płaskospiralnie zwiniętą muszlą, znana od późnego kambru (rodzaj Plectronoceras), a przeżywająca swój rozkwit w paleozoiku. Do czasów współczesnych dotrwało jedynie kilkanaście gatunków – dawniej powszechnie określanych mianem żywej skamieniałości, choć są to wyspecjalizowane i nowoczesne, w skali ewolucyjnej, zwierzęta. Mają 2 pary skrzeli, dlatego dawniej nazywane były głowonogami czteroskrzelnymi (Tetrabranchiata). Inną synonimiczną nazwą spotykaną w literaturze jest Ectocochlia – zewnątrzmuszlowce. Przykładowym przedstawicielem tej grupy zwierząt jest współcześnie żyjący łodzik piękny (Nautilus pompilius). Łodziki są poławiane w rybołówstwie ze względu na jadalne mięso oraz dla muszli, które są wykorzystywane lokalnie jako naczynia oraz do wyrobu ozdób.

    Reklama