Muszhuszu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Przedstawienie boga Marduka z muszhuszu.

Muszhuszu (akad. mušḫuššu) – mityczny wąż-smok z wierzeń mezopotamskich, święte zwierzę wielu bogów, znany głównie z przedstawień na Bramie Isztar w Babilonie.

Ninazu (sum. nin-a-zu, tłum. "pan wodę znający") - w mitologii sumeryjskiej bóstwo związane ze światem podziemnym; syn bogini Ereszkigal, królowej świata podziemnego, ojciec boga Ningiszzidy. W III tys. p.n.e. czczono go w Esznunnie, ale później jego kult został tam zastąpiony kultem boga Tiszpaka (pierwotnie huryckiego boga burzy Teszuba). Boskim zwierzęciem Ninazu był, jak się wydaje, wąż-smok (akad. mušhuššu), najwyraźniej przejęty przez Tiszpaka, a później przez Marduka. Jest możliwe, że czczony w mieście Enegi w południowym Sumerze Ninazu, będący synem Enlila, był zupełnie innym bogiem.Asyria (akad. māt Aššur) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.

Najbardziej znany wizerunek tego stworzenia, przedstawiony na murach i bramach drogi procesyjnej w Babilonie, ukazuje je jako hybrydę z głową, szyją i tułowiem węża, przednimi nogami lwa, tylnymi nogami ptaka, ogonem i rogami na głowie. Jego identyfikacja z muszhuszu, znanym z tekstów mitycznym wężem-smokiem, stała się możliwa dzięki inskrypcjom króla Nabuchodonozora II, opisującymi szczegółowo jego prace budowlane w Babilonie.

Lew-smok – mityczne stworzenie z przednią częścią ciała przedstawiającą lwa, zaś tylnymi łapami, ogonem i skrzydłami ptaka, występujące w ikonografii mezopotamskiej od okresu akadyjskiego aż do nowobabilońskiego, w tym również na reliefach asyryjskich ze świątyni Ninurty w Kalchu. Ponieważ stworzenie to ma często cechy jednoznacznie męskie, można odrzucić proponowaną identyfikację z demonicą Lamasztu i boginią Tiamat. Możliwe, że potwór ten to Asakku lub Anzu. Nieco odmienny lew-smok, z rogami i z ogonem skorpiona, występuje w sztuce nowoasyryjskiej. Na reliefach skalnych w Maltai, prawdopodobnie króla Sennacheryba, na takim stworzeniu stoi trzech różnych bogów.Brama Isztar – monumentalna brama w starożytnym Babilonie, wzniesiona za panowania Nabuchodonozora II, który panował w l. 605-562 p.n.e. i poświęcona była bogini Isztar. Była ona północną bramą miasta, otwierającą tzw. drogę procesyjną, która ciągnęła się aż do świątyni Marduka – E-sagila.

Według źródeł pisanych muszhuszu był pierwotnie zwierzęciem Ninazu, boga miasta Esznunna. W okresie akadyjskim lub w początkach okresu starobabilońskiego (XVIII w. p.n.e.) został „odziedziczony” przez boga Tiszpaka, gdy ten zastąpił Ninazu w funkcji boga opiekuńczego miasta. W Lagasz natomiast zaczęto go łączyć z synem Ninazu – bogiem Ningiszzidą. Prawdopodobnie po zdobyciu Esznunny przez Hammurabiego (1756 r. p.n.e.) – wraz z ustanowieniem religii narodowej – muszhuszu powiązano z nowym babilońskim bogiem naczelnym – Mardukiem, a później również z bogiem Nabu. Zdobycie Babilonu przez asyryjskiego króla Sennacheryba (689 r. p.n.e.) spowodowało przeniesienie motywu węża-smoka do Asyrii, gdzie został zwierzęciem tamtejszego boga państwowego Aszura.

Religia babilońska – system wierzeń mieszkańców Babilonii. Religia babilońska sięgała swoim rodowodem wierzeń okresu sumeryjskiego, wzbogaconych o elementy koczowników semickich, którzy na początku drugiego tysiąclecia p.n.e. przyczynili się do powstania w południowo-zachodniej Mezopotamii scentralizowanego państwa ze stolicą w Babilonie. W ciągu okresów rozwoju i upadków państwa religia babilońska ewoluowała z wierzeń prymitywnych, których głównym elementem był kult płodności, do religii rangi państwowej. Charakteryzowała się politeizmem. Naczelnym bóstwem narodowego panteonu babilońskiego od drugiej połowy pierwszego tysiąclecia p.n.e. był Marduk. Wierzenia Babilończyków oddziaływały na ościenne organizmy państwowe.Babilon (sum. ká.dingir.ra /"brama boga"/; akad. Bāb-ilim /"brama boga"/ lub Bāb-ilāni /"brama bogów"/; gr. Βαβυλών Babylōn; bibl. בָּבֶל Bābel; arab. بابل Bābil) – starożytne miasto położone w Mezopotamii, nad Eufratem, dawna stolica Babilonii; obecnie stanowisko archeologiczne Atlal Babil w Iraku.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Akadyjskie mušḫuššu jest zapożyczeniem językowym z sumeryjskiego muš.ḫuš, znaczącego dosłownie „przerażający wąż”; F.A.M. Wiggermann, hasło mušḫuššu, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VIII (Meek-Mythologie), Walter de Gruyter, Berlin - New York 1993-97, s. 455.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • hasło „wąż-smok”, w: Jeremy Black, Anthony Green, Słownik mitologii Mezopotamii, Wydawnictwo „Książnica”, Katowice 1998, s. 221.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Brama Isztar
  • lew-smok
  • Sennacheryb, właśc. Sin-ahhe-eriba (sum. 30.šeš.su; akad. Sîn-ahhē-erība; biblijny Sancherib, Sancheryb, Sennacheryb) – władca Asyrii z dynastii Sargonidów, syn Sargona II; panował w latach 704-681 p.n.e..Nabuchodonozor II, właśc. Nabu-kudurri-usur II (akad. Nabû-kudurrī-uṣur) – król Babilonii z dynastii chaldejskiej, syn i następca Nabopolassara, panował w latach 604–562 p.n.e. Jego rządy były okresem hegemonii państwa chaldejskiego na Bliskim Wschodzie.




    Warto wiedzieć że... beta

    Esznunna – starożytne miasto-państwo w Mezopotamii; obecnie stanowisko archeologiczne Tall Asmar w Iraku, niedaleko Bagdadu, nad rzeką Dijalą.
    Hammurabi, Hammurapi (1792–1750 p.n.e. – chronologia średnia) – szósty, najsłynniejszy król z I dynastii z Babilonu, syn i następca Sin-muballita, twórca potęgi państwa starobabilońskiego, autor Kodeksu Praw.
    Język akadyjski, dawniej też: chaldejski (akad. lišānum akkadītum, Kod ISO 639: akk) – język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e. Nazwa języka pochodzi od miasta Akad w środkowej Mezopotamii, stolicy imperium akadyjskiego, założonego około 2350 roku p.n.e. przez Sargona.
    Tiszpak – w mitologii mezopotamskiej bóg wojny, pierwotnie tożsamy z huryckim bogiem burzy Teszubem. W okresie akadyjskim lub w początkach okresu starobabilońskiego zastąpił Ninazu w roli lokalnego boga miasta Esznunna (ob. Tell Asmar). Miasto to, położone na północnym wschodzie Babilonii, znajdowało się na południowym skraju obszaru zamieszkanego przez ludność hurycką. Tiszpak był bogiem wojowniczym, co można wywnioskować z jego epitetu "Pan Wojsk". Starożytny opis tego boga przedstawia go niosącego łuk, strzały i maczugę. Świętym zwierzęciem boga Tiszpaka był wąż-smok.
    Marduk (sum. amar-utu, tłum. "Młody byczek boga Utu") – bóstwo opiekuńcze miasta Babilon, najważniejszy bóg panteonu babilońskiego, syn boga Enki/Ea, małżonek bogini Sarpanitu, łączony z planetą Jowisz.
    Ningiszzida – sumeryjski bóg wegetacji. Przedstawiany często pod postacią węża, czasem występuje jako ojciec boga Dumuzi. Jest także bóstwem świata podziemnego.
    Nabu (inaczej Nebo) – w mitologii babilońskiej syn boga Marduka, mąż Nanai (lub Taszmetu w Asyrii), bóg mądrości i pisarzy.

    Reklama