Murad I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Murad I (ur. 29 czerwca 1326, zm. 15 czerwca 1389 na Kosowym Polu) – sułtan z dynastii Osmanów panujący w latach 1362-1389. Był pierwszym władcą Osmanów, który używał tytułu sułtana.

Wielki wezyr – dostojnik państwowy w Imperium osmańskim, najważniejszy z ministrów sułtana. Wielokrotnie posiadał większą faktyczną władzę niż sułtan. Posiadał jego pełnomocnictwo i mógł być odwołany ze stanowiska wyłącznie przez Sułtana. Największa ich władza przypadała na okres 1656–1703 (władza rodu Köprülü). W XIX wieku, po okresie tanzimatu, wielki wezyr zaczął pełnić funkcję odpowiadającą kompetencjami funkcję premiera w Zachodnio-europejskich monarchiach.Nisz (serb. Ниш/Niš, łac. Naissus) – trzecie co do wielkości miasto w Serbii, nad rzeką Niszawą, ok. 240 tys. mieszkańców.
Władztwo osmańskie w latach panowania Murada I (1361-1389)
Grób Murada I w meczecie na Kosowym Polu

Syn Orchana, ojciec Bajazyda I Błyskawicy. Objął władzę po śmierci ojca. Skonsolidował wewnętrznie swe ziemie, powołał organ administracji centralnej, tzw. Divan' oraz instytucję wielkiego wezyra, uformował zawodową gwardię przyboczną sułtana – korpus janczarski, rekrutujący się z pochodzących z branki młodzieńców chrześcijańskich, wprowadził instytucję timarów, powołał sąd wojskowy (kadiasker).

Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya). Historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma). Obecnie region geograficzny na pograniczu Bułgarii (Tracja Północna), Grecji (Tracja Zachodnia) i Turcji (Tracja Wschodnia).Sułtan (tur. "władca", arab. as-sulṭān – "ten, który ma władzę") – tytuł władcy islamskiego, używany w wielu krajach muzułmańskich, m.in. w Turcji osmańskiej do 1922. Państwo rządzone przez sułtana to sułtanat.

Kontynuował ekspansywną politykę zagraniczną. Z powodzeniem walczył z emiratem Karamanidów w Anatolii. W Europie jego wojska postępowały w głąb Tracji, opanowując m.in. Adrianopol i Płowdiw; w 1371 pokonały koalicję wojsk chrześcijańskich w bitwie nad Maricą, a w 1385 zdobyły Sofię, rok później Nisz. Postępy armii Murada I zostały przejściowo zahamowane dzięki zwycięstwu Serbów w bitwie pod Plocznikiem (1387), ostatecznie jednak narzucił on zwierzchność osmańską niemal całym Bałkanom. Podbite terytoria zorganizował w prowincje Anatolii i Rumelii, narzucił zależność trybutarną cesarstwu bizantyjskiemu i Serbii. Przeniósł stolicę do Adrianopola.

Bałkany – region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego. Jednak nazwa ta mniej odnosi się do geografii, a bardziej do wspólnoty historyczno-kulturowej. Przy takim podejściu o przynależności danego kraju do Bałkanów decydują cechy kulturowe (np. język należący do ligi bałkańskiej, pewne elementy kultury ludowej), społeczne (np. wieloetniczność, współwystępowanie katolicyzmu, prawosławia i islamu) oraz historyczne (np. dawna przynależność do Cesarstwa Bizantyjskiego, zasiedlenie przez Słowian w VI wieku naszej ery, a przede wszystkim doświadczenie panowania tureckiego).Bitwa pod Plocznikiem – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 1386 w trakcie najazdów osmańskich na Bałkany.

Zginął w czasie bitwy na Kosowym Polu, według tradycji zabity zatrutym sztyletem przez jednego z serbskich rycerzy, Miloša Obilicia.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Początki konfliktu. Wojna czehryńska (1674-1681). W: Wojciech Morawski, Sylwia Szawłowska: Wojny rosyjsko-t u r ec ki e od XVII do XX wieku. Warszawa: Trio, 2006, s. 11, seria: O wojnach i konfliktach. ISBN 978-83-7436-084-5.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Słownik Władców Świata. Małgorzata Hertmanowicz-Brzoza, Kamil Stepan. Wyd. Zielona Sowa - 2005 r.
  • Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Sofia (bułg.: София; sofia z gr. znaczy również mądrość) – stolica i największe miasto Bułgarii. Położona w zachodniej części Bułgarii, w śródgórskiej kotlinie, u stóp masywu Witoszy. Miasto leży nad rzeką Bojanską, która jest lewym dopływem rzeki Iskyr. Sofia stanowi wydzielony obwód miejski, jest ponadto ośrodkiem administracyjnym obwodu sofijskiego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Orchan, także Orhan lub Urchan (ur. 1281/1284, zm. w 1362) – władca z dynastii Osmanów panujący w latach ok. 1324 - 1362.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Kadiasker (tur. Kazasker, ar. "sędzia wojskowy") – tytuł dwóch najwyższych sędziów w Turcji. Jeden z nich zasądzał w europejskiej części Imperium osmańskiego, a następny w azjatyckiej jego części.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Osmanowie (tur. Osmanlı Hânedanı) – turecka dynastia, panująca w imperium osmańskim w latach 1299–1922. Najdłużej nieprzerwanie panująca ze wszystkich dynastii w dziejach świata.
    Rumelia (tur. Rumeli) – kraina historyczna na Bałkanach, której nazwa oznacza "ziemię Rzymian" (w znaczeniu: Bizantyńczyków). Została nadana przez Turków ziemiom stopniowo odbieranym Cesarstwu Bizantyńskiemu i używana w odniesieniu do europejskich posiadłości Imperium osmańskiego, stopniowo rosnących od XIV w. Zasięg Rumelii stopniowo kurczył się od XVIII w. wraz z uszczuplaniem granic imperium. Nazwa ta nie obejmowała Peloponezu, znanego ówcześnie jako Morea.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

    Reklama