Muhammad Tughlak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Monety Muhammada Tughlaka

Muhammad ibn Tughlak (ur. ok. 1290 – zm. 20 marca 1351) – władca Sułtanatu Delhijskiego z dynastii Tughlaków. Rozszerzył znacznie granice sułtanatu, jednak jego polityka doprowadziła do głębokiego kryzysu państwa i utraty większości zdobyczy.

Abu Abdallah Muhammad Ibn Battuta, zwany również Ibn Battuta, Ibin Batuta, arab.:أبو عبد الله محمد ابن بطوطة (ur. 1304, zm. 1377) – pochodzący z Tangeru podróżnik, uważany za ostatniego z wybitniejszych geografów arabskich późnego średniowiecza.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Życiorys[ | edytuj kod]

Droga do władzy[ | edytuj kod]

Już w młodości Tughlak, zwany wówczas Ulugh Chanem, demonstrował wybitne zdolności, zdobywając wiedzę religijną, prawniczą, filozoficzną, astronomiczną i medyczną. W okresie rządów swojego ojca, Ghijasa ud-din Tughlaka prowadził działania zbrojne przeciwko władcom hinduskim panującym w Dekanie (1321-1323). Za próbę obwołania się sułtanem został przez ojca odwołany do Delhi. W stolicy książę rozpoczął budowanie własnego stronnictwa i szykował się pod nieobecność ojca do przejęcia władzy. Gdy sułtan na początku 1325 roku wrócił z wyprawy do Bengalu został podstępem zamordowany, a władzę przejął jego syn jako Fachr ud-din Muhammad Dżauna Szach.

Sindh (Sindhi: सिन्ध; urdu: سندھ) – prowincja Pakistanu o powierzchni 140 914 km²., położona w dolnym biegu Indusu. Zamieszkana przez 33 038 773 ludzi, w zdecydowanej większości muzułmanów posługujących się zbliżonym do urdu językiem sindhi. Od zachodu i północy graniczy kolejno z Beludżystanem i Pendżabem; od strony wschodniej terytorium styka się poprzez pustynię Thar z Indiami.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Początki panowania[ | edytuj kod]

Już na samym początku swych rządów nowy sułtan musiał stawić czoło licznym buntom. Aby skuteczniej z nimi walczyć w 1327 roku przeniósł stolicę państwa z Delhi o ponad tysiąc kilometrów na południe, do miasta Dewagiri na Dekanie, które przemianował na Daulatabad (Miasto Władzy Państwowej). W kolejnych latach tłumił bunty w Multanie i Sindzie. Wykorzystali to Mongołowie, którzy najechali Doab i nie niepokojeni wywieźli wiele łupów. Spowodowało to niezadowolenie w starej stolicy, która straciła swą przodującą pozycję. Sułtan rozdrażniony oporem zarządził masowe przesiedlenie mieszkańców do Daulatabadu. Mieszkańcy Delhi mieli trzy dni na opuszczenie miasta, musieli też zostawić cały swój dobytek. Dokładny opis przymusowego przesiedlenia zapisał w swej kronice arabski podróżnik Ibn Battuta. Zakaz powrotu do dawnej stolicy cofnięto dopiero w 1336 roku.

Płodozmian - system zagospodarowania ziemi uprawnej, oparty na zaplanowanym z góry na wiele lat następstwie roślin po sobie, na wyznaczonym do tego celu obszarze podzielonym na pola, jednocześnie dostosowany do specyficznych warunków rolniczo-ekonomicznych gospodarstwa.Doab - region w Indiach między Gangesem i Jamuną, w stanie Uttar Pradesh, znany zwłaszcza z Mahabharaty. Tym samym terminem określa się jenak również inne indyjskie międyrzecza, zwłaszcza wąskie krainy między pięcioma rzekami Pendżabu.

Próby reform, walki z buntami, wyprawy wojenne[ | edytuj kod]

Wyprawy wojenne i opłacanie najemnych wojsk wymagało znacznych sum, stąd sułtan już w 1329 roku znacznie podniósł wszystkie obciążenia podatkowe na obszarach pomiędzy Gangesem a Jamuną i nakazał ich bezwzględnie ściągane. Polityka podatkowa oraz kilka lat suszy doprowadziło do klęski głodu w Doabie. Rolnicy nie mogąc podołać obciążeniom fiskalnym porzucali swe pola. W tej sytuacji Muhammad postanowił wprowadzić reformę monetarną i podjął próbę emisji miedzianego pieniądza. Przedsięwzięcie to okazało się tragiczną w skutkach pomyłką, bowiem miedziany pieniądz łatwo było podrobić. W rezultacie cały kraj zalało wkrótce mnóstwo fałszywych monet. Ludzie gromadzili srebro i złoto, a swe należności podatkowe wypłacali w bezwartościowym pieniądzu miedzianym. Po 4 latach władca wycofał się z tej reformy. Muhammad mimo prowadzonych, licznych wojen starał się również dbać o rozwój rolnictwa, które popadło w zupełną ruinę zarówno z powodu jego posunięć jak i czynników od władcy niezależnych. Przeznaczył olbrzymie sumy na odbudowę rolnictwa na północy, jednak scentralizowany i sztywny podział środków blokował ich sensowne wykorzystanie. Sułtan surowo karał tych, którzy wykorzystywali przyznane środki niezgodnie z założonym planem. Doprowadziło to do paraliżu całego systemu i w efekcie przyniosło niewielkie efekty.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

W czasie swojego panowania Muhammad podejmował różnorodne działania służące umocnieniu jego władzy i pozyskaniu indyjskich muzułmanów, które nie dały jednak spodziewanych rezultatów. Jednak wobec ogarniających znaczne połacie kraju buntów, musiał powrócić do Delhi. Kosztowna przeprowadzka znacznie nadwerężyła budżet państwa. Bezwzględność sułtana powodowała wybuch kolejnych rebelii, a związane z nimi zniszczenia doprowadziły do ruiny gospodarczej kraju. Jednak sułtan wciąż nie rezygnował z ekspansji, która była jedynym sposobem na obdzielanie swych stronników ziemią. W celu rozszerzenia swoich granic na zachód Muhammad rozpoczął przygotowania do wojny z Chorasanem. Sułtanowi jednak nie udało się zrealizować tych planów. Niepowodzeniem zakończyła się też próba ekspansji na północ – wielka wyprawa, która miała sforsować Himalaje i zdobyć dla sułtanatu Tybet (1337–1338) zakończyła się katastrofą, która podważyła militarną potęgę władcy i dodatkowo zrujnowała budżet państwa. Najpierw swą niezależność ogłosili lokalni zarządcy w Bengalu, bunty wybuchły też w Dekanie, te jednak udało się stłumić.

Delhi (hindi: दिल्ली, trb.: Dilli, trl.: Dillī; pendżabski: ਦਿੱਲੀ; urdu: دہلی; ang. Delhi) – miasto i dawna stolica Indii położona w północnych Indiach nad rzeką Jamuną; zamieszkuje ją 11,2 mln mieszkańców (2006), a aglomerację miejską 17,8 mln mieszkańców (2006). Miasto położone jest na wysokości 216 m n.p.m., a jego powierzchnia to 1483 km². Zagęszczenie ludności wynosi 23 tys. os./km². To drugie co do wielkości (po Mumbaju) miasto Indii, wielki węzeł komunikacyjny, centrum przemysłu i kultury, miasto uniwersyteckie, z licznymi teatrami, galeriami, muzeami i zabytkami z okresu Wielkich Mogołów. Miasto przoduje w rozwoju technologii informacyjnej i telekomunikacyjnej (drugie w Indiach po Bangalore).Chorasan (pers: خراسان) – kraina historyczna w Azji Środkowej, położona na terenie dzisiejszego wschodniego Iranu, zachodniego i środkowego Afganistanu oraz częściowo na terytorium Tadżykistanu, Turkmenistanu i Uzbekistanu. Nazwa krainy pochodzi od perskiego słowa oznaczającego "skąd słońce przybywa" i znana jest od czasów panowania Sassanidów.

W latach 40. XIV wieku sułtan po raz kolejny próbował zreorganizować państwo, by uniezależnić się od możnych. Kraj podzielono na nowe jednostki administracyjne, na których czele postawiono ludzi spoza kręgu możnych. Byli to jednak ludzie przypadkowi, często nieznający się na administrowaniu i pozbawieni autorytetu. Dodatkowo chcieli wykorzystać zdobytą władzę do zapewnienia sobie korzyści materialnych, co doprowadziło do rozkwitu korupcji. Nieudane okazały się również kolejne próby reform agrarnych. Odgórnie zarządzono wprowadzenie płodozmianu, jednak bez liczenia się z realiami biologicznymi i społecznymi. Także w celu umocnienia władzy sprowadzał sułtan do Indii Mongołów, którzy mieli stać się podporą militarną władcy. W 1344 roku sprowadził też do Delhi potomka bagdadzkiego kalifa by podnieść religijny prestiż swej władzy.

Sułtanat Delhijski – muzułmańskie państwo w północnych Indiach, ze stolicą w Delhi istniejące w latach 1206-1526. Było to jedno z najsilniejszych państw późnośredniowiecznych Indii, które przejściowo dokonało podboju niemal całego subkontynentu. Od czasów tego sułtanatu Delhi wyrosło na najważniejsze miasto Indii, a po upadku państwa było stolicą zarówno państwa Wielkich Mogołów, jak i Indii Brytyjskich.Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku

Schyłek rządów[ | edytuj kod]

Reformy podatkowe nie przynosiły spodziewanych rezultatów, zwłaszcza w dalszych prowincjach. Z Dekanu spływało zaledwie 10% spodziewanych sum. Sułtan zarządził więc podział całego Dekanu na 4 mniejsze prowincje, co jednak wzbudziło niezadowolenie ludności spodziewającej się powiększenia powinności. Muhammad zwrócił się też przeciwko swym poborcom podatkowym, którzy nie byli w stanie dostarczyć nakładanych sum. Doprowadziło to do buntu poborców w Gudźaracie. Sułtan interweniował osobiście na czele armii i pokonał buntowników. Okrutne rozprawienie się z przeciwnikami doprowadziło jednak do tym większego oporu w Dekanie. Powstańcy zdobyli Daulatabad i obwołali królem Nasir ud-din Szacha. Muhammad po opanowaniu sytuacji w Gudźaracie ruszył przeciw Nasirowi, i pokonał jego armie. Daulatabad został spustoszony, jednak forteca się nie poddała. Sułtan zarządził oblężenie gdy dobiegła go wieść o ponownym buncie w Gudźaracie. Wrócił więc z częścią sił by ostatecznie rozprawić się z oporem w tej prowincji. W tym czasie inny z buntowników dekańskich, Zafar Chan zdołał zebrać armię i rozbić siły sułtana oblegające twierdzę daulatbadzką (1347). Była to ostateczna klęska sułtanatu delhijskiego w Dekanie, gdzie Zafar Chan założył własne państwo i dynastię Bahmanidów. Muhammad resztę panowania spędził na próbie podporządkowania sobie zbuntowanych ziem w Gudźaracie i Sindzie. W trakcie jednej z wypraw do Sindhu, 20 marca 1351 Muhammad niespodziewanie zmarł nie pozostawiając wyznaczonego następcy.

Gudźarat (hindi गुजरात, trb.: Gudżarat, trl.: Gujarāt; gudżarati ગુજરાત; ang. Gujarat) – drugi po stanie Maharasztra najbardziej uprzemysłowiony stan w Indiach. Leży w północno-zachodniej części kraju. Jego stolicą jest Gandhinagar, zaś największym miastem – Ahmadabad.Jamuna (dewanagari यमुना नदी, trl. yamunā nadī, ang. Jamuna, Jamna) – rzeka w północnej części Indii, główny dopływ Gangesu. Źródła w Himalajach w stanie Uttaranchal, ujście w mieście Allahabad.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  1. Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Jan Kieniewicz: Historia Indii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1980, s. 252-260. ISBN 83-04-01896-9.
  2. Krzysztof Baczkowski (red.): Wielka Historia Świata t. 5 Późne średniowiecze. Kraków: Fogra Oficyna Wydawnicza, 2005, s. 616-618. ISBN 83-85719-89-X.
Bengal – kraina historyczna w Azji Południowej, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską. Zachodnia część Bengalu leży w Indiach (stan Bengal Zachodni), a wschodnią stanowi Bangladesz.Tybet (tyb.: བོད, Wylie: Bod [pʰø̀ʔ], ZWPY: Poi; chin.: 西藏, pinyin: Xīzàng) – kraina historyczna w Azji obejmująca Wyżynę Tybetańską i jej przyległości, obecnie w większości w granicach Chin.




Warto wiedzieć że... beta

Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
Ganges, (hindi Ganga) – rzeka w południowej Azji, przepływająca przez Indie i Bangladesz. Jej długość wynosi 2700 km, a powierzchnia dorzecza 1125 tys. km² (z Brahmaputrą 2060 km²). Ganges uchodzi do Zatoki Bengalskiej będącej częścią Oceanu Indyjskiego.
Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

Reklama