Moskalik (wiersz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Moskalik – krótki, rymowany i dowcipny wierszyk, będący parodią fragmentu Poloneza Kościuszki, napisanego przez Rajnolda Suchodolskiego w 1831 roku:

Lepiej, inaczej lepiuch – krótki, jednozdaniowy, często nonsensowny, groteskowy wierszyk, standardowo składający się z dwóch wersów. Wynalezienie tej formy przypisuje się Wisławie Szymborskiej, natomiast nazwę temu gatunkowi nadał jej sekretarz Michał Rusinek. Celem lepieja jest ukazanie lepszej alternatywy od jakiejś możliwości kulinarnej.Mariusz Parlicki (ur. 31 stycznia 1974 w Radomiu) - polski poeta, prozaik, satyryk, krytyk literacki, eseista. Mariusz Parlicki jest absolwentem Filologii Polskiej - Teatrologii Uniwersytetu Jagiellońskiego z 1999 roku. W 2005 roku otrzymał stopień naukowy doktora nauk humanistycznych w zakresie nauk o zarządzaniu. Obecnie pracuje jako nauczyciel akademicki, adiunkt, kierownik Zakładu Zdrowia Rodziny na Wydziale Psychologii i Nauk Humanistycznych Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Wykładał w Instytucie Spraw Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, na Wydziale Rehabilitacji Ruchowej Akademii Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie i na Wydziale Humanistycznym Wyższej Szkoły Umiejętności im. Stanisława Staszica w Kielcach W latach 1991 - 1993 był redaktorem naczelnym radomskiego kwartalnika społeczno-kulturalnego Na luzie, oraz w latach 1992- 1993 współpracownikiem "Dziennika Radomskiego". W 1996 roku otrzymał roczne Stypendium Twórcze Miasta Krakowa w dziedzinie literatury. Od 1994 roku jest członkiem Związku Literatów Polskich.
Kto powiedział, że Moskale Są to bracia nas Lechitów, Temu pierwszy w łeb wypalę Przed kościołem Karmelitów.

W dwóch pierwszych wersach, zaczynając od sformułowania Kto powiedział, że ... lub podobnego, umieszcza się jakąś opinię, najczęściej zawierającą w sobie nazwę narodu czy plemienia. W trzeciej – groźbę dla tego, kto będzie ją wygłaszał i w czwartej – miejsce, gdzie zostanie ona zrealizowana (zazwyczaj jest to kościół albo inny budynek kościelny). Układ rymów – abab.

Rajnold Suchodolski (ur. 1804, zm. 8 września 1831 w Warszawie) – poeta polski, działacz niepodległościowy, uczestnik powstania listopadowego.Rym – powtórzenie jednakowych lub podobnych układów brzmieniowych w zakończeniach wyrazów, zajmujących ustaloną pozycję w obrębie wersu (w poezji) lub zdania.

Pomysł na tworzenie takich wierszyków narodził się w latach 50. XX wieku. Wisława Szymborska pisała, że pierwszy wierszyk ułożyła ona albo poeta Adam Włodek (jej mąż). Nazwa moskaliki miała powstać w korespondencji między Michałem Rusinkiem – sekretarzem Szymborskiej a Joanną Szczęsną z „Gazety Wyborczej”. Po raz pierwszy informacje o moskalikach opublikowano w „Magazynie” dołączanym do „Gazety Wyborczej”, tam też później wydrukowano cykl wierszyków autorstwa Szymborskiej, Stanisława Barańczaka, Michała Rusinka, Mikołaja Szymańskiego i Probierczyka, co spopularyzowało pisanie moskalików zarówno wśród czytelników, jak i innych poetów. Oprócz wymienionych autorów pisali je m.in. Edward Balcerzan, Stanisław Balbus, Urszula Kozioł, Mariusz Parlicki. W 2003 roku ukazała się książka Wisławy Szymborskiej Rymowanki dla dużych dzieci, która obok limeryków i innych nowych form literackich (m.in. lepiejów, odwódek i altruików), zawiera także zbiór kilkunastu moskalików noblistki”.

Edward Balcerzan (ur. 13 października 1937 w Wołczańsku koło Charkowa) – teoretyk literatury, krytyk literacki, tłumacz, poeta, prozaik.Wisława Szymborska, według dokumentu chrztu Maria Wisława Anna Szymborska (ur. 2 lipca 1923 na Prowencie, który obecnie należy do Kórnika, zm. 1 lutego 2012 w Krakowie) – polska poetka, eseistka, krytyk literacki, tłumaczka, felietonistka; członkini oraz założycielka Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (1989), członkini Polskiej Akademii Umiejętności (1995), laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1996), odznaczona Orderem Orła Białego (2011).

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. J. Szczęsna, Moskaliki, „Magazyn” nr 44 (dodatek do „Gazety Wyborczej” nr 258) 4.11.1999, s. 44–46.
  2. W. Szymborska, Rymowanki dla dużych dzieci, Kraków 2003, s. 17.
  3. A. Bikont, J. Szczęsna, Pierwsza poetka i jej pierwszy sekretarz, „Wysokie obcasy” nr 45 (dodatek do „Gazety Wyborczej” nr 261, 08.11.2003).
  4. Mariusz Parlicki, Osądy ostateczne i niecierpiące zwłoki, Satyry, bajki, moskaliki, fraszki, epitafia, Kraków 2016: Wydawnictwo Miniatura, ISBN 978-83-8052-112-4.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • J. Szczęsna, Moskaliki, „Magazyn” nr 44 (dodatek do „Gazety Wyborczej” nr 258, 4.11.1999), s. 44–46.
  • Joanna Szczęsna (ur. 2 grudnia 1949 w Łodzi) – polska dziennikarka, reporterka i pisarka, działaczka opozycji demokratycznej w okresie PRL.Stanisław Balbus (ur. 8 maja 1942 w Sieradzu) – polski teoretyk literatury, badacz języka artystycznego; profesor zwyczajny Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego; wykładowca teorii literatury na kierunkach filologii obcych (1969 – 1977) oraz na polonistyce UJ (1978 – 2002). W latach 1994 – 1996 p. o. kierownika Zakładu Teorii Literatury, 1996 – 2003 kierownik Katedry Teorii Literatury. Wykładał na Uniwersytecie w Göteborgu w 1988 r. Tutor Akademii Artes Liberales. Krytyk literacki (w latach 1967 – 1993). Od 2002 członek komitetu redakcyjnego półrocznika „Przestrzenie Teorii” (Wyd. Naukowe UAM, Poznań).




    Warto wiedzieć że... beta

    Stanisław Barańczak (ur. 13 listopada 1946 w Poznaniu) – polski poeta, krytyk literacki, tłumacz poezji, jeden z najważniejszych twórców Nowej Fali, działacz Komitetu Obrony Robotników. Używał pseudonimów (m.in.) Barbara Stawiczak oraz Szczęsny Dzierżankiewicz i Feliks Trzymałko.
    Michał Maciej Rusinek (ur. 31 stycznia 1972 w Krakowie) – polski literaturoznawca, tłumacz, pisarz. Sekretarz Wisławy Szymborskiej.
    Parodia – odmiana parafrazy, która spełnia funkcję humorystyczną (rodzaj zabawy literackiej), bądź satyryczną (używana jako element polemiki).
    Mikołaj Jerzy Szymański (ur. 1954) – polski filolog klasyczny, profesor i wykładowca uniwersytecki, redaktor naczelny czasopisma "Meander".
    Gazeta Wyborcza” (oficjalny skrót GW) – wysokonakładowy, ogólnopolski dziennik społeczno-polityczny wydawany w Warszawie od 8 maja 1989 przez koncern mediowy Agora S.A.. „Gazeta Wyborcza” powstała na podstawie uzgodnień Okrągłego Stołu, początkowo jako organ prasowy NSZZ „Solidarność”, a po zerwaniu współpracy ze związkiem – jako niezależna gazeta. Redaktorem naczelnym pisma jest Adam Michnik.

    Reklama