Moses Hess

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Portret Mosesa Hessa z 1846 roku
Grób Mosesa Hessa

Moses Hess (ur. 21 czerwca 1812 w Bonn, zm. 6 kwietnia 1875 w Paryżu) – niemiecki pisarz i filozof żydowskiego pochodzenia, ideolog ruchu socjalistycznego w Europie. Prekursor syjonizmu i ojciec syjonizmu socjalistycznego.

Bonn, Bundesstadt Bonn – miasto federalne, miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, po obu stronach rzeki Ren. Bonn leży ok. 30 km na południe od Kolonii. Liczy 324 899 mieszkańców (2010). W połowie drogi do Kolonii leży port lotniczy Köln/Bonn. Historia miasta liczy ponad 2 000 lat i sięga do czasów germańskich i rzymskich osad. Od 1597 do 1794 Bonn było rezydencją książąt kolońskich, a w 1770 r. przyszedł tu na świat Ludwig van Beethoven.Walka klas – pojęcie utworzone przez François Guizota, francuskiego polityka XIX wieku, zaadaptowane przez Karola Marksa.

Życiorys[ | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[ | edytuj kod]

Hess urodził się w Bonn w istniejącym wówczas Związku Reńskim zależnym od Cesarstwa Francuskiego. Jego ojciec był ordynowanym rabinem, jednak nie pracował w tym zawodzie. W 1817 roku rodzina Hessa przeprowadziła się do Kolonii, ale po krótkim czasie powróciła do Bonn. Jego dziadek dał mu tradycyjne religijne wychowanie żydowskie. W 1826 roku rodzice ponownie przeprowadzili się do Kolonii, gdzie młody 14-letni Hess otrzymał ogólne świeckie wykształcenie. W okresie dojrzewania zaangażował się w działalność radykalnego ruchu i w okresie tym używał imienia Moritz. Później jednak powrócił do hebrajskiego imienia Moses (Mojżesz), aby podkreślić swój związek z judaizmem. W 1830 roku rozpoczął studia filozofii na Uniwersytecie w Bonn. Studiów nie ukończył.

I Cesarstwo Francuskie – państwo w okresie panowania cesarza Francuzów Napoleona I z rodu Bonaparte w latach 1804-1814 i 1815. W czasie największego rozwoju terytorialnego cesarstwo obejmowało rozmaite protektoraty i posiadało wiele państw zależnych. Francja zmuszona była wówczas prowadzić wojny z prawie wszystkimi krajami Europy, łączącymi się przeciwko niej w kolejnych koalicjach. Kres cesarstwu położyła abdykacja Napoleona na rzecz Napoleona II, ten jednak nie został dopuszczony do władzy, a tron francuski zwrócono Burbonom.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

Działalność socjalistyczna[ | edytuj kod]

Po przerwaniu studiów Hess zajął się pisarstwem i założył jedną z pierwszych socjalistycznych gazet codziennych w Kolonii. W 1837 roku wydał swoją pierwszą książkę zatytułowaną „Święta Historia Ludzkości. Od ucznia Spinozy” (niem. Die heilige Geschichte der Menschheit. Von einem Jünger Spinoza’s). Przedstawił w niej oryginalną interpretację filozofii Spinozy. Jego przełomowa koncepcja zwracała uwagę na moralne podstawy życia politycznego. Podstawy tej koncepcji wynikały z tradycyjnego żydowskiego wychowania Hessa i opierały się na ustawodawstwie prawa mojżeszowego (np. ustawowe dni odpoczynku w szabat i rok jubileuszowy, który wyrównywał społeczne nierówności i wyzwalał z długów). Hess uważał, że chrześcijaństwo doprowadziło do zerwania więzi między państwem a moralnością („... Oddajcie więc Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga.”). Inspirowany przez Spinozę, Hess proponował powrót do moralnego wymiaru życia społecznego. W ten sposób wpisywał się w grono ideologów ruchu socjalistycznego w Europie. W 1841 roku opublikował drugą książkę pt. „Europejska Triarchia” (niem. Die Europäische Triarchie), w której zaproponował integrację europejskiego ruchu dążącego do radykalnych zmian – była to więc wczesna koncepcja utworzenia czegoś w formie Unii Europejskiej, w której swobodnie mogliby działać brytyjscy, francuscy i niemieccy radykalni działacze socjalistyczni. Paradoksem jest, że socjalistyczne poglądy Hessa zostały opublikowane po raz pierwszy w Niemczech, a potrzeba żydowskiej jedności narodowej została wyrażona w postaci integracji europejskiej. Natomiast potrzeba wprowadzenia rewolucyjnych i socjalistycznych zmian społecznych miała podstawę w Mojżeszu.

Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis. Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

Hess był jednym z pierwszych ideologów socjalizmu w Niemczech. Na początku lat 40. XIX wieku założył czasopismo w którym publikował swoje artykuły społeczne. Wraz z upływem czasu stawały się one coraz bardziej socjalistyczne. Opowiadał się za żydowską integracją w uniwersalnym socjalistycznym ruchu. Był przyjacielem i współpracownikiem Karola Marksa i Fryderyka Engelsa. Nie przyjął jednak nigdy socjalizmu naukowego z teorią materializmu. Hess nieustannie starał się połączyć idee socjalizmu z filozofią Spinozy. Dzięki jego staraniom Engels „nawrócił” się na komunizm, a także przedstawił Marksowi problemy socjalne i ekonomiczne ówczesnych czasów. Odegrał ważną rolę w transformacji heglowskiej teorii dialektycznego idealizmu w materializm dialektyczny Marksa. Hess był prawdopodobnie autorem kilku „marksowskich” sloganów i idei, takich jak określenie religii jako „opium ludu” (autorstwo tej maksymy przypisuje się jednak częściej Heinrichowi Heinemu). Później Hess wykazywał więcej krytycyzmu wobec idei bazowania całej historii na zależnościach ekonomicznych i walce klas, upatrując jej mechanizmów w walce ras lub narodowości.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Syjonizm socjalistyczny (hebr. ציונות סוציאליסטית, tsionut sotsialistit), inaczej syjonizm pracy – główny nurt lewego skrzydła ruchu syjonistycznego. Przez wiele lat był główną tendencją w całym ruchu, jako ideologia dominująca w wielu organizacjach syjonistycznych. W przeciwieństwie do tzw. "syjonizmu politycznego", stworzonego przez Theodora Herzla i popieranego przez Chaima Weizmanna, syjonizm socjalistyczny odrzucał twierdzenie, iż państwo żydowskie może powstać w wyniku nakłonienia do jego powołania społeczności międzynarodowej lub mocarstwa takiego jak Wielka Brytania, Niemcy czy Imperium osmańskie. Nurt ten postulował stworzenie państwa poprzez konstrukcję postępowego żydowskiego społeczeństwa żyjącego w wiejskich kibucach i moszawach, w którym znaczną rolę odgrywałby także miejski proletariat.

W 1845 roku jako redaktor nadreńskiej gazety Rheinische Zeitung, przeniósł się do Belgii, a w okresie Wiosny Ludów w 1848 r. zamieszkał w Paryżu. W 1849 roku Herzl udał się do Strasburga, gdzie spotkał się ze zbiegłymi niemieckimi rewolucjonistami. Później wrócił do Belgii, a następnie zamieszkał na stałe w Paryżu. W latach 1861–1863 Hess mieszkał w Związku Niemieckim, gdzie przewodniczył Stowarzyszeniu Robotników Niemieckich. W 1864 roku uczestniczył w założeniu pierwszej międzynarodowej organizacji robotniczej, Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników.

Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników (Pierwsza Międzynarodówka) - międzynarodowa organizacja robotnicza założona 28 września 1864 roku w Londynie. Jej założycielami było 20 osób, m.in.: Henri Tolain, Friedrick Lessner, Hermann Jung, Karl Schapper, Konstanty Bobczyński, Ludwig Wolff. Za cel stawiała sobie koordynację działalności organizacji robotniczych z różnych krajów świata, miejsce wymiany doświadczeń i poglądów organizacji socjalistycznych oraz pomoc dla strajkujących i walczących o prawa robotnicze. Była forum, gdzie ścierały się osoby o bardzo zróżnicowanych poglądach od radykalnych działaczy anarchistycznych i komunistycznych do utopijnych socjalistów i umiarkowanych socjaldemokratów. Pierwszym przewodniczącym był Karol Marks a pierwszą siedzibą Londyn. Następnie siedziba została przeniesiona do Nowego Jorku.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

Działalność syjonistyczna[ | edytuj kod]

Podczas pobytu w Niemczech Hess stał się świadkiem narastającej fali niemieckiego antysemityzmu. W tym czasie powrócił do swego żydowskiego imienia w celu zaprotestowania przeciwko tendencjom asymilacyjnym. Wówczas najprawdopodobniej powrócił do religii, w formie panteizmu zbliżonego do tego, jaki propagował Spinoza. W 1862 roku opublikował książkę pt. „Rzym i Jerozolima: Ostatnia kwestia narodowa” (niem. Rom und Jerusalem: Die letzte Nationalitätsfrage). Przeciwstawił się w niej popularnej wśród Żydów asymilacji i emancypacji, propagując powrót do Ziemi Izraela. Jako socjalista traktował państwo żydowskie w Palestynie jedynie jako wstępną fazę mesjanistycznego wyzwolenia ludzkości. Jako pierwszy nowoczesny syjonista dokonał uważnej analizy przebudzenia narodowego w Europie po Wiośnie Ludów. Zastanawiał się nad rozkwitem włoskiego nacjonalizmu, poglądami Giuseppe Mazziniego o liberalnym nacjonalizmie i niemiecką reakcją na to zjawisko. Doszedł do wniosku, iż jest to odpowiedni czas także na narodowe odrodzenie żydowskie, które nie będzie jednak tolerowane przez Niemców. Jego książka nawoływała do utworzenia żydowskiej socjalistycznej wspólnoty w Palestynie, co miało być jedyną odpowiedzią na wzrastający w Europie antysemityzm. Hess wierzył, że głównym celem świadomości ludzkiej jest tożsamość narodowa. U wszystkich narodów określa ona historyczną ojczyznę, i z tego powodu u narodu żydowskiego jedyną ojczyzną może być Ziemia Izraela. To dlatego wyraził pragnienie ustanowienia socjalistycznego państwa żydowskiego w Palestynie. Wykazał także zdolność narodu żydowskiego do stworzenia nowoczesnej kultury. Pomimo swoich świeckich socjalistycznych poglądów, Hess przyznał judaizmowi historyczną rolę w utrzymywaniu tożsamości narodowej Żydów i nie zgadzał się na reformy religijne.

Mojżesz, łac. Moyses, hebr. מֹשֶׁה Mosze, arab. موسى, Musa, cs. Prorok Bogowidiec Moisiej – postać biblijna, przywódca Izraelitów w okresie ich wyjścia z Egiptu i wędrówki do Ziemi Obiecanej, święty prorok. Żył prawdopodobnie w XIII wieku p.n.e. (według Biblii 120 lat). Syn Amrama i Jokebed, brat Aarona i Miriam.Asymilacja narodowa – rodzaj asymilacji kulturowej, proces psychiczny, w rezultacie którego dana jednostka lub grupa jednostek staje się członkiem obcej sobie przedtem wspólnoty narodowej.

Gdy w 1871 roku upadła Komuna Paryska, Hess wyjechał do Belgii i Szwajcarii. Potem powrócił do Paryża, gdzie zmarł w 1875 roku. Zgodnie z jego ostatnią wolą, pochowano go na cmentarzu żydowskim w Kolonii. W 1961 roku jego prochy przeniesiono na cmentarz Kineret w Izraelu, gdzie spoczął obok innych syjonistycznych socjalistów, takich jak Nachman Syrkin, Dow Ber Borochow czy Berl Katznelson.

Ziemia Izraela (hebr. ארץ ישראל, Erec Jisrael, także Ziemia Obiecana) – region, który według Biblii został dany Żydom przez Boga Jahwe.Karl Heinrich Marx (ur. 5 maja 1818 w Trewirze, zm. 14 marca 1883 w Londynie) – niemiecki filozof, ekonomista i działacz rewolucyjny. Twórca socjalizmu naukowego, współzałożyciel I Międzynarodówki.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Nacjonalizm (z łac. natio – naród) – postawa społeczno-polityczna, uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze (egoizm narodowy), jednak istnieją grupy, które szanują także racje i poglądy innych narodów. Nacjonalizm przejawia się głoszeniem poglądów o zabarwieniu narodowym, szerzeniem myśli narodowej i pamięci o bohaterach danego narodu. Głosi solidarność wszystkich grup i klas społecznych danego narodu. Wyróżniamy dwa typy nacjonalizmu: pozytywny i negatywny (szowinistyczny).
Historia Palestyny – ten artykuł omawia temat historii Palestyny w okresie od początku panowania Bizancjum nad tymi ziemiami w 395 do powstania współczesnego państwa Izrael, które zostało utworzone 14 maja 1948 roku.
Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), ONZ oraz NATO.
International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.
Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Reklama