Morskie Oko (teatr)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Morskie Oko (kabaret))
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Siedziba kabaretu na rogu ulic Jasnej 3 i Sienkiewicza 7 w Warszawie

Morskie Oko – teatr rewiowy działający w Warszawie w latach 19251933. Kabaret ten w latach 1925–1927 najpierw nosił nazwę Perskie Oko, a w roku 1927 Nowe Perskie Oko.

Fryderyk Jarosy, także Fryderyk Jarossy, Fryderyk Járosy (ur. 10 października 1890 w Grazu, zm. 6 sierpnia 1960 w Viareggio) – polski konferansjer węgierskiego pochodzenia, reżyser teatralny i dyrektor wielu teatrów kabaretowych międzywojennej Warszawy.Andrzej Włast, właśc. Gustaw Baumritter, pseud. art. Willy (ur. 17 marca 1895 w Łodzi, zm. w 1942 lub 1943 w Warszawie) – polski poeta, librecista i autor ponad 2000 piosenek. Żołnierz 5 pp Legionów.

Opis[ | edytuj kod]

Teatr, pod nazwą „Perskie Oko”, powstał z powodu zatargu w teatrze Qui Pro Quo, m.in. z powodu faworyzowania części zespołu skupionego wokół Fryderyka Jarossego. Secesjoniści założyli wówczas nową scenę. Współzałożycielami nowego teatru byli m.in: Konrad Tom, Zula Pogorzelska, Ludwik Lawiński, Eugeniusz Bodo, Tadeusz Olsza. Od momentu powstania Perskiego Oka te dwa kabarety konkurowały ze sobą.

Loda Halama, właśc. Leokadia Halama (ur. 20 lipca 1911 w Czerwińsku nad Wisłą, zm. 13 lipca 1996 w Warszawie) – polska tancerka, aktorka, choreograf, primabalerina Teatru Wielkiego w Warszawie; siostra Zizi i Alicji.Ulica Karowa – ulica biegnąca od Wybrzeża Kościuszkowskiego do Krakowskiego Przedmieścia w Warszawie. Na całej długości posiada kategorię drogi powiatowej.

Niemal od pierwszego programu, styl i rozmach rewii zagroziły nie tylko teatrowi Qui Pro Quo, ale też przyczyniły się do upadku Teatru Stańczyk.

Siedziba kabaretu mieściła się początkowo przy Nowym Świecie 63 (1925–11 września 1926), gdzie dysponowano salą na 1000 miejsc. Następnie scena mieściła się przy Marszałkowskiej 125, w dawnym Teatrze Nowym (11 września 1926–28 sierpnia 1927). Ostatnia siedziba teatru Perskie Oko znajdowała się przy Karowej 18 (30 sierpnia 1927–4 września 1927), była to sala na 450 miejsc. W wyniku sporu o własność nazwy „Perskie Oko” w listopadzie 1927 roku powstał teatr Nowe Perskie Oko.

e-teatr.pl – polski portal teatralny stworzony w 2004 roku przez Dział Dokumentacji Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie . Tadeusz Olsza, właściwie Tadeusz Blomberg (ur. 3 grudnia 1895, zm. 1 czerwca 1975) – polski aktor filmowy, kabaretowy i sceniczny; śpiewak, tancerz, reżyser. W latach 1915–1917 uczył śpiewu w Konserwatorium Warszawskim. W 1921 zdał eksternistyczny egzamin aktorski w „ZASP-ie”.

Natomiast 16 marca 1928 odbyła się inauguracja teatru Morskie Oko z siedzibą na rogu ulic Jasnej 3 i Sienkiewicza 7. Za założyciela ostatecznego teatru Morskie Oko uważany jest Andrzej Włast.

„Przegląd Mody” z 1929 roku referował, że teatr Morskie Oko to jedyny prowadzony na europejską skalę music hall w Warszawie. Powstawały tam szlagiery przedwojennej Warszawy, m.in. slow-fox Fanny Gordon Pod samowarem ze słowami Andrzeja Własta, który był wykonywany w kwietniu 1931 w rewii Podróż na księżyc transmitowanej przez Polskie Radio.

Eugeniusz Koszutski (ur. 26 grudnia 1881 w Warszawie, zm. 22 sierpnia 1946 w Łodzi) – polski tancerz, baletmistrz i choreograf, aktor i reżyser teatralny. Zula Pogorzelska, właśc. Zofia Pogorzelska (ur. 1896 lub 1898 w Eupatorii, zm. 10 lutego 1936 w Wilnie) – polska śpiewaczka, aktorka filmowa, teatralna i tancerka kabaretowa.

Morskie Oko było teatrem zawsze podkreślającym swoją warszawskość. Tytuły rewii często zawierały nazwę stolicy: Dla ciebie Warszawo czy Klejnoty Warszawy. Teatr jest jedną z legend przedwojennej Warszawy. To m.in. dzięki niemu stolica zyskała miano „Paryża Północy”.

  • Maria Żelska w rewii Klejnoty Warszawy

    Wielki kryzys, określany też mianem wielkiej depresji – najprawdopodobniej największy kryzys gospodarczy w XX wieku, który, według większości historyków, miał miejsce w latach 1929-1933 i objął, zgodnie z opinią większości ekspertów, praktycznie wszystkie kraje (oprócz ZSRR) oraz praktycznie wszystkie dziedziny gospodarki.Qui Pro Quo (1919-1931) – teatrzyk działający w Warszawie. Jego siedzibą były podziemia Galerii Luxenburga przy ul. Senatorskiej 29.
  • Stanisława Karlińska w rewii Klejnoty Warszawy

  • Zizi Halama i Tadeusz Olsza w rewii 1000 pięknych dziewcząt

  • Scena z rewii Przez dziurkę od klucza

  • Wśród współpracowników Morskiego Oka byli m.in. Henryk Wars, Jan Brzechwa i Julian Tuwim. Z czasem do zespołu dołączyła również Loda Halama z siostrami.

    Specjalnością teatru były naśladujące paryski szyk programy rewiowe, których ważnym składnikiem były także występy taneczne oraz akrobatyczne. Słynne były zespoły girlsowe Morskiego Oka, które prowadził w tym teatrze Eugeniusz Koszutski. Na scenie Morskiego Oka wykorzystywano nowatorskie jak na ówczesne czasy rozwiązania techniczne (np. w rewii 1000 pięknych dziewcząt wykorzystano system specjalnie ustawionych luster, dzięki czemu widz mógł na scenie zobaczyć liczbę tancerek obiecaną w tytule przedstawienia).

    Pod samowarem – slow-fox skomponowany przez Fanny Gordon ze słowami Andrzeja Własta, jedna z najpopularniejszych piosenek w Rosji i przedwojenny szlagier w Polsce.Henryk Wars, właściwie Henryk Warszawski (lub Warszowski), ur. 29 grudnia 1902 w Warszawie, zm. 1 września 1977 w Los Angeles, pseud. Fraska, Henry Vars – polski i amerykański kompozytor, pionier jazzu w Polsce, pianista oraz dyrygent.

    Programy (rewie), które zaprezentowano w Morskim Oku, to m.in.:

  • Klejnoty Warszawy (1928);
  • Warszawa w kwiatach (1929);
  • 1000 pięknych dziewcząt.
  • Dodatek nadzwyczajny (styczeń 1933).
  • Historię „warszawskiego Casino de Paris”, bo tak nazywano teatr Morskie Oko, zamknęła Rewia Warszawy. Premiera odbyła się 3 czerwca 1933 roku. Do upadku sceny z pewnością przyczynił się kryzys gospodarczy, który na początku lat trzydziestych szczególnie boleśnie dotknął Polskę i zubożył społeczeństwo, lecz także wygórowane żądania finansowe największych gwiazd, które doprowadziły kasę teatralną do ruiny. Ponadto rewia w paryskim stylu przestała być modna, ustępując miejsca komedii muzycznej. 9 lipca teatr ostatecznie zamknięto.

    Polskie Radio SA (PR SA) – jednoosobowa spółka akcyjna Skarbu Państwa z siedzibą w Warszawie, której celem działalności jest wypełnianie zadań radiofonii publicznej w Polsce.Rewia (z fr. la revue) – widowisko teatralne czerpiące z różnych estetyk i gatunków, m.in. spektaklu, kabaretu, opery, operetki, baletu. Wykorzystuje elementy gry aktorskiej, tańca i śpiewu. Często charakteryzuje się przepychem dekoracji i kostiumów artystów w niej występujących.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Perskie Oko, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (teatry i zespoły teatralne). [online] [dostęp 2021-01-28].
    2. Morskie Oko, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (teatry i zespoły teatralne). [online] [dostęp 2021-01-28].
    3. Teatr Stańczyk, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (teatry i zespoły teatralne). [online] [dostęp 2021-01-28].
    4. Jasna 3 róg Sienkiewicza 7. warszawa1939.pl. [dostęp 2017-03-02].
    5. Małgorzata Kucińska-Wiśniewska, Teatr rewiowy Morskie Oko 1928-1933, praca magisterska, mps sygn. 348, Biblioteka AT Warszawa.
    6. Przegląd Mody. R.7, nr 4 (1929) https://polona.pl/item/18443464/7/
    7. Z teatru "Morskie Oko". Rewia "Podróż na księżyc" w 2 aktach i 32 odsłonach. „Nasz Przegląd”. 9, s. 9, 18 kwietnia 1931. 
    8. Tomasz Mościcki: Morskie Oko. culture.pl, 2010. [dostęp 2021-01-28].
    Nowy Świat – jedna z najbardziej znanych warszawskich ulic, część historycznego Traktu Królewskiego. Kiedyś potocznie nazywany Nowikiem.Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Eugeniusz Bodo, właśc. Bogdan Eugène Junod (ur. 28 grudnia 1899 w Genewie, zm. 7 października 1943 w Kotłasie) – polski aktor filmowy, rewiowy i teatralny szwajcarskiego pochodzenia, reżyser, scenarzysta, tancerz, piosenkarz i producent filmowy.
    Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.
    Ulica Jasna – jedna z ulic warszawskiego Śródmieścia biegnąca od zbiegu ulic Zgoda, Przeskok i Złotej do placu Jana Henryka Dąbrowskiego.
    Julian Tuwim (ur. 13 września 1894 w Łodzi, zm. 27 grudnia 1953 w Zakopanem) – polski poeta żydowskiego pochodzenia, pisarz, autor wodewili, skeczy, librett operetkowych i tekstów piosenek; jeden z najpopularniejszych poetów dwudziestolecia międzywojennego. Współzałożyciel kabaretu literackiego „Pod Picadorem” i grupy poetyckiej „Skamander”. Bliski współpracownik tygodnika „Wiadomości Literackie”. Tłumacz poezji rosyjskiej, francuskiej, niemieckiej oraz łaciny. Brat polskiej literatki i tłumaczki Ireny Tuwim, kuzyn aktora kabaretowego i piosenkarza Kazimierza „Lopka” Krukowskiego. Jego bratem stryjecznym był aktor Włodzimierz Boruński. Podpisywał się ponad czterdziestoma pseudonimami m.in. Oldlen, Tuvim, Schyzio Frenik, Wim, J. Wim, Pikador, Roch Pekiński.
    Ludwik Lawiński (właściwie Ludwik Latajner, pseudonim Kiwdul Talajner) (ur. 19 czerwca 1887 we Lwowie, zm. 15 września 1971 w Londynie) – polski aktor, recytator, reżyser, komik, autor tekstów, piosenkarz, monologista.
    Zizi Halama, właśc. Józefina Halama (ur. 17 stycznia 1905 w Czerwińsku nad Wisłą, zm. 3 października 1975 w Zakopanem) – polska tancerka.

    Reklama