Montezuma II

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Montezuma II Xocoyotzin (również Moctezuma II, Motekosoma, Motecuhzoma lub Moteuczoma) (ur. 1466, zm. 30 czerwca 1520) – ostatni przed przybyciem Hiszpanów tlatoani (władca) Azteków w latach 1502–1520; syn Axayacatla, brat Cuitláhuaca.

Symbol (z gr. σύμβολον) – semantyczny środek stylistyczny, który ma jedno znaczenie dosłowne i nieskończoną liczbę znaczeń ukrytych. Odpowiednik pojęcia postrzegany zmysłowo. Najbardziej ogólnie jest to zastąpienie jednego pojęcia innym, krótszym, bardziej wyrazistym lub najlepiej oddającym jego naturę, albo mniej abstrakcyjnym. Jest to znak odnoszący się do innego systemu znaczeń, niż do tego, do którego bezpośrednio się odnosi. Przykładowo symbol lwa oznacza nie tylko dany gatunek zwierzęcia, lecz często także siłę lub władzę. Symbole są pewnymi znakami umownymi, które w różnych kulturach mogą mieć różne znaczenia - to odróżnia symbol od jednoznacznej alegorii. Znaczenia szczególne to między innymi:Fryderyk II Wielki, Friedrich II von Hohenzollern (ur. 24 stycznia 1712 w Berlinie, zm. 17 sierpnia 1786 w Poczdamie) – król Prus w latach 1740-1786. Pod jego rządami Prusy stały się jednym z najpotężniejszych państw europejskich.

Montezuma, uznawany za władcę absolutnego, był władcą Azteków u szczytu potęgi miasta-państwa Tenochtitlán. Za jego panowania utrwalone zostały dotychczasowe podboje Azteków. Był władcą niezdecydowanym, ulegającym presji proroctw. Otaczali go wróżbici, którzy przepowiedzieli przybycie jednego z bogów - Quetzalcoatla. Przybycie Hiszpanów pod wodzą Cortésa w przepowiedzianym (osiem znaków) i oczekiwanym czasie (w tzw. roku jednej trzciny) sprawiło, że Montezuma traktował go jako boga. Cortés, licząc na znaczne łupy, wyruszył do Tenochtitlán, gdzie doszło do spotkania z władcą Azteków. Po tym spotkaniu Montezuma zapewne zdał sobie sprawę, że Cortés nie jest bogiem, nie potrafił się mu jednak zdecydowanie przeciwstawić. Nie poparł powstania w stolicy przeciwko najeźdźcom, do którego po wielu zatargach doszło i przypłacił to życiem. Następstwem jego śmierci był upadek Tenochtitlánu w roku następnym, skutkiem zaś obu tych wydarzeń był szybki podbój całej Mezoameryki, który doprowadził zwłaszcza do upadku kultury i sztuki w tym rejonie.

Autochton (stgr. αὐτόχθων autochthon – "z tej ziemi", "tuziemiec", "tubylec") – człowiek należący do rdzennej ludności danego obszaru, np. Indianie amerykańscy czy australijscy aborygeni.Aztekowie, Mexikowie – najsilniejszy w prekolumbijskim Meksyku naród indiański, posługujący się językiem nahuatl z rodziny uto-azteckiej. W momencie konkwisty przewodzili najsilniejszej federacji państw na obszarze Mezoameryki.

Imię[ | edytuj kod]

Motecuhzoma lub Moteuczoma jest oryginalną nazwą w języku azteckim (nahuatl), wymawiana [mo.teːkʷ.ˈsuː.ma] z czterema sylabami. Znaczy ona: "ten, który staje się władcą poprzez wściekłość, szał". Imię to pochodzi od mo, zaimka dzierżawczego trzeciej osoby, tecuhtli, "pan/władca" i zoma, "zły" lub "z groźną twarzą". Azteckie kroniki nazywały go Motecuhzoma Xocoyotzin, [ʃo.ko.ˈjo.ʦin] co znaczy „odznaczony/wyróżniony młodzieniec” i zapewne pochodzi od xocoyotl - "ten młody/młodzieniec" lub "junior". W literaturze zachodnioeuropejskiej preferuje się imię Moctezuma, natomiast w Polsce powszechnie przyjęta jest starsza, hiszpańska interpretacja tego imienia, mianowicie Montezuma.

Kometa – małe ciało niebieskie poruszające się w układzie planetarnym, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej. Ciepło tej gwiazdy powoduje, że wokół komety powstaje koma, czyli gazowa otoczka. W przestrzeń kosmiczną jądro komety wyrzuca materię, tworzącą dwa warkocze kometarne – gazowy i pyłowy, skierowane pod różnymi kątami do kierunku ruchu komety. Gazowy warkocz komety jest zawsze zwrócony w kierunku przeciwnym do gwiazdy, co spowodowane jest oddziaływaniem wiatru słonecznego, który zawsze jest skierowany od gwiazdy. Pyłowy warkocz składa się z drobin zbyt masywnych, by wiatr słoneczny mógł znacząco zmienić kierunek ich ruchu.Grobla – wał ziemny utrzymujący wodę w sztucznym zbiorniku (np. stawie, kanale itp.) lub chroniący przyległy teren przed wylewami na rzece.

Użycie numeracji jest istotne ze względu na współczesne rozróżnienie z pierwszym Montezumą znanym jako Montezuma I. Nazywany on był w nahuatl Moctecuhzoma Ilhuicamina lub Huehuemotecuhzoma, tzn. Stary Montezuma.

Montezuma jako władca Tenochtitlánu[ | edytuj kod]

Montezuma II, następca Ahuítzotla (1486–1502), był władcą miasta-państwa Tenochtitlán. Wstąpił na tron w roku 1502 w wieku 35 lat. Legenda mówi, że nie chciał być tlatoani. Zanim zasiadł na tronie, był sławnym człowiekiem, generałem armii i najwyższym kapłanem. Był kapłanem i głową Calmecac, szkoły dla wyższych klas. Jego usposobienie było bardziej zbliżone do uczonego (tlatimine), niż wojownika. Codex Mendoza opisuje go jako: „uczonego, astrologa, filozofa i biegłego we wszystkich sztukach”. Od początku Montezuma nie pozwolił, by otaczający go ludzie mieli wpływ na jego osobowość i przekonania. Odsunął większość dotychczasowych wyższych urzędników, zastąpił ich swoimi wychowankami i kontynuował ich nauczanie, jak gdyby nadal byli jego uczniami.

Antonio Lucio Vivaldi zwany Il Prete Rosso, co po polsku znaczy "Rudy Ksiądz" (ur. 4 marca 1678 w Wenecji, zm. 28 lipca 1741 w Wiedniu) – włoski skrzypek i kompozytor, kapłan katolicki.Veracruz – główny port i jedno z najważniejszych miast stanu Veracruz, położona nad meksykańskim wybrzeżem Zatoki Meksykańskiej, w odległości około 90 km od stolicy stanu Xalapa. Miasto liczy 444 tys. a gmina miejska 512 tys. mieszkańców.

Montezuma miał w swym ręku zwierzchnią władzę wykonawczą, wojskową, duchową (religijną) i sądowniczą. Teoretycznie można by go więc uznać za władcę absolutnego, ale faktycznie tak nie było. Ludzie z otaczającego go dworu, doradcy, a zwłaszcza rada calpullis i wyżsi wojskowi, mieli sporo do powiedzenia. W praktyce rządy sprawował on przez radę trzech, składającą się z głównego dowódcy, noszącego tytuł Kobiety Węża, najwyższego kapłana i władcy miasta.

Niepodległość – niezależność państwa od formalnego wpływu innych jednostek politycznych. Niepodległość można również określić jako suwerenność potencjalną.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.
Schematyczne przedstawienie pałacu Montezumy II. Ilustracja z Kodeksu Mendoza. Zarówno ten tekst, jak i kilka innych potwierdza, że Montezuma nosił brodę, co było rzadkością wśród Azteków.

Pałac Montezumy, zbudowany na planie kwadratu o boku 200 m, był jednym z kilku znajdujących się w Tenochtitlánie. Składał się z budynków jedno- i dwupiętrowych, usytuowanych wśród ogrodów. Pałac stanowił prostą wielokrotność zwykłego domu mieszkalnego, lecz dodatkowo posiadał dziedziniec, basen i zwierzyniec. Jeszcze za czasów Tlacaelela (1397–1487) zbudowana została olbrzymia świątynia (Templo Mayor), ofiarowana jednemu z najważniejszych bóstw Azteków, Huitzilopochtli. Montezuma, jako najwyższy kapłan, w ramach tej świątyni stworzył wielką świątynię Coateocalli, poświęconą wszystkim bogom zdobytych przez Azteków miast.

Tlatoani [tɬaʔtoˈwaːni] (w nah. ten który mówi; l.m. tlatoque [tɬaʔˈtoʔkeʔ]) – tytuł przysługujący najwyższym władcom ludów Nahua. Kobiety nosiły tytuł cihuatlatoani ([siwaːtɬaʔtoˈ(w)aːni]). W przypadku gdy władca władał wieloma miastami-państwami (tak jak w przypadku Mexików), nazywany był huey tlahtoani. Tlatoque byli wybierani przez możnych i sprawowali swą funkcję dożywotnio. Termin tlatoani nie występował jedynie u Azteków, lecz był powszechnie stosowany przez wiele ludów Nahua. Władca uznawany był za świętego; aby jego stopy nie dotykały zwykłej ziemi – wszędzie był noszony. Poddanym wolno było patrzeć na niego jedynie w święta i uroczystości. Pióro (łac. penna) – twory nabłonkowe pokrywające ciała ptaków , a w czasach prehistorycznych niektórych dinozaurów, przede wszystkim z grupy teropodów, zwłaszcza celurozaurów. Podobnie jak łuski u gadów, pióra zachodzą na siebie dachówkowato. Wyrastają z brodawek skórnych zbudowanych z komórek mezodermalnych, w których formują się najpierw pióra embrionalne (puchowe), a następnie pióra ostateczne (penna).

Za czasów panowania Montezumy nie toczono już prawie wojen zdobywczych, ograniczając się do umacniania „imperium” i uśmierzania buntów (m.in. w rejonie Oaxaki). Jedynym wyjątkiem były trzy kolejne próby podbicia Tlaxcali, zakończone niepowodzeniem.

Około 1518 r. państwo Azteków wydawało się potężne, dominujące w Mezoameryce. W rzeczywistości sprawy miały się inaczej. Ośrodek „imperium” – Tenochtitlán – stał w istocie u szczytu potęgi, niepodzielnie władając większą częścią Doliny Meksyku i otaczających ją gór, lecz tylko jako miasto-państwo. Dalsi i bliżsi wasale, którzy tworzyli federacyjne „dominium azteckie”, od Texcoco po Oaxakę, czekali na okazję do zrzucenia obcego jarzma. Na wschodzie Tlaxcalanie, a na zachodzie Taraskowie zachowali niepodległość. Nic nie wskazywało ani na spójność polityczną „imperium”, ani na realne możliwości dalszej ekspansji.

Bitwa pod Otumba – starcie zbrojne, które miało miejsce dnia 7 lipca 1520 r. w trakcie Podboju Meksyku przez Hiszpanów. W 1519 r. gubernator Kuby – Diego Velázquez de Cuéllar zorganizował wyprawę, której celem miał być rekonesans Jukatanu i ziem nad Zat. Hondurasu. Na jej czele postawił Hernana Cortésa.Kacyk – określenie dla przywódcy plemienia, szlachcica indiańskiego, na obszarze Ameryki Łacińskiej, sprawującego opiekę nad wsią bądź osadą, razem z kapłanami, szamanami i starszyzną wojowników, mającego do tego prawo z tytułu posiadania ziemi. Kacyk reprezentował także swoich poddanych w kontaktach z władzami hiszpańskimi. Sama nazwa wywodzi się od hiszpańskiego określenia cacique.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Lektyka - środek transportu lądowego do przemieszczania się na nieduże odległości jednej lub dwóch osób, noszony przez tragarzy bądź zwierzęta juczne (basterna). Lektyki znane są od czasów starożytnych. Lektyki transportowały również wielu papieży do czasu pontyfikatu Jana Pawła I. Obecnie nie jest przez nich już używana.
Mezoameryka – region obejmujący terytoria zamieszkane przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich oraz ich wpływu kulturalnego, ekonomicznego i politycznego. Rozciąga się w przybliżeniu od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski.
Madryt (hiszp. Madrid) – stolica i największe miasto Hiszpanii, położony w środkowej części kraju u podnóża Sierra de Guadarrama (Wyżyna Kastylijska) nad rzeką Manzanares.
La Noche Triste (hiszp. Smutna noc) – historyczna nazwa odwrotu hiszpańskich konkwistadorów pod dowództwem Hernána Cortésa z azteckiej stolicy Tenochtitlán w nocy z 30 czerwca na 1 lipca 1520 roku. W jego trakcie poległo lub zaginęło około 450–600 Hiszpanów i ponad 1000 sprzymierzonych z nimi Indian.
Monarchia absolutna, absolutyzm – forma rządów występująca przede wszystkim we wczesnonowożytnej oraz starożytnej monarchii (przykładem starożytnej monarchii absolutnej może być ustrój Cesarstwa Rzymskiego) oraz mające ją uzasadnić doktryny polityczne.
Metro (fr. métro) – miejski system elektrycznego transportu pasażerskiego o dużej przepustowości i wysokiej częstotliwości kursów, który jest całkowicie niezależny od innych środków transportu oraz bezkolizyjny, ponieważ jeździ na oddzielnych torach i posiada specjalną sygnalizację.
Majowie – grupa ludów indiańskich mówiących językami z rodziny maja, zamieszkujących południowo-wschodni Meksyk (półwysep Jukatan i stan Chiapas), Gwatemalę, Belize i zach. Honduras; w węższym znaczeniu nazwa „Majowie” odnosi się wyłącznie do grupy zamieszkującej półwysep Jukatan (tzw. Majowie jukatańscy).

Reklama