• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mistycyzm



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    William Blake (ur. 28 listopada 1757 w Londynie, zm. 12 sierpnia 1827 w Londynie) – XVIII-wieczny angielski poeta, pisarz, rytownik, malarz, drukarz i mistyk, prekursor romantyzmu. Przez współczesnych nazywany często mad Blake (szalony Blake), zaliczany czasem do grona tzw. poetów wyklętych w literaturze angielskiej.Anna Katarzyna Emmerich, niem. Anna Katharina Emmerick (ur. 8 września 1774 w Flamschen koło Coesfeld w Westfalii, zm. 9 lutego 1824 w Dulmen) – niemiecka mistyczka, stygmatyczka i wizjonerka katolicka. Beatyfikowana 3 października 2004 przez papieża Jana Pawła II.
    Mistycyzm a dusza[ | edytuj kod]

    W tradycji judeochrześcijańskiej (judaizm, chrześcijaństwo, islam) posiadanie duszy odgrywa zasadniczą rolę. Skupiając się bardziej na świecie zewnętrznym, judaizm stworzył szereg oryginalnych pojęć dotyczących duszy, obejmujących poglądy o partnerstwie człowieka i Boga poprzez mistyczną, ezoteryczną wiedzę numerologii i Kabały.

    Panteizm – pogląd filozoficzny i teologiczny (niekiedy religijny) utożsamiający wszechświat (lub naturę) z Bogiem (lub absolutem). Neguje istnienie Boga jako istoty rozumnej, głosi zaś przenikanie absolutu we wszystkie substancje ziemskie. Panteizm często łączył się z ideami rozumnego rozwoju wszechświata, jedności, wieczności oraz żywości świata materialnego.Absolut (łac. absolutus – bezwarunkowy, niezwiązany) – osobowy lub bezosobowy pierwotny byt, doskonały, najwyższy, pełny, całkowicie niezależny, nieuwarunkowany i niczym nieograniczony.

    Mistycyzm chrześcijański w nieco odmienny sposób spogląda na związek między Bogiem i duszą. Mistyczne doświadczenie w chrześcijaństwie wyróżniają dwa elementy, często nieobecne w innych religiach:

  • Rzeczywistość Boga, z którą chrześcijanin jednoczy się w doświadczeniu mistycznym jest transcendentna wobec samej duszy oraz świata naturalnego – kosmosu.
  • Istotą doświadczenia mistycznego jest zjednoczenie w miłości dwóch podmiotów. Mimo ścisłego zjednoczenia, którego najwyższym stopniem jest małżeństwo duchowe (mistyczne), odrębność ontologiczna stworzenia i Stwórcy pozostaje trwale zachowana.
  • W katolicyzmie uważa się, że święci i błogosławieni zostali obdarzeni Duchem Świętym, który obdarowuje ich cudownymi, proroczymi i transcendentnymi zdolnościami. Przekonanie to jest przyjęte w niektórych charyzmatycznych i ewangelicznych wyznaniach, które upatrują świadectw Bożego Objawienia w spontanicznym mówieniu językami, uzdrawianiu wiarą, wypędzaniu demonów itp. Jednakże praktyka ta jest na ogół związana ze zdyscyplinowanym podejściem mistycznym.

    Joga (sanskryt योग) – jeden z sześciu ortodoksyjnych (tzn. uznających autorytet Wed) systemów filozofii indyjskiej, zajmujący się związkami pomiędzy ciałem a umysłem (świadomością i duchem). Oznacza to, że poprzez odpowiedni trening ciała (w tym ascezę), dyscyplinę duchową (medytację) i przestrzeganie zasad etycznych, deklaruje ona możliwość przezwyciężenia prawa karmana i wyzwolenia praktykującego z kręgu wcieleń (sansara).Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) – dyscyplina wiedzy posługująca się metodami filozoficznymi w wyjaśnianiu świata w jego relacji do Boga. Klasycznie uznawana za dziedzinę naukową, także w Polsce znajduje się na liście dziedzin naukowych, ustalonej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. Stanowi metodyczne studium prawd religijnych objawionych przez Boga, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum – wiara szukająca zrozumienia. Współcześnie zasadność uznawania pytań o Boga za naukowe jest kwestionowana. Według części autorów teologia nie spełnia współczesnych wymagań stawianych nauce, chociażby poprzez brak weryfikowalności stawianych przez nią hipotez oraz oparcie na dogmatach jako punkcie wyjściowym swoich rozważań zamiast na metodzie naukowej, czy paradygmatach naukowych. Polemikę z tymi zarzutami przedstawił m.in. papież Benedykt XVI w Wykładzie ratyzbońskim.

    Według Quaker’a dusza jest wewnętrznym światłem, związanym z obecnością Boga w człowieku. W katolicyzmie istnieje wyraźniejszy rozdział między duszą i Bogiem, biorący pod uwagę tradycyjne przekonanie, że zbawienie duszy i zjednoczenie z Bogiem występuje tylko w zmartwychwstaniu po śmierci fizycznej.

    W Prawosławiu uważa się, że zjednoczenie z Bogiem w ziemskim życiu ma miejsce podczas chrztu i ciągnie się przez cały proces przebóstwienia. Mistycy chrześcijańscy, tacy jak Jacob Boehme, szukali tego unikalnego stanu jedności duszy z ciałem na różne sposoby, poprzez intensywną modlitwę, ascezę, kontemplację i medytację.

    Numerologia - prognozowanie z liczb, opierające się na przekonaniu, że numer przyporządkowany danemu obiektowi (numer domu, samochodu, telefonu, zakodowane pod postacią liczby imię, itp.) ma związek z jego losem. Numerologia uważana jest przez naukowców za pseudonaukę, nie mającą żadnych racjonalnych ani eksperymentalnych podstaw.Samuel Zborowski – dramat wierszem napisany przez Juliusza Słowackiego ok. 1844 lub 1845 roku. Składa się z pięciu aktów. Jego pierwodruk ukazał się w Słowie w 1902 roku; oddzielnie wydany w 1903. Utwór nie został ukończony przez autora. Wystawiony po raz pierwszy w roku 1911 w Łodzi, następnie od 1927 grany w Warszawie, we Lwowie – 1932. Akcja utworu rozgrywa się w niebie (wieczności), piekle i na ziemi (czas historyczny). Ukazuje wcielenia duchowe Eoliona ujawnione w wizjach sennych, także opanowanie duszy Księcia Poloniusa (ojca Eoliona) przez innego, obcego ducha. Postacią łączącą wszystkie wątki akcji dramatu jest Lucyfer stanowiący ducha buntu. W utworze tym Słowacki dał wyraz interpretacji idei genezyjskich.

    Islam także podziela koncepcję oddzielnej duszy, jednak mniej koncentruje się na jej cudownych mocach; świat muzułmański zwraca większą uwagę na samo wspominanie (rozmyślanie o Allahu <dhikr, zikr>). W tradycyjnym Islamie związek duszy z Allahem prowadzony jest przez anioły, które wykonują wolę Bożą przywracając duszę do miejsca jej prawdziwego pochodzenia. Jednakże tylko prorocy mają możliwość zobaczenia i usłyszenia ich bezpośrednio. W Islamie podążanie mistycznymi ścieżkami jest związane z nurtem Sufich, a „Ja”/Dusza jest skonfliktowana z Niewiernym/Ego. Sufizm uważa, że Boga można doświadczać w uniwersalnej miłości, przenikającej wszechświat. Wspominanie (dhikr, zikr), dla Sufich, wyraźnie oznacza wspominanie miłości/celu duszy lub powrotu do pierwotnego boskiego stanu. Sufi ponadto szczególną uwagę zwracają na zdarzające się często artystyczne zmiany w formie ich kultu.

    Sir John Marks Templeton (ur. 29 listopada 1912 w Winchester, zm. 8 lipca 2008 w Nassau) – amerykański finansista i filantrop, twórca fundacji przyznającej nagrodę jego imienia. Literatura dydaktyczna – pozbawiony wspólnych wyróżników morfologicznych ogół utworów literackich, w których funkcje specyficznie literackie i estetyczne podporządkowane są funkcji wychowawczej. Głównym zadaniem utworów literatury dydaktycznej jest więc przekazywanie użytecznych wiadomości, prawd i pouczeń o charakterze moralistycznym, modeli, wzorów i ideałów godziwego życia oraz przekonań ideologicznych i politycznych. Zgodnie z koncepcją Stefanii Skwarczyńskiej można ją uznać za ogniwo literatury stosowanej.

    Mistycyzm, mistyka a literatura, sztuka i muzyka[ | edytuj kod]

    Mistycyzm w literaturze i poezji[ | edytuj kod]

    Zapisy doświadczenia mistycznego niejednokrotnie cechują się znaczną wartością literacką. Przyjmują wtedy często postać poetycką, funkcjonuje nawet termin poezja mistyczna. Wiele takich zapisów nie ma jednak wartości literackiej i należy do twórczości religijnej rozumianej raczej jako dział literatury dydaktycznej niż literatury pięknej. James Joyce w swojej analizie stosunku mistyki do literatury w dziele Williama Blake’a stawia tezę, że między wartościami literackimi zapisu doświadczenia mistycznego a wartością duchową tego doświadczenia nie zachodzi ścisły związek:

    Filozofia religii - dziedzina filozofii, której głównymi przedmiotami badań są: religia, Bóg oraz poruszająca zagadnienia związane z zakładanymi przez wierzenia religijne faktami, bytami czy spodziewanymi wydarzeniami.Wincenty Pallotti SAC, wł. Vincenzo Pallotti (ur. 21 kwietnia 1795 w Rzymie, zm. 22 stycznia 1850 tamże) – włoski ksiądz katolicki, założyciel Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, którego integralną częścią są pallotyni (SAC) i pallotynki, tercjarz franciszkański (OFS), święty Kościoła katolickiego, apostoł Rzymu.
    .mw-parser-output div.cytat{display:table;border:1px solid #aaa;padding:0;margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin-left:auto;margin-right:auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    Pełne przestudiowanie osobowości Blake’a powinno być podzielone na trzy fazy – patologiczną, teozoficzną i artystyczną. Pierwszą, jak sądzę, możemy odrzucić bez skrupułów. Mówienie, że wielki geniusz jest obłąkany, przy równoczesnym uznaniu jego wartości artystycznej, jest równoznaczne z twierdzeniem, że był chory na cukrzycę albo na reumatyzm. [...] Jeśli każdego wielkiego geniusza, który nie wierzy w będący teraz w modzie zdawkowy materializm, będziemy z miną pyszałkowatego absolwenta nauk ścisłych oskarżali o szaleństwo, niewiele pozostanie dla sztuki i uniwersalnej filozofii. [...] Ustalenie, jaką pozycję zajmuje Blake w hierarchii zachodnich mistyków, przekracza zasięg tego odczytu. [...] Blake oczywiście należy do innej kategorii, kategorii artystów. Na przykład święty Jan od Krzyża, jeden z niewielu artystów-idealistów godnych porównania z Blakiem nigdy nie ujawnia ani wrodzonego poczucia formy, ani koordynującej siły intelektu w swej książce Ciemna noc duszy, która nawołuje i omdlewa z tak ekstatyczną namiętnością.

    Sir Sarvepalli Radhakrishnan (ur. 5 września 1888 w Tiruttani, zm. 16 kwietnia 1975 w Madrasie) – prezydent Indii, filozof.Miłość /(łac.) caritas, amor, dilectio, (gr.) ἀγάπη (agape)/ – wewnętrzne, duchowe doświadczenie, będące podstawowym źródłem szczęścia człowieka. Wypływa z miłości Boga, będąc darem darmo otrzymanym (por.Rz 5,5), i ma swoją kontynuację w miłości bliźniego – przede wszystkim braci w wierze, tworząc z nich wspólnotę, /(gr.) κοινωνία (koinonia)/ (por. 1J 1,3), czyli Kościół. Obejmuje także całą ludzkość, szczególnie biednych, chorych, uwięzionych, a także nieprzyjaciół (Por. Mt, 25,31-46; Mt 5,44). Dokonuje się w wolności i prawdzie – jest więc możliwa wyłącznie między osobami, poprzez wzajemne obdarowywanie się dobrem. W chrześcijaństwie miłość rozumiana jest przede wszystkim jako wlana cnota teologiczna.

    Mistycyzm w literaturze polskiego romantyzmu[ | edytuj kod]

    Mistyka jest ponadzmysłowym i ponadracjonalnym doświadczeniem religijnym opartym na osobistej kontemplacji. Doświadczenie to nie zawsze jest zgodne z doktryną danej wiary. Zapisy doświadczenia mistycznego przyjmują często postać poetycką: rozmyślań, wizji, proroctw. Stanowią też jeden z działów twórczości religijnej.

    Aurelius Prudentius Clemens - rzymski poeta chrześcijański, urodzony w prowincji Tarraconensis (obecnie północna Hiszpania) w 348 r. n.e. Zmarł prawdopodobnie w Hiszpanii, krótko po 405 r. n.e., być może około 413 r. n. e.Olivier Eugène Charles Prosper Messiaen (ur. 10 grudnia 1908 w Awinionie, zm. 27 kwietnia 1992 w Clichy) – francuski kompozytor, organista, nauczyciel i z zamiłowania ornitolog.

    W literaturze proroctwa (budujące zjawisko profetyzmu) pojawiają się w utworach prorokujących przyszłość widzianą oczami ich autorów. Proroczym wizjom mogą służyć figuralne interpretacje zdarzeń, czyli przedstawienie jakiegoś zjawiska, np. historycznego, jako figury zjawiska innego. Proroctwa realizowano też w postaci przypowieści (Juliusz Słowacki, Anhelli) lub stylizacji biblijnej (Adam Mickiewicz, Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego).

    Dao (tao) – podstawowe pojęcie filozofii chińskiej, kluczowe dla taoizmu, ale używane również przez inne kierunki, m.in. konfucjanizm. W zależności od autora i szkoły terminowi Dao przypisywane są bardzo różne znaczenia, od „uniwersalnej zasady kierującej wszechświatem” po „metodę postępowania [danej osoby]”.Teologia religii – dziedzina teologii oraz religioznawstwa, zajmująca się refleksją nad wierzeniami religijnymi z perspektywy teologii własnej religii. Wyróżnia się dwie odmiany teologii religii: theologia religionis, zajmującą się zjawiskiem religii w ogólności i jej znaczeniem, oraz theologia religionum, badającą doktrynę konkretnej religii. Główną cechą odróżniającą teologię religii od innych subdyscyplin religioznawstwa jest przyjęcie przez nią za punkt odniesienia przeświadczenia o prawdziwości własnej doktryny religijnej, w świetle której rozpatruje ona prawdziwość doktryn innych religii. Teologia religii uprawiana jest głównie w ramach czterech wyznań: chrześcijaństwa, hinduizmu, islamu i judaizmu.

    W polskiej literaturze elementy profetyczne pojawiły się już w okresie konfederacji barskiej (tzw. Profecja księdza Marka), ale największe nasilenie tych tendencji to okres romantyzmu i przyjmowanie przez poetów roli wieszcza oraz założenia mesjanistyczne. Adam Mickiewicz – mistyk romantyczny

    W roku 1840 Adam Mickiewicz miał rozpocząć pracę profesorską w Akademii Lozańskiej. Zaplanowano cykl wykładów, które nigdy się nie odbyły. Jednak zachował się wykład instalacyjny, w którym można odnaleźć przyczyny późniejszego zainteresowania się duchową stroną egzystencji człowieka. Wykład ten dotyczył literatury łacińskiej schyłku cesarstwa i na przykładzie twórczości poety Prudencjusza (II połowa IV w.) Mickiewicz wskazał na napięcie idei, które wytworzyło się między upadającym Rzymem a triumfującą kulturą chrześcijańską. Poeta wykazał się wielką wrażliwością na martyrologię pierwszych chrześcijan i odnalazł, cenną dla mesjanisty, duchową bliskość między męczeńskimi dziejami Kościoła a losem Polaków. Wówczas rozpoczął się okres pasywny w poetyckiej biografii Mickiewicza. Od tego momentu poeta będzie się skupiał na filozofii aktywizmu moralno-społecznego, zwłaszcza że wyjątkowo cenił aktywność i przedkładał ją nad wszelką twórczość poetycką. Istotnym stało się dla niego to, co mogło prowadzić do wewnętrznej przemiany człowieka i do przeobrażeń otaczającej go rzeczywistości. Uważał, że byt materialny człowieka może być zależny od jego woli, siły duchowej, której źródła są pozamaterialne. Wówczas to całą energię poeta skupił na rozwijaniu wewnętrznych darów, podobnych tym, które mieli mistycy, święci i twórcy Kościoła w okresie jego bohaterstwa, męczeństwa, ofiarności. Można przypuszczać, że mocą duchową pragnął zmieniać rzeczywistość polityczną.

    Medytacja (łac. meditatio - zagłębianie się w myślach, rozważanie, namysł) – praktyki mające na celu samodoskonalenie, stosowane zwłaszcza w jodze oraz w religiach i duchowości Wschodu (buddyzm, taoizm, konfucjanizm, hinduizm, dżinizm), a ostatnio także przez niektóre szkoły psychoterapeutyczne. Elementy medytacji dają się również zauważyć w chrześcijaństwie (hezychazm) i islamie (sufizm).Reinkarnacja (również: metempsychoza, transmigracja; łac. re+in+caro, carnis - ponowne wcielenie) – pogląd, według którego dusza (bądź świadomość) po śmierci ciała może wcielić się w nowy byt fizyczny. Np. dusza jednego człowieka może przejść w ciało nowonarodzonego dziecka lub zwierzęcia czy nawet według niektórych poglądów rośliny. Samo słowo reinkarnacja jest zestawieniem dwóch członów: inkarnacja (wcielenie) i przedrostka re (oznaczającego powtórzenie czegoś). Dosłownie więc reinkarnacja oznacza powtórne wcielenie.

    Mickiewicz tego okresu to mistyk romantyczny, który dyktatowi ducha podporządkował całą swoją aktywność polityczną, społeczną i intelektualną. W latach 1841–1846 Mickiewicz współtworzył Koło Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Pracy w Kole Towiańczyków poświęcił się poeta bez reszty, jednak ze względu na mierny rezultat praktyczny i izolacjonizm grupowy oraz niechęć Towiańskiego do aktywności politycznej – obrał własną drogę, zwieńczoną zrywem rewolucyjnym w 1848 r., gdy mocno zaangażował się w ruchy wolnościowe Wiosny Ludów, zwłaszcza we Włoszech. Zanim to jednak nastąpiło, Adam Mickiewicz odbył czteroletni kurs wykładów z literatur słowiańskich w paryskim College de France (1840–1844). Te wykłady poeta traktował jako posłannictwo. Za pomocą słowa walczył o koncepcję nowego człowieka współczesności. Przekazywał studentom wiedzę o Słowianach i ich kulturze, ukazując jednocześnie szczególną rolę tychże. Pokazał Słowian jako lud czysty, pierwotny, zdolny do przechowania tradycji i kultury, lud, w który wcieliło się Słowo Boże. Słowian właśnie obdarował ważną misją odrodzenia cywilizacji Zachodu, z pomocą Francji, posiadającej tradycje napoleońskie i rewolucyjne. Według Mickiewicza Słowianie i Francuzi stworzą nową Europę w wyniku mesjanistycznej misji. Wykłady w College de France są dokumentem intelektualnej siły Adama Mickiewicza, ale i profetycznej służby idei. Według poety...”literatura może wyrastać tylko z podłoża duchowego i aby ją stworzyć trzeba rozpalić iskrę duchową, poczucie siły i uczucie niepodległości” (28 stycznia 1842, X98) oraz że powinna być „razem religią i polityką, siłą i czynem” (23 kwietnia 1844, XI460).

    Jean-Charles Gille-Maisani (ur. 22 maja 1924 w Trewirze, zm. 29 stycznia 1995 w Québecu) – kanadyjski inżynier automatyk i psychiatra.Racjonalizm genetyczny, natywizm - pogląd dotyczący natury źródeł poznania (genezy poznania), przeciwstawiający się empiryzmowi genetycznemu. Według racjonalistów genetycznych umysł ludzki dzięki samej swojej konstrukcji posiada wiedzę lub uposażenie mentalne, która jest wcześniejsza od doświadczenia (przede wszystkim zmysłowego). Wiedza ta ma charakter pewny i poprzedza wszelkie poznanie nie tylko w sensie czasowym (jako "wiedza wrodzona"), ale przede wszystkim jako warunek wszelkiego poznania.

    Inne utwory Mickiewicza zawierające treści profetyczne i mistyczne:

  • Dziady, cz. III: Wielka Improwizacja, Mała Improwizacja, Widzenie ks. Piotra, Widzenie Ewy
  • Wiersz Drzewo
  • Słowa Chrystusa
  • Słowa Panny
  • Księga zgodności (tekst istnieje w języku francuskim)
  • Cenny komentarz do twórczości Mickiewicza okresu mistycznego zawiera książka Jeana-Charlesa Gille’a-Maisaniego, Adam Mickiewicz człowiek: Studium psychologiczne.

    Etnologia religii lub etnoreligioznawstwo dział religioznawstwa badający genezę i rozwój religii pierwotnych ludów nie posiadających koniecznie pisma.Katarzyna z Genui OFS, właśc. Katarzyna Fieschi (ur. 1447 w Genui, zm. 15 września 1510 tamże) − córka wicekróla Neapolu, mistyczka, tercjarka franciszkańska, święta Kościoła katolickiego.
    Juliusz Słowacki – przełom mistyczny w twórczości poety

    Przełom mistyczny w twórczości Juliusza Słowackiego przypada na rok 1842. Sam poeta określił tę chwilę w wierszu Tak mi, Boże, dopomóż: „Idea wiary nowej rozwinięta, w błyśnieniu jednym zmartwychwstała we mnie. Wydaje się jednak, że nowa sytuacja duchowa i intelektualna nie była wynikiem jednej chwili, a całego procesu twórczego”. W poemacie Anhelli z roku 1838, stylizowanym na biblijną przypowieść, ukazał Słowacki sugestywną wizję Północy, będącej efektowną bielą, nad którą błyszczą sine gwiazdy i krwawi borealne światło. Owa biel to symbol bezkrwawej ofiary Anhellego, wędrującego po białym piekle życia zmienionego w cierpienie (tu: związek z motywem infernum u Dantego). Anhelli to parabola, opowieść o losie polskim, lecz także opowieść o niszczącej sile cierpienia i zwątpieniu w jego celowość. Wydaje się, że poemat jest subtelną zapowiedzią okresu mistycznego.

    Antynaturalizm – kierunek w metodologii nauki przeciwstawiający się naturalizmowi, reprezentowanemu zwłaszcza poprzez tradycję myśli pozytywistycznej.Ksiądz Marek. Poema dramatyczne we trzech aktach – dramat napisany przez Juliusza Słowackiego w 1843 roku (rozpoczęty wiosną i ukończony w lipcu), wydany w tym samym roku w Paryżu. Jeden z dramatów mistycznych poety. W liście do matki Salomei pisał, że dramat ten należy do trzech tylko utworów (wraz z Księciem niezłomnym i Snem srebrnym Salomei), które czytałby przed Chrystusem. Napisany 8-zgłoskowcem.

    Katalizatorem przemian duchowych stał się dla Słowackiego Andrzej Towiański. Poeta był zafascynowany ideą, ale nie pracą dla towiańczyków. Szybko popadł w konflikt z Towiańskim i stał się jednym z najgłośniejszych z jego krytyków. I chociaż ideały towiańczyków uwiodły go swoim pięknem i słusznością, kłóciły się z indywidualizmem i egotyzmem poety. Jednak w liście do Zygmunta Krasińskiego Słowacki całą swoją przemianę porównał do rozbicia kamienia: „…padając przed Bogiem – skruszyłem się na kilka kawałków”. Dawnego egotystę i dandysa zastąpił misjonarz, kapłan, przewodnik polskiej społeczności ku przemianie („Bogiem promienny, odprawiam bezsenną, anielską straż…”). Pierwszym utworem podejmującym problematykę odrodzenia będącego skutkiem ofiary przez śmierć jest dramat Fantazy (1843), a do najwybitniejszych utworów tego okresu należą: Ksiądz Marek (1843), Sen srebrny Salomei (1844) i przekład Książę Niezłomny Calderona de la Barca. Ksiądz Marek i Sen srebrny Salomei to dramaty ukazujące świat dziwny, tajemniczy, pełen grozy i zmieniający się w krwawy chaos. Tym światem nie kierują racjonalne prawa, ale znaki tajemne, widzenia, sny prorocze. Bohaterowie tych dzieł to: widuni (Wernyhora), święci (Marek), półczarownice (Judyta), a opisana w nich rzeczywistość to prawdziwy teatr śmierci. Cierpienie i śmierć mają wartość siły niszczącej stary świat i jego przeżyte formy. Krwawe wypadki utorują postęp, a męka da nadzieję na zmartwychwstanie, w tym też zbawienie Polski, które stanie się efektem przeobrażeń moralno-ideologicznych. Cierpienie i męka nabierają sensu, gdy służą przemianie.

    Józef Edward Abramowski (ur. 17 sierpnia 1868 w Stefaninie w pow. wasylkowskim w gub. kijowskiej, zm. 21 czerwca 1918 roku w Warszawie) – polski myśliciel polityczny, filozof, psycholog i socjolog. Bliski przyjaciel Stefana Żeromskiego, pierwowzór Szymona Gajowca w powieści „Przedwiośnie”, wolnomularz.Andrzej Tomasz Towiański (ur. 1 stycznia 1799 w Antoszwińciach k. Janiszek w powiecie wileńskim, zm. 13 maja 1878 w Zurychu) – polski ziemianin, filozof i przywódca religijny, mesjanista. Charyzmatyczny przywódca towiańczyków, organizacji zwanej też Kołem Sprawy Bożej.

    Najważniejszym dziełem Słowackiego o charakterze mistycznym jest Genezis z Ducha (1844–46). Jest to traktat poetycki, w którym poeta daje wykład swojego systemu genezyjskiego. Ten utwór sam nazywał modlitwą, gdyż stworzył ponoć w chwili uniesienia i natchnienia religijnego. Twierdził, że dzieło to powstało pod wpływem objawienia, „bez przyzwolenia na to moich myśl, przy uśpionych władzach rozumu”, na drodze iluminacji. Genezis formułowała kilka prawd istotnych dla mistyki Juliusza Słowackiego, którego system myślowy dążył do objęcia całości bytu – natury i historii. Główną tezą tego systemu jest stwierdzenie, że wszystko istnieje dla Ducha i przez Ducha, a nie dla ciała. Całość bytu jest podporządkowana sile twórczej, która owe byty zmienia, komplikuje i doskonali, a jeśli Duch ulegnie zleniwieniu – interweniuje mądrość Boża. Duch zatem jest skazany na wieczną pracę, a śmierć jest akuszerką postępu i tylko pozornym finałem. Tu Słowacki zbliżył się do przeświadczeń metempsychozy o wędrówce dusz. Utworem istotnym dla zagadnień mistycznych jest też dramat Samuel Zborowski ukazujący kaźń głównego bohatera w sposób przetworzony mistycznie, oczyszczony z realiów epoki na tle praw dążących do uniwersalności.

    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.

    Dopełnieniem i rozwinięciem spirytualistyczno-panteistycznej teorii powstania wszechświata, wyłożonej w Genezis z Ducha jest poemat historiozoficzny Król Duch, niedokończony, pisany przez poetę do ostatnich dni. Jest to summa jego myśli i poglądów, zwłaszcza w zakresie filozofii mistycznej, stawiająca pytania o pochodzenie i naturę, a także przeznaczenie człowieka i narodu.

    Krytyczny racjonalizm jest to nazwa nurtu we współczesnej filozofii nauki zainicjowanego przez Karla R. Poppera. Termin ten występować może w co najmniej trzech znaczeniach:Marianna Marchocka herbu Ostoja (ur. 25 czerwca 1603, zm. 19 kwietnia 1652) – Służebnica Boża, karmelitanka bosa, mistyczka, autorka dzieł prozą. W zakonie przybrała imię Teresa od Jezusa na cześć św. Teresy z Avila, hiszpańskiej reformatorki zakonu.

    Mistycyzm w sztuce i muzyce[ | edytuj kod]

    Przykładem mistyki jako owocu doświadczeń mistycznych w sztuce przełomu XVI i XVII wieku może być El Greco. Mistycznych źródeł jego – głównie religijnych w treści – dzieł nie sposób sprowadzić do cechującej epokę tendencji do maksymalizacji ekspresji formy i treści, świadomych zabiegów artystycznych, a także domniemanego astygmatyzmu, w wyniku którego postacie na obrazach cechuje wywołująca niezwykłą atmosferę smukłość. Dzieła tego malarza emanują ekstatycznym nastrojem i autentycznością. Współczesne malarstwo, religijne i świeckie, także dostarcza przykładów mistycznego pochodzenia. Świadczą o tym treść i forma sakralnych rzeźb Bronisława Chromego (ur. 1925), takich jak wygięty w łuk Chrystus z krucyfiksu „Z Życia do życia” (kościół Arka Pana w Krakowie-Nowej Hucie). Przykładów mistyki w sztuce świeckiej dostarcza malarstwo surrealisty René Magritte’a (1898–1967) czy pozostającego pod wpływem surrealizmu, ale łączącego w obrazach, grafikach, rzeźbach i fotografiach inne jeszcze cechy formy i treści Zdzisława Beksińskiego (1929–2005).

    Juliana z Norwich (ur. ok. 1343, zm. ?) – angielska pustelnica, jedna z najważniejszych przedstawicielek mistycyzmu chrześcijańskiego, nazwana przez Thomasa Mertona największą angielską mistyczką i teologiem, święta Kościoła anglikańskiego i starokatolickiego.Kolumba z Rieti, właśc. Angelella Guardagnoli (ur. 2 lutego 1467 r. w Rieti we Włoszech, zm. 20 maja 1501 r. w Perugii) – zakonnica, mistyczka, błogosławiona Kościoła Katolickiego.

    Mistykę w muzyce dawnej reprezentują najlepiej dzieła kompozytorki średniowiecznej Hildegardy z Bingen (1098–1179). Jej mistyczne doświadczenia potwierdzały wiarę, że inspiracja twórcza jest dziełem Boga. Liczne pieśni tej uznanej za świętą kobiety, nadal wykonywane i nagrywane, cieszą się wielkim uznaniem nie tylko w świecie religii chrześcijańskiej. Muzyczna mistyka współczesna – podobnie jak w innych formach ekspresji artystycznej – jest owocem inspiracji zarówno religijnej, jak i świeckiej. Dwudziestowiecznym kompozytorem mistycznym był Francuz, Olivier Messiaen (1908–1992); mistyczne są szczególnie jego dzieła organowe i inne, inspirowane religijnie. Świecką inspirację mistyczną można zauważyć u wielu twórców XX wieku, m.in. Claude’a Debussy’ego (1862–1918). Współcześni kompozytorzy (1) często łączą inspirację religijną ze świecką, (2) reprezentują „mniej poważne” nurty muzyczne: jazz, rock (łącznie z black metalem), muzyka eksperymentalna (John Cage, Meredith Monk, Philip Glass), muzyka ilustracyjna do filmów.

    Kazimierz Ajdukiewicz (ur. 12 grudnia 1890 w Tarnopolu, zm. 12 kwietnia 1963 w Warszawie) – polski filozof i logik, reprezentant szkoły lwowsko-warszawskiej, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i Uniwersytetu Warszawskiego, członek Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności.Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

    Uznanie dzieła artysty za spełniające kryteria mistyki opiera się jednak na arbitralnym, subiektywnym sądzie krytyka literackiego, sztuki, czy muzycznego. Jego wiedza i poczucie nie są wystarczającym dowodem z punktu widzenia naukowego kryterium sprawdzalności czy falsyfikowalności (patrz Krytyczny racjonalizm). Mistyczny charakter utworu może być rezultatem zarówno autentycznego doświadczenia mistycznego, jak i celowym, zastosowanym świadomie środkiem artystycznego wyrazu.

    Stanford Encyclopedia of Philosophy (SEP) jest ogólnie dostępną encyklopedią internetową filozofii opracowaną przez Stanford University. Każde hasło jest opracowane przez eksperta z danej dziedziny. Są wśród nich profesorzy z 65 ośrodków akademickich z całego świata. Autorzy zgodzili się na publikację on-line, ale zachowali prawa autorskie do poszczególnych artykułów. SEP ma 1260 haseł (stan na 20 stycznia 2011). Mimo, że jest to encyklopedia internetowa, zachowano standardy typowe dla tradycyjnych akademickich opracowań, aby zapewnić jakość publikacji (autorzy-specjaliści, recenzje wewnętrzne).Psychologia (od stgr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka badająca mechanizmy i prawa rządzące psychiką oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. Psychologia jako nauka dotyczy ludzi, ale mówi się również o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.

    Mistycyzm, mistyka a filozofia[ | edytuj kod]

    Nie wszystkie doświadczenia mistyczne mają znaczenie dla filozofii – częścią filozofii są jedynie próby racjonalnego ujęcia lub przynajmniej teoretycznego opracowania doświadczeń tego rodzaju. Na filozofię wywierały wpływ jednak także pewne formy mistycyzmu, które opracowania teoretycznego nigdy się nie doczekały – widoczne jest to np. we wpływie orfizmu na filozofię grecką.

    Profetyzm (gr. προφήτης, prophētēs = prorok, wieszcz) – zjawisko spotykane w wielu religiach, polegające na występowaniu wśród członków danej grupy religijnej przekonania, że niektóre jednostki są powoływane przez bóstwo do głoszenia jego woli i przepowiadania przyszłości (prorokowania). Profetyzm wiąże się również np. z etosem poety-wieszcza i jego wizjonerstwem w literaturze polskiego romantyzmu.Adam Bernard Mickiewicz herbu Poraj (ur. 24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Konstantynopolu) – polski poeta, działacz i publicysta polityczny, wolnomularz. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (grono tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej w ogóle, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

    Już w filozofii greckiej okresu klasycznego zaznacza się rozumienie niedyskursywnych form poznania jako form poznania ostatecznych i najwyższych. Za ostateczny cel filozofii niedyskursywne poznanie Boga zostało uznane jednak przede wszystkim w późnej filozofii greckiej, w neoplatonizmie. Do rozpowszechnienia się filozofii mistycznej w filozofii średniowiecznej przyczynili się zwłaszcza św. Augustyn i Pseudo-Dionizy Areopagita – pierwszy formując teorię połączenia się człowieka z Bogiem przez miłość na drodze ekstazy, drugi jako jeden z pierwszych przedstawiając systematycznie mistyczną drogę człowieka do Boga. Samo zjednoczenie człowieka i Boga uznawane jest przez większość filozofów mistycznych za niewyrażalne, dlatego też koncentrują się oni najczęściej na analizie samej drogi do takiego zjednoczenia.

    Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.Gnostycyzm (z stgr. γνωστικός gnostikos „dotyczący wiedzy, służący poznaniu”) – doktryny i ruchy religijne powstałe w I i II w. na wschodzie cesarstwa rzymskiego, gł. w Syrii i Egipcie, dualistyczne i łączące elementy chrześcijaństwa z grecko-egipskim hermetyzmem. Zrodziły się one w kościołach lokalnych, związanych częściowo z tradycjami judeochrystianizmu, poszukujących własnej drogi i dążących do uniezależnienia się od większych metropolii. Około VI wieku ruchy gnostyckie zostały wchłonięte przez szerzący się manicheizm.

    Największe znaczenie dla filozofii ma filozofia mistyczna Zachodu w okresie dojrzałego średniowiecza, przeważnie zgodnie współistniejąca z filozofią scholastyczną. Większość filozofów mistycznych średniowiecza (np. Bernard z Clairvaux, Hugo od św. Wiktora, Johannes Eckhart, Henryk Suzo) koncentrowało się na opisie kolejnych form poznania Boga i drogi mistycznej. Późniejsza mistyka katolicka i protestancka ma mniejsze znaczenie filozoficzne.

    Wernyhora (jego prawdopodobne imię to Mosij lub Mojżesz) – wędrowny starzec, legendarny wieszcz ukraiński lirnik kozacki z XVIII wieku. W jednym z polskich mitów narodowych występuje jako postać przepowiadająca losy Rzeczypospolitej.Hugo (Hugon) ze św. Wiktora CRSA, (ur. w 1096 w Saksonii, zm. w 1141) – średniowieczny filozof, teolog, kanonik regularny św. Augustyna, autor traktatów mistycznych, w latach 1125-1141 stał na czele szkoły św. Wiktora w Paryżu o orientacji platońsko-augustyńskiej.

    Filozofia mistyczna istnieje także w islamskim kręgu kulturowym, w naukach sufizmu, gdzie zaznaczyły się silnie wpływy neoplatonizmu, a także w filozofii indyjskiej, zwłaszcza w systemie jogi klasycznej.

    We współczesnej filozofii akademickiej mistycyzm znajduje wyraz w postaci jednej z odmian tzw. filozofii wieczystej.

    Filozofia mistyczna znalazła wielu przeciwników na gruncie racjonalizmu (antyirracjonalizmu), zwłaszcza we współczesnej filozofii analitycznej. Typowym krytykiem mistycyzmu był np. Kazimierz Ajdukiewicz, który pisze w Zagadnieniach i kierunkach filozofii:

    Neurologia – dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami obwodowego układu nerwowego i ośrodkowego układu nerwowego. Neurologia i psychiatria są dziedzinami pokrewnymi, a niektóre choroby są domeną zarówno neurologa jak i psychiatry. Neurologia zajmuje się głównie schorzeniami, których podłożem jest proces uszkadzający układ nerwowy, a psychiatria z kolei zajmuje się głównie chorobami, których podłożem jest biochemiczne zaburzenie funkcjonowania mózgu jako całości.Św. Albert Wielki, Albert z Kolonii, Albert z Lauingen, łac. Albertus Magnus (ur. 1193/1205? w Lauingen (Szwabia), zm. 15 listopada 1280 w Kolonii) – teolog, dominikanin, filozof scholastyczny. Znany także z obszernej wiedzy przyrodniczej, przypisuje mu się także zajmowanie się alchemią. Święty Kościoła katolickiego, doktor Kościoła (znany jako doctor universalis lub doctor expertus).

    Przeciwników racjonalizmu nazywa się irracjonalistami. [...]. Byli nimi przede wszystkim mistycy wszystkich odcieni. Mistykami nazywamy ludzi mających przeżycia osobliwego rodzaju, zwane ekstazą mistyczną. W tych przeżyciach doznają oni olśnienia, w którym (nie na drodze rozumowania ani skrupulatnej obserwacji) uzyskują subiektywną pewność, najczęściej pewność istnienia bóstwa, przeżywają jak gdyby naoczne, bezpośrednie z nim obcowanie [...]. Ludzie posiadający podobne przeżycia nie dadzą sobie wyperswadować zdobytej w stanach ekstazy pewności żadnymi argumentami [...]. Zbyt wielka jest dla nich ta pewność i zbyt wielką cenę ma dla nich ta pełnia życia, te nowe horyzonty, to nowe na świat spojrzenie, które dzięki niej uzyskują. Nie dadzą sobie też wyperswadować, że skoro swej tezy nie potrafią w sposób dla każdego dostępny uzasadnić, powinni się wstrzymać od jej głoszenia. Daremnie więc usiłują racjonaliści przekonać mistyka i powstrzymać go od spełniania misji apostolskiej. Niemniej głos racjonalisty jest zdrowym odruchem społecznym, jest aktem samoobrony społeczeństwa przed niebezpieczeństwem opanowania go przez niekontrolowane czynniki, wśród których może znajdować się zarówno święty, głoszący objawienie, jak również obłąkaniec, głoszący wytwory swej chorobliwej umysłowości, jak wreszcie i oszust [...]. Lepiej jest pożywać pewną, choć skromną strawę rozumu niż w obawie, by nie przeoczyć głosu Prawdy, pozwolić na pożywanie wszelkiej nie skontrolowanej strawy, która może częściej jest trucizną niż zdrowym i zbawiennym pokarmem.

    Duchowość – pojęcie wieloznaczne, kojarzone albo z działaniem sił nadnaturalnych, albo ze szczególnym (często z wartościującym epitetem "wyższy") wymiarem psychiki; może też być pojmowana w sposób łączący powyższe dwa sposoby, traktując wymiar duchowy jako należący do sfery nadnaturalnej.Jan Melchior Bosko, wł. Giovanni Melchiorre Bosco (ur. 16 sierpnia 1815 roku w Becchi, zm. 31 stycznia 1888 roku w Turynie) – duchowny włoski, prezbiter, założyciel zgromadzenia salezjanów i salezjanek oraz Stowarzyszenia Salezjanów Współpracowników, twórca Rodziny Salezjańskiej, tercjarz franciszkański, święty Kościoła katolickiego. Nazywany jest „Ojcem i Nauczycielem Młodzieży”.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Henryk Suzon, niem. Heinrich Seuse (ur. 21 marca 1295 lub 1297 w Konstancji, zm. 25 stycznia 1366 w Ulm), znany też jako Heinrich (von) Suso czy (rzadziej) Heinrich von Berg, po polsku znany jako Henryk Suzon, Suzo – mistyk, teolog, dominikanin. Przedstawiciel mistyki nadreńskiej, błogosławiony Kościoła katolickiego.
    Orfizm (Orficyzm) – nurt religijny w starożytnej Grecji powstały w VII wieku p.n.e., związany z kultem Dionizosa, cechujący się wiarą w wędrówkę dusz i ich wyższości nad ciałem.
    Michał Kazimierz Heller (ur. 12 marca 1936 w Tarnowie) – polski prezbiter katolicki, teolog, profesor nauk filozoficznych specjalizujący się w filozofii przyrody, fizyce, kosmologii relatywistycznej oraz relacji nauka-wiara.
    Transcendencja (z łac. transcendens - przekraczający) – filozoficzny termin mający wiele różnych, lecz spokrewnionych znaczeń; m.in.:"istnienie na zewnątrz, poza (ponad) czymś, w szczególności: istnienie przedmiotu poznania poza umysłem poznającym, bądź bytu absolutnego poza rzeczywistością poznającego".
    Bronisław Chromy (ur. 3 czerwca 1925 w Leńczach) – polski artysta rzeźbiarz, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.
    Jan Paweł Władysław Dawid (ur. 26 czerwca 1859 w Lublinie, zm. 9 lutego 1914 w Warszawie) – pedagog, psycholog, pionier psychologii wychowawczej i pedagogiki eksperymentalnej w Polsce.
    Fenomenologia religii, w znaczeniu nauk o religii: inaczej religioznawstwo porównawcze - zestawienie faktów i systemów religijnych i dokonywanie porównań, po to aby odkryć specyfikę danego systemu religijnego. Jest to typ badań nad religią charakterystyczny dla badaczy skandynawskich (np. Chantepie de la Saussaye) czy też holenderskich (Gerardus van der Leeuw). Natomiast od strony filozofii religii - metoda badania religii, jako zjawiska (fenomenu) kultury. Powstała na początku XX wieku i wywodzi się od metody fenomenologicznej Edmunda Husserla. Przyjmuje się tu za punkt wyjścia nie tyle fakty i systemy religijne, ile religię jako taką i bada się metodą fenomenologiczną jej istotność, znaczenie dla człowieka religijnego (przeżycie religijne) czy też oddziaływanie kulturowe. Określone wierzenia czy praktyki religijne mają tu mniejsze znaczenie niż w religioznawstwie. Do najsłynniejszych fenomenologów religii należą: Max Scheler, Romano Guardini czy też, zorientowany także hermeneutycznie, Paul Ricoeur.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.141 sek.