Ministerstwo Spraw Wojskowych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gmach Ministerstwa Spraw Wojskowych przy ul. 6 sierpnia 1/3/5 w Warszawie

Ministerstwo Spraw Wojskowych (M.S.Wojsk.) – naczelny organ administracji państwowej powołany do kierowania i administrowania siłami zbrojnymi II RP w czasie pokoju i przygotowania ich do działań na wypadek wojny, w latach 1918–1942.

Dowództwo Saperów Ministerstwa Spraw Wojskowych – organ pracy I wiceministra spraw wojskowych właściwy w sprawach saperów Wojska Polskiego II RP.Kwatera Główna Ministerstwa Spraw Wojskowych (Kwat. Gł. MSWojsk.) – jednostka organizacyjna Ministerstwa Spraw Wojskowych w II Rzeczypospolitej.

W latach 1924–1939 ministerstwo miało siedzibę przy ul. 6 sierpnia 1/3/5 w Warszawie.

Opis[ | edytuj kod]

26 października 1918 Rada Regencyjna Królestwa Polskiego poleciła przekształcić Komisję Wojskową w Ministerstwo Spraw Wojskowych. Początkowo jego struktura wzorowana była na rozwiązaniach niemieckich. W skład Ministerstwa Spraw Wojskowych, którego pierwszą organizację zatwierdzono 10 grudnia 1918 weszły: Departament Mobilizacyjno-Organizacyjny, Departament Techniczny, Departament Gospodarczy, Departament Sanitarny, Departament Artylerii, Departament Szkolnictwa Wojskowego, przemianowany potem na Departament Naukowo-Szkolny, Departament Prawno-Wojskowy, Sekcja Budownictwa Wojskowego, wyłoniona w marcu 1919 z Departamentu Technicznego, Sekcja Żeglugi Napowietrznej wydzielona również z Departamentu Technicznego w grudniu 1919 i Sekcja Ogólna, która pełniła funkcje administracyjno-gospodarcze w ramach samego ministerstwa.

Dowództwo Okręgu Korpusu Nr VIII (DOK VIII) - terytorialny organ Ministerstwa Spraw Wojskowych okresu II RP, pełniący funkcje administracyjno-gospodarcze, mobilizacyjne i garnizonowo-porządkowe na obszarze Okręgu Korpusu Nr VIII z siedzibą w Toruniu przy ulicy Wola Zamkowa.Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy – instytucja naukowo - wydawniczo - archiwalna Wojska Polskiego, działająca w latach 1920-34, przekształcona następnie w Wojskowy Instytut Naukowo-Oświatowy (1934-39).

W 1919 w skład ministerstwa weszły nowe departamenty: Departament Personalny, Departament Spraw Morskich, Departament Spraw Koni i Taborów, Departament Komunikacyjny, Departament Informacyjny. Przy ministerstwie powołano ponadto instytuty: Wojskowo-Techniczny, Wojskowo-Geograficzny oraz Główny Urząd Zaopatrzenia Armii. W drugiej połowie 1919 nastąpiła reorganizacja ministerstwa. W jej wyniku zostały powołane generalne inspektoraty: Piechoty, Jazdy i Artylerii oraz inspektoraty: Budynków Wojskowych, Wojsk Łączności, Wojsk Kolejowych, Szkół Wojennych, Inżynierii i Saperów, Wojsk Lotniczych, Wojsk Taborowych, Wojsk Samochodowych, Żandarmerii, Straży Granicznej, a także Obozów Jeńców.

Biuro Administracji Armii Ministerstwa Spraw Wojskowych – jednostka organizacyjna Ministerstwa Spraw Wojskowych w II Rzeczypospolitej. Brześć, dawniej Brześć Litewski, Brześć nad Bugiem, (biał. Брэст, Берасьце, Brest, Bieraście; ros. Брест, Берестье, Briest, Bieriestje; jid. בּריסק, hebr. ברסט ליטובסק; ukr. Берестя, Berestia) – miasto na Białorusi, u ujścia Muchawca do Bugu, siedziba administracyjna obwodu brzeskiego i rejonu brzeskiego. Ośrodek przemysłowy, węzeł kolejowy i drogowy na granicy z Polską, port rzeczny, port lotniczy; uniwersytet (1995), politechnika (1989); ośrodek kultury polskiej na Białorusi, polski konsulat generalny; 310,8 tys. mieszk. (1 stycznia 2010).
Schemat organizacji Ministerstwa Spraw Wojskowych z 1920 roku.

1 lutego 1920 nastąpiła zasadnicza reorganizacja resortu. Tym razem jej strukturę oparto na wzorcach francuskich. 8 lipca 1920 minister spraw wojskowych utworzył Generalny Inspektorat Armii Ochotniczej. Inspektorat pod kierunkiem gen. Józefa Hallera koordynował działania związane z zaciągiem ochotniczym na obszarze całego kraju Po reorganizacji resortu, od 9 sierpnia na czele MSWojsk. stanął gen. Kazimierz Sosnkowski. Szef resortu miał mocno ograniczone kompetencje kierowania wojskiem, poza formacjami „niefrontowymi”. Był natomiast odpowiedzialny przed Sejmem Ustawodawczym za funkcjonowanie wojska, realizował wytyczne rządu i Rady Obrony Państwa. Wojenna organizacja MSWojsk. obowiązywała do sierpnia 1921, kiedy to ukazał się rozkaz regulujący organizację naczelnych władz wojskowych na stopie pokojowej.

Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

10 sierpnia 1921 minister spraw wojskowych wydał rozkaz L. 4900/Org. Pokojowa organizacja Ministerstwa Spraw Wojskowych. Przyjęta wówczas organizacja przetrwała z małymi zmianami do 1926.

19 sierpnia 1921 Rada Ministrów zatwierdziła statut organizacyjny Ministerstwa Spraw Wojskowych, zgodnie z którym władzą naczelną i źródłem decyzji dotyczących sił zbrojnych jest Ministerstwo Spraw Wojskowych.

Ministrowi spraw wojskowych podlegali bezpośrednio: szef Sztabu Generalnego, inspektorzy armii i broni, szef Wojskowej Kontroli Generalnej, szef Kierownictwa Marynarki Wojennej, szef Gabinetu M.S.Wojsk. oraz jednostki organizacyjne sił zbrojnych poprzez dowódców Okręgów Korpusów. W 1923 zostało utworzone stanowisko II wiceministra, któremu podporządkowano rodzaje broni i ich fachowe departamenty.

Legia Akademicka (LA) – ochotnicza formacja wojskowa utworzona 11 listopada 1918 roku z młodzieży studenckiej uczelni warszawskich, w większości członków POW, 26 listopada 1918 roku przeformowana w regularny oddział piechoty, który 3 grudnia 1918 roku otrzymał nazwę 36 Pułk Piechoty, powołana do życia powtórnie w 1929 roku, jako organizacja przysposobienia wojskowego słuchaczy wyższych uczelni w Polsce, rozwiązana w sierpniu 1932 roku, reaktywowana w 1937 roku.Eligiusz Kozłowski (ur. 29 listopada 1924 w Tarnopolu, zm. 14 lutego 1987 w Krakowie) – polski historyk, edytor źródeł, bibliograf.

Po przewrocie majowym Józefa Piłsudskiego, na mocy dekretu Prezydenta RP z 6 sierpnia 1926 kierownictwo siłami zbrojnymi zostało rozbite na tzw. „tor pokojowy” i „tor wojenny”. Działalność pokojowa sił zbrojnych powierzona została M.S.Wojsk. natomiast przygotowaniem armii do wojny zajął się powołany przez Piłsudskiego Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych (GISZ). Generalnemu Inspektorowi Sił Zbrojnych podporządkowany został Sztab Generalny. Zmiany te usankcjonowała prawnie Konstytucja kwietniowa z 1935 i dekret Prezydenta RP z 9 maja 1936, w myśl którego minister spraw wojskowych dowodził i administrował siłami zbrojnymi w czasie pokoju, zgodnie z dyrektywami GISZ, poprzez dwóch wiceministrów i bezpośrednio podległe mu komórki.

Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych (GISZ) – organ pracy Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, powołany dekretem Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z dnia 6 sierpnia 1926 o sprawowaniu dowództwa nad siłami zbrojnymi w czasie pokoju i ustanowieniu Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych.Dowództwo Żandarmerii Ministerstwa Spraw Wojskowych - organ centralny żandarmerii podporządkowany Ministrowi Spraw Wojskowych przez II wiceministra.

I wiceminister zajmował się pokojową organizacją wojska oraz jego wychowaniem i wyszkoleniem, a także dyscypliną i bezpieczeństwem. Podlegały mu bezpośrednio wielkie jednostki broni głównych (piechoty, kawalerii i artylerii). Pomocnikiem wiceministra był jego zastępca. Fachowymi organami dowodzenia I wiceministra były:

Sztab Generalny Wojska Polskiego (SG WP) – instytucja centralna Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, utworzona w 1918.Władysław Raczkiewicz (ur. 28 stycznia 1885 w Kutaisi w Gruzji, zm. 6 czerwca 1947 w Ruthin w Walii) – polski działacz polityczny, społeczny i wojskowy, uczestnik I wojny światowej i walk z bolszewikami, minister spraw wewnętrznych w czterech rządach II RP (w latach 1921, 1925–1926, i 1935–1936), senator (z list BBWR) i marszałek Senatu III kadencji (1930–1935), wojewoda nowogródzki (1921–1924), wileński (1926–1931), krakowski (1935), pomorski (1936–1939), prezes Światowego Związku Polaków z Zagranicy (1934–1939), Prezydent RP na uchodźstwie (1939–1947).
  • Departament Dowodzenia Ogólnego,
  • Departament Piechoty,
  • Departament Kawalerii,
  • Departament Artylerii,
  • Departament Uzupełnień,
  • Wojskowy Instytut Naukowo-Oświatowy
  • Dowództwo Lotnictwa,
  • Dowództwo Saperów,
  • Dowództwo Broni Pancernych,
  • Dowództwo Wojsk Łączności,
  • Dowództwo Żandarmerii,
  • Dowództwo Taborów i Szefostwo Remontu.
  • II wiceminister - szef Administracji Armii, kierował w imieniu ministra całokształtem gospodarki materiałowej i finansowej oraz fachowym wyszkoleniem służb. Pomocnikiem wiceministra był jego zastępca, a organami pracy:

    Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych – centralny organ Ministerstwa Spraw Wojskowych właściwy w sprawach personalnych. Departament Uzupełnień Ministerstwa Spraw Wojskowych (Dep. Uzup. MSWojsk.) – jednostka organizacyjna Ministerstwa Spraw Wojskowych w II Rzeczypospolitej.
  • Biuro Administracji Armii,
  • Biuro Przemysłu Wojennego,
  • Biuro Budżetowe,
  • Departament Uzbrojenia,
  • Departament Intendentury,
  • Departament Zdrowia,
  • Departament Sprawiedliwości,
  • Departament Budownictwa.
  • Organami pracy podległymi bezpośrednio ministrowi spraw wojskowych były:

  • Gabinet Ministra Spraw Wojskowych,
  • Kwatera Główna Ministerstwa Spraw Wojskowych,
  • Dowództwo Obrony Przeciwlotniczej,
  • Kierownictwo Marynarki Wojennej,
  • Polowa Kuria Biskupia,
  • Biuro Wyznań Niekatolickich,
  • Korpus Kontrolerów,
  • Biuro Personalne,
  • Biuro Planowań,
  • Naczelny Prokurator Wojskowy
  • Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego
  • Biuro do Spraw Jednostek Obrony Narodowej,
  • Komenda Główna Związku Strzeleckiego,
  • Komenda Główna Junackich Hufców Pracy,
  • Naczelna Komenda Legii Akademickiej,
  • Komenda Główna Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny i Związków Rezerwy,
  • Komendy Przysposobienia Wojskowego, Przysposobienia Wojskowego Kobiet,
  • Przysposobienie Wojskowe Konne,
  • dowództwa Okręgów Korpusów.
  • Nr I w Warszawie,
  • Nr II w Lublinie,
  • Nr III w Grodnie,
  • Nr IV w Łodzi,
  • Nr V w Krakowie,
  • Nr VI we Lwowie,
  • Nr VII w Poznaniu,
  • Nr VIII w Toruniu,
  • Nr IX w Brześciu,
  • Nr X w Przemyślu.
  • W czasie wojny MSWojsk. miało przejąć dowództwo nad obszarem tyłowym kraju, zajmować się szkoleniem rezerw, formowaniem nowych oddziałów oraz uzupełnieniem personalnym i materiałowym wojsk walczących.

    Przemyśl (łac. Praemislia, ros. Перемышль, ukr. Перемишль, niem. Prömsel) – miasto na prawach powiatu w południowo-wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim, położone nad Sanem.Pierwszy rząd Wincentego Witosa (Rząd Obrony Narodowej, RON) – gabinet pod kierownictwem premiera Wincentego Witosa, utworzony 24 lipca 1920 roku przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego po ustąpieniu rządu Władysława Grabskiego. Rząd podał się do dymisji 13 września 1921 roku.

    Prezydent RP Władysław Raczkiewicz dekretem z dnia 19 listopada 1942 zmienił nazwę „Minister Spraw Wojskowych” na „Minister Obrony Narodowej”, a nazwę „Ministerstwo Spraw Wojskowych” na „Ministerstwo Obrony Narodowej”. Zmianę nazwy wprowadzono z dniem 30 listopada 1942.

    Dowództwo Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych – fachowy organ pracy I wiceministra spraw wojskowych w sprawach lotnictwa wojskowego.Biuro Wyznań Niekatolickich lub Sekcja Religijno-Wyznaniowa lub Sekcja Wyznań Obcych lub Wydział Wyznań Niekatolickich i Opieki nad Grobami Wojennymi – organ pracy, funkcjonujący w latach 1919-1939, podległy bezpośrednio ministrowi spraw wojskowych dla niekatolickich służb duszpasterskich w Wojsku Polskim. Powołany rozkazem ówczesnego ministra spraw wojskowych generała Józefa Leśniewskiego z dnia 20 czerwca 1919 roku.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Dowództwo Okręgu Korpusu Nr III (DOK III) - organ pracy dowódcy Okręgu Korpusu Nr III w latach 1921-1939 z siedzibą w garnizonie Grodno.
    Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej – zgodnie z Konstytucją, najwyższy przedstawiciel polskich władz, gwarant ciągłości władzy państwowej, najwyższy organ państwa w zakresie władzy wykonawczej, czuwa nad przestrzeganiem postanowień i przepisów Konstytucji, zwierzchnik Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
    Dowództwo Okręgu Korpusu (DOK) - terytorialny organ Ministerstwa Spraw Wojskowych II RP, pełniący w latach 1921-1939 funkcje administracyjno-gospodarcze, mobilizacyjne i garnizonowo-porządkowe.
    Departament Budownictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych - organ pracy II Wiceministra Spraw Wojskowych właściwy w sprawach budownictwa, w tym budownictwa fortyfikacji, inspekcji budowlanej oraz administracji nieruchomościami pozostającymi pod zarządem wojskowym.
    Barwy broni i służb Wojska Polskiego II RP - opis łapek, wypustek, proporczyków i otoków broni i służb Wojska Polskiego II RP.
    Departament Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych (Dep. Piech. M.S.Wojsk.) – fachowy organ pracy I wiceministra spraw wojskowych w sprawach piechoty, w latach 1921-1939.
    Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz socjalistyczny i niepodległościowy, polityk, Naczelnik Państwa w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, pierwszy marszałek Polski od 19 marca 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczypospolitej wprowadzonych w 1926 po przewrocie majowym, współzałożyciel PPS i szef Wydziału Bojowego PPS (OB PPS).

    Reklama