Miejsce przewodniczenia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Miejsce przewodniczenia – w liturgii Kościoła rzymskokatolickiego jedno z trzech głównych miejsc (obok ołtarza i ambony), skąd kapłan zwraca się do wiernych w czasie zgromadzenia liturgicznego (nabożeństwa), w szczególności mszy. W węższym znaczeniu, wyeksponowane miejsce (zwykle fotel lub ozdobne krzesło), gdzie zasiada główny celebrans nabożeństwa. Niewłaściwe wykorzystanie lub całkowity brak miejsca przewodniczenia (rozumianego jako pulpit lub co najmniej stojak z mikrofonem, blisko fotela celebransa) należą do najczęstszych błędów liturgicznych spotykanych w polskich kościołach.

Prezbiterium, arch. chór kapłański – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.Liturgia słowa (łac. Liturgia verbi) – druga część mszy świętej, która następuje po obrzędach wstępnych, a przed liturgią eucharystyczną.

Zgodnie z aktualnie obowiązującą wersją Ogólnego wprowadzenia do Mszału Rzymskiego, rozpoczynający mszę celebrans, po oddaniu ukłonu ołtarzowi i ucałowaniu go, powinien przejść do miejsca przewodniczenia i stamtąd odprawić wszystkie pozostałe obrzędy wstępne, w tym kolektę. W praktyce w wielu kościołach czyni się to z ambony, gdy tymczasem zgodnie z obowiązującymi przepisami liturgicznymi, ambona służy wyłącznie do sprawowania części Liturgii Słowa i nie powinna być wykorzystywana w czasie innych części mszy. Jeszcze poważniejszym błędem jest sprawowanie obrzędów wstępnych z ołtarza, który zastrzeżony jest wyłącznie na użytek Liturgii Eucharystycznej.

Ogólne wprowadzenie do mszału rzymskiego – dokument zawierający zbiór podstawowych norm regulujących sposoby odprawiania mszy w zwyczajnej formie rytu rzymskiego w Kościele katolickim. Przedstawia zarówno zarys liturgii, jak i zasady dotyczące przygotowywania wnętrza kościoła oraz strojów liturgicznych. Trybularz lub kadzielnica – rodzaj utensyliów liturgicznych służący do okadzania w czasie uroczystości religijnych. Stanowi go metalowa szkatuła umocowana na łańcuszkach i zamykana przykrywką, w którym umieszcza się metalowy koszyczek (kociołek) wypełniony rozżarzonymi bryłkami węgla drzewnego, na które sypie się kadzidło. Substancje żywiczne i różne zioła zawarte w kadzidle pod wpływem temperatury wydzielają aromatyczną woń. W liturgiach chrześcijańskich, zarówno rzymskiej jak i wschodnich trybularz używany jest do okadzeń: Najświętszego Sakramentu, celebransa, wiernych, ołtarza, darów ofiarnych, krzyża, ewangeliarza, paschału, relikwii świętych i obrazów Chrystusa wystawionych do publicznej czci.

Jeśli w czasie Liturgii Słowa pierwsze (i ewentualnie drugie) czytanie odczytuje lektor lub diakon, celebrans powinien w tym czasie siedzieć na miejscu przewodniczenia. To samo dotyczy czasu, gdy wykonywany jest psalm responsoryjny. W takiej sytuacji celebrans przechodzi do ambony w czasie ostatniej aklamacji. Jeśli celebrans sam odczytuje co najmniej jedno z czytań lub śpiewa psalm responsoryjny, powinien przejść do ambony tuż przed najwcześniejszą z tych czynności i wykonać je stamtąd. W sytuacji, gdy do czytania Ewangelii i/lub głoszenia homilii wyznaczony został diakon lub koncelebrans, główny celebrans pozostaje w tym czasie na miejscu przewodniczenia, przyjmując taką samą postawę jak wierni (siedzącą lub stojącą, stosownie do danej części mszy). Na miejscu przewodniczenia następuje również nałożenie kadzidła do trybularza przed Ewangelią, oraz błogosławieństwo diakona, jeżeli ten będzie odczytywał Ewangelię.

Celebrans (łac. celebrans – celebrujący; imiesłów przymiotnikowy czynny czasu teraźniejszego od celebrare – celebrować) – duchowny sprawujący liturgię. Najczęściej określenie to odnosi się do księży katolickich, starokatolickich, prawosławnych oraz pastorów i diakonów protestanckich.Puryfikacja (tzw. zmywanie) – czynność obmycia kielicha i pateny, czasem także puszki (cyborium) z okruszków hostii po udzieleniu jej wiernym. Puryfikacji może dokonywać kapłan lub diakon, a także akolita. Do puryfikacji używa się najczęściej wody, rzadziej wina oraz puryfikaterza (ręczniczka służącego do wycierania kielicha).

Jeżeli głównym celebransem jest biskup, w czasie odczytywania Ewangelii pozostaje on na miejscu przewodniczenia, a następnie, pozostając w tym miejscu całuje przyniesiony mu przez diakona ewangeliarz. Może również udzielić błogosławieństwa ewangeliarzem. Biskup może również wygłosić homilię z miejsca przewodniczenia, zwłaszcza jeżeli miejsce to pełni rolę katedry.

Ambona (gr. szczyt, podwyższenie), kazalnica – w budownictwie sakralnym miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań. Przybierała różne formy architektoniczne: od trybuny wspartej na kolumnach (V-VI wiek) do konstrukcji zawieszonej na ścianie lub filarze z wejściem po schodkach. Ten drugi, najczęściej zachowany typ, rozwinięty w XVI wieku, złożony jest z korpusu-mównicy z parapetem (pulpitem), zaplecka i baldachimu. Baldachim zdobi na podniebieniu zwykle gołębica, a wieńczy figura. Przykrycie pulpitu – w kolorze dnia, nadaje ambonie charakter miejsca liturgicznego. W poprzednich epokach ambona była często bogato zdobiona, a w czasach baroku przybierała wyszukane formy, np. łodzi. Wtedy też umieszczano nieraz w kościołach dwie ambony, służące do dysput . (w Polsce np. w Bazylice św. Stanisława Biskupa Męczennika w Lublinie).Wikariusz (łac. vicarius) – zastępca w Kościele katolickim i Kościele ewangelickim. W Kościele baptystycznym jest to nieordynowany duchowny przygotowujący się do ordynacji pastorskiej

W innych wypadkach po odczytaniu Ewangelii i ewentualnie wygłoszeniu homilii (co bezwarunkowo czyni się z ambony), o ile czynił to sam, celebrans powraca na miejsce przewodniczenia, gdzie pozostaje w czasie odmawiania credo, a następnie przewodniczy stamtąd modlitwie powszechnej. Później celebrans przechodzi do ołtarza, skąd przewodniczy Liturgii Eucharystycznej. Kapłan wraca na miejsce przewodniczenia po zakończeniu puryfikacji. Po krótkiej cichej modlitwie, celebrans wypowiada z miejsca przewodniczenia modlitwę po Komunii, a następnie stamtąd udziela błogosławieństwa i dokonuje rozesłania. Jeżeli czytane są ogłoszenia duszpasterskie, również należy to robić z miejsca przewodniczenia, chyba że czyta je ktoś inny niż celebrans (np. proboszcz, jeśli celebransem kończącej się mszy był wikariusz, rezydent lub gość danej parafii).

Kolekta (łac. collecta - składka) – modlitwa w liturgii kościołów chrześcijańskich, odmawiana przed pierwszym czytaniem w czasie Mszy świętej/nabożeństwa i zamykająca Obrzędy wstępne.Modlitwa powszechna (łac. Oratio universalis) lub Modlitwa Wiernych (łac. Oratio fidelium) jest w Kościele katolickim częścią Liturgii Słowa i stanowi jej zakończenie jako odpowiedź zgromadzenia na usłyszane Boże Słowo. Podczas tej modlitwy wierni bądź kapłan, diakon lub lektor przedstawiają Bogu w sposób uroczysty intencje, w których sprawowana jest dana Msza. Każde wezwanie składa się z dwóch członów: w pierwszym zawiera się adresata/adresatów naszej modlitwy, w drugim właściwą intencja za tych, których wymieniono w członie pierwszym. Każde wezwanie kończy się wspólną aklamacją zgromadzenia, często śpiewaną.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • faldistorium
  • prezbiterium
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Duszpasterstwo Ministrantów Archidiecezji Katowickiej: Duszpasterstwo Ministrantów: Liturgia. www.ministranci.archidiecezja.katowice.pl. [dostęp 2011-04-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-09)].
    2. Komisja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów Episkopatu Polski: ks. Zdzisław Janiec: Grzechy liturgiczne. www.kkbids.episkopat.pl. [dostęp 2012-02-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-23)].
    3. Diecezja radomska: Katecheza XII - Miejsce przewodniczenia. www.diecezja.radom.pl. [dostęp 2011-04-04].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Komisja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów Episkopatu Polski: Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego (pol.). www.kkbids.episkopat.pl. [dostęp 2012-02-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-11)].
  • Nicejsko-konstantynopolitańskie wyznanie wiary lub Symbol konstantynopolitański /(łac.) Symbolum Constantinopolitanum/, dawniej nie do końca ściśle zwany też Symbolem nicejskim – chrześcijańskie wyznanie wiary najbardziej rozpowszechnione wśród tekstów credo używanych współcześnie w liturgiach.Sedilie – miejsce w kościele przeznaczone dla celebransa i służby liturgicznej. Zazwyczaj znajduje się w prezbiterium.




    Warto wiedzieć że... beta

    Błogosławieństwo – w Biblii oznacza życzenie lub powinszowanie z powodu otrzymanych darów, cnót czy korzystnej sytuacji. Najbardziej znanymi błogosławieństwami są te ogłoszone przez Jezusa, z których osiem odnotował św. Mateusz (Mt 5,3n), a cztery św. Łukasz (Łk 6,20n). Wiążą się one głównie z proroctwami mesjańskimi. Po błogosławieństwach u św. Łukasza następuje lista czterech gróźb. Nie odnosi się on do cnót czy zachowań, ale do sytuacji. Mateusz natomiast obejmuje Jezusowym błogosławieństwem głównie postawy religijne.
    Liturgia (gr. λειτουργια – działanie na rzecz ludu) – w starożytnej Grecji działania konkretnej osoby lub społeczności na rzecz obywateli, obecnie – publiczna forma kultu religijnego, dotycząca całokształtu zrytualizowanych, zbiorowych i ściśle określonych czynności sakralnych, ustalonych przez kapłanów danej religii.
    Faldistorium – stołek lub krzesło z charakterystycznie nożycowo skrzyżowanymi nogami, pochodzące od krzesła kurulnego.
    Modlitwa po Komunii (Oratio post communionem) - w Mszy świętej poprzedzona uwielbieniem po Komunii dziękczynna modlitwa kapłana, odmawiana od ołtarza lub od miejsca przewodniczenia, kończąca obrzędy komunijne. Należy ona do modlitw prezydencjalnych, odmawianych w imieniu całego zgromadzenia liturgicznego i „zbiera” wszystkie prywatne modlitwy dziękczynne wiernych. W modlitwie tej kapłan prosi o owoce celebrowanego misterium, a wierni odpowiadają „Amen”, uznając ją tym samym za swoją (Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego 89). W każdej Mszy odmawia się tylko jedną modlitwę po Komunii. Większość modlitw po Komunii pochodzi ze starożytnych sakramentarzy i Mszału potrydenckiego.
    Proboszcz (z niem. Propst, a to od łac. praepositus, przełożony; łac. odpowiednik to parochus, z gr. πάροικος paroikos, sąsiad), pleban (łac. plebanus) – duchowny, na ogół w stopniu prezbitera, zarządzający gminą kościelną (parafią);
    Rezydent – ksiądz zamieszkujący na terenie parafii i pomagający w pracach duszpasterskich, nie przysługują mu obowiązki wikariusza. Z różnych powodów nie włącza się w pełen sposób w prace w parafii (np. księża emeryci, studenci, pracujący etatowo w urzędach bądź uczelniach kościelnych, księża na urlopach zdrowotnych).
    Diakonat (gr. διάκονος diákonos ‘sługa’) – pierwszy z trzech stopni święceń sakramentalnych w katolicyzmie i prawosławiu oraz trzecia posługa urzędu duchownego w Kościołach protestanckich.

    Reklama