Metalografia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zdjęcie mikroskopowe brązu

Metalografia - nauka o wewnętrznej budowie materiałów metalicznych (metale i ich stopy), oparta głównie na badaniach mikroskopowych.

Mikroskop (stgr. μικρός mikros – "mały" i σκοπέω skopeo – "patrzę, obserwuję") – urządzenie służące do obserwacji małych obiektów, zwykle niewidocznych gołym okiem, albo przyjrzenia się subtelnym detalom obiektów małych, aczkolwiek widocznych nieuzbrojonym okiem. Mikroskop pozwala spojrzeć w głąb mikroświata.Stop metali (dawniej także: aliaż) – tworzywo o właściwościach metalicznych, w którego strukturze metal jest osnową, a poza nim występuje co najmniej jeden dodatkowy składnik, zwany dodatkiem stopowym. Dodatki są wprowadzane w celu poprawienia wytrzymałościowych właściwości materiału. Zwykle pogarszają plastyczność, przewodnictwo elektryczne, przewodnictwo cieplne. Często zmniejszają również odporność na korozję.

Metalografia jest połączeniem metaloznawstwa i krystalografii.

Podział badań metalograficznych[ | edytuj kod]

Makroskopowe - przeprowadzane okiem nieuzbrojonym lub przy powiększeniach osiągalnych za pomocą lupy (do 40x).

Badania metalograficzne makroskopowe służą głównie do oceny jakości materiału. Obserwacji poddaje się naturalne powierzchnie wyrobów, naturalne lub odpowiednio przygotowane przełomy albo powierzchnie wyszlifowane i wytrawione odpowiednimi odczynnikami. Często badanie makroskopowe jest pierwszym etapem ekspertyz powypadkowych.

Brązy – stopy miedzi z cyną lub innymi metalami i ewentualnie innymi pierwiastkami, w których zawartość miedzi zawiera się w granicach 80-90% wagowych (stopy miedzi, które nie noszą nazwy "brąz", to mosiądze – stopy miedzi i cynku oraz miedzionikiel – stop miedzi z niklem). Składy brązów specyfikuje Polska Norma PN-xx/H-87050.Metalograficzne badania mikroskopowe - wykonane są w celu zbadania mikrostruktury metali przeprowadza się najczęściej za pomocą mikroskopu optycznego, stosując powiększenia od około 20 – 1800 - krotnych. Stosowany do badań metali mikroskop, zwany mikroskopem metalograficznym, różni się od powszechnie znanych mikroskopów biologicznych, gdyż umożliwia obserwacje próbki w świetle odbitym od jej powierzchni. Wynika to stąd, że próbki metali – nawet najcieńsze – są nieprzeźroczyste i nie można dlatego stosować do ich oświetlania światła przechodzącego przez preparat. Stąd konieczność szlifowania i polerowania powierzchni metalu do lustrzanego połysku. Próbkę metalu przygotowaną do obserwacji mikroskopowych nazywamy szlifem lub zgładem metalograficznym.

Na powierzchni przedmiotu można ujawnić między innymi: ślady oddziaływania środowiska (zgorzelina, produkty korozji itp.), nieciągłości materiałowe, takie jak pęknięcia, pęcherze, pory, nadlewy, niedolewy, rysy, zwalcowania.

Na przełomach obserwuje się:

• charakterystyczne cechy przełomu, określające jego rodzaj,

Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

• większe wtrącenia niemetaliczne,

• wielkość i kształt ziarn,

• nieciągłości materiałowe,

• grubości charakterystycznych stref elementu, np. strefy zahartowanej.

Na zgładach metalograficznych makroskopowych określa się następujące cechy materiału:

• naruszenie spójności metali i stopów,

Stereologia – dyscyplina naukowa zajmująca się uzyskiwaniem informacji o trójwymiarowej strukturze obiektów na podstawie ich dwuwymiarowych próbek, będących najczęściej obrazami pochodzącymi z mikroskopów lub tomografów. Informacja ta dotyczy np. objętości, pola powierzchni obiektów albo ich orientacji w przestrzeni.

•strukturę pierwotną powstałą w wyniku krzepnięcia,

• strukturę wtórną powstałą w wyniku przeróbki plastycznej na gorąco (włóknistość) i na zimno (linie odkształceń),

• niejednorodność struktury i składu wywołaną obróbką cieplną, cieplno-chemiczną, procesem technologicznym,

• grubości charakterystycznych stref elementu

Mikroskopowe - mikroskopu metalograficznego świetlnego (optycznego), na którym możliwe jest osiągnięcie powiększeń od 50 do 1500 x. Badania metalograficzne mikroskopowe na mikroskopie świetlnym przeprowadza się na specjalnie przygotowanych próbkach, zwanych zgładami (lub szlifami) mikro.

Przeprowadzone na zgładach nietrawionych pozwalają na określenie:

• rodzaju wtrąceń (orientacyjnie) i stopnia zanieczyszczenia stopu wtrąceniami niemetalicznymi, a także kształtu, wielkości i rozmieszczenia wydzieleń grafitu w żeliwie,

• obecności mikropor, mikropęknięć i innych nieciągłości materiału.

Badania przeprowadzone na zgładach wytrawionych umożliwiają określenie:

• rodzaju struktury materiału,

• niekiedy przybliżonego składu chemicznego,

• kształtu i wielkości ziarn,

• rodzaju procesu technologicznego, obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej,

• dokładnej grubości stref elementu o różnej strukturze oraz powłok,

• przebiegu nieciągłości (przez ziarna, po granicach ziarn).

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • stereologia.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Praca zbiorowa pod redakcją Joanny Hucińskiej, Metaloznawstwo, 1995.




    Reklama