Metal progresywny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Metal progresywny – podgatunek heavy metalu, który ma wiele cech rocka progresywnego, w tym złożone struktury kompozycyjne, niestandardowe i zmienne metrum, zawiłe partie instrumentalne. Wysoki poziom artystyczny kompozycji często łączony jest z obszernymi tekstami w formie opowieści epickich, co w rezultacie daje długie utwory (nawet 15-20 minut) i albumy koncepcyjne.

Death metal - gatunek muzyki heavymetalowej, będący pochodną thrash metalu, powstały na początku lat 80. XX wieku. Nazwa "death metal" w dosłownym znaczeniu oznacza "metal śmierci". Za twórcę terminu death metal powszechnie uznawany jest Jeff Becerra, autor utworu o tym samym tytule z albumu Seven Churches grupy Possessed z 1985 roku.Fates Warning - amerykańska grupa muzyczna wykonująca metal progresywny. Powstała w 1982 roku w Hartford w stanie Connecticut pod nazwą Misfit. W skład zespołu weszli: wokalista John Arch, gitarzyści Jim Matheos i Victor Arduini, basista Joe DiBiase oraz perkusista Steve Zimmerman. W latach późniejszych grupa wielokrotnie zmieniała skład. Od 2010 roku Jim Matheos pozostaje jednym członkiem oryginalnego składu.

Historia[ | edytuj kod]

Początków metalu progresywnego należy szukać w muzyce zespołów z nurtu rocka progresywnego z lat 60. i 70., takich jak Yes, Pink Floyd, Jethro Tull, King Crimson, Genesis czy Rush. Jednak metal progresywny nie był niezależnym gatunkiem muzycznym aż do połowy lat 80. I chociaż takie grupy, jak na przykład Rainbow, grały muzykę mającą wiele cech metalu progresywnego i eksperymentowały z różnymi stylami, m.in. muzyką poważną, zespoły z tego okresu, dążące do uniezależnienia gatunku, zaliczane są zwykle do formacji heavymetalowych. Grupy takie, jak Fates Warning, Queensrÿche oraz Dream Theater połączyły w swojej muzyce elementy rocka progresywnego – głównie struktury kompozycyjne i sposoby aranżacji – z charakterystyką heavy metalu, przypisywaną zespołom takim, jak Metallica, Deep Purple, Black Sabbath, Death, Megadeth, Voivod czy Iron Maiden. Pomimo że zaczynały jako formacje heavymetalowe opierające się na bluesie, wykreowane przez nie elementy progresywnego metalu przetrwały lata i były później wykorzystywane przez inne zespoły. Grupie Judas Priest, która nie gra zresztą muzyki progresywnej, przypisuje się nagranie piosenki Victim Of Changes uznawanej za pierwszy przykład metalu progresywnego.

Planet X – amerykański zespół muzyczny wykonujący instrumentalny metal progresywny z wpływami fusion. Powstał w 1999 roku w Kalifornii w USA.Dream Theater – amerykańska grupa muzyczna wykonująca metal progresywny, założona w roku 1985 przez Johna Petrucciego (gitara), Johna Myunga (gitara basowa) i Mike’a Portnoya (perkusja). Po dołączeniu Kevina Moore’a (instrumenty klawiszowe) zespół obrał nazwę Majesty, którą zmienił na Dream Theater dopiero w roku 1987. Muzyka tej grupy to fuzja popularnych wówczas hard rocka i heavy metalu z jednej strony oraz rocka progresywnego z drugiej. Inspiracją dla Dream Theater była twórczość takich zespołów jak Kansas, Rush, Queensrÿche, Yes, Iron Maiden. Muzyka Dream Theater cechuje się ciężkim heavymetalowym brzmieniem, skomplikowaną formą typową dla rocka progresywnego (zmieniające się w czasie schematy rytmiczne i harmoniczne) oraz wykonawczą wirtuozerią. Zespół jest uważany za jeden z najważniejszych w historii metalu progresywnego. Do września 2010 roku działał w składzie James LaBrie, John Myung, John Petrucci, Mike Portnoy, Jordan Rudess.

Gatunek po raz pierwszy zyskał rozgłos w mediach na początku lat 90., kiedy utwór Silent Lucidity grupy Queensrÿche stał się hitem w MTV i stacjach radiowych. Nie była to, co prawda, typowo progresywno-metalowa piosenka, jednak zjednała ona muzyce tego zespołu rzeszę fanów, co odbiło się na popularności innych formacji z tego czasu grających metal progresywny. W roku 1993, utwór grupy Dream Theater Pull Me Under (z płyty Images and Words) stał się popularny w radiu i MTV. Ma on więcej cech gatunku niż Silent Lucidity, jednak częściej był zaliczany do „czystego” heavy metalu.

Rock alternatywny (ang. alternative rock) – grupa stylów muzyki rockowej powstałych w latach osiemdziesiątych i połowie lat dziewięćdziesiątych XX wieku, głównie na terenie Stanów Zjednoczonych. Gitarowy, niekomercyjny i często nagrywany bez przejmowania się jakością dźwięku rock alternatywny był dokładnym przeciwieństwem większości odmian muzyki popularnej lat osiemdziesiątych z jej cukierkowym brzmieniem syntezatorów i sterylną produkcją nagrań.Grunge (czasem określany też mianem Seattle Sound) – podgatunek rocka alternatywnego, który pojawił się w połowie lat 80. w amerykańskim stanie Waszyngton, w szczególności w okolicach jak i samym Seattle.

Zespoły, które pojawiły się w latach 90., np. Pain of Salvation, Opeth, Ayreon, Tool i Symphony X, wykreowały, każdy z osobna, swój własny styl, odchodząc od klasycznych brzmień Dream Theater i Fates Warning. Pain of Salvation i Opeth zaczerpnęły z mniej znanych zespołów progresywno-rockowych z lat 70., Tool przejął elementy od King Crimson, łącząc je z wpływami alternatywnego rocka. Ayreon został przy tradycyjnych tematach metalu progresywnego, ulegając jednak wpływom opery rockowej, zaś Symphony X stworzyła połączenie power metalu z elementami progresywnymi, likwidując lukę pomiędzy tymi podgatunkami.

Genesis – brytyjska grupa rockowa, przez krytyków uważana za jeden z fundamentów rocka. W pierwszym okresie swej aktywności reprezentowała nurt rocka progresywnego, później jej twórczość mieściła się w nurcie soft rocka. W pierwszym okresie, kończącym się około 1977 roku, Genesis wypracowała unikatowe, symfoniczne brzmienie połączone z poetyckimi, surrealistycznymi tekstami i teatralnym wykonaniem. W drugim okresie brzmienie grupy ewoluowało w kierunku muzyki łatwiejszej w odbiorze, z większym naciskiem na brzmienia typowe dla muzyki popowej, wyraźnie kontrastując z wcześniej wypracowanym, niepowtarzalnym stylem. Trzeba podkreślić, że zespół w swoje utwory nadal włącza długie partie instrumentalne, typowe dla muzyki progresywnej, czego praktycznie w muzyce pop się nie spotyka (przykładem mogą być utwory „Living Forever”, „Driving the last spike” czy „Fading lights” z płyty „We can’t dance”). Grupa została założona w 1967, a jej działalność została zawieszona w 1999 roku; zespół nie został oficjalnie rozwiązany. W listopadzie 2006 zespół ogłosił reaktywację (w koncertowym składzie Collins, Banks, Rutherford, Thompson i Stuermer) i postanowił wyruszyć w trasę Turn It On Again Tour.Death – amerykańska grupa muzyczna, jeden z prekursorów gatunku death metal. Zespół powstał w 1983 roku z inicjatywy gitarzysty i wokalisty Chucka Schuldinera, pod nazwą Mantas, dopiero w grudniu 1984 r. zmieniono nazwę na Death. Zespół został rozwiązany w 2001 roku wraz ze śmiercią Schuldinera w grudniu tego samego roku. Według danych z 2003 roku wydawnictwa zespołu w samych Stanach Zjednoczonych sprzedały się w nakładzie 368 184 egzemplarzy.

Również ważne dla rozwoju gatunku było położenie większego nacisku na aspekty techniczne, zapoczątkowane w latach 80. Na czele stały zespoły takie, jak Watchtower, Atheist i Cynic, które pokazały w swoich piosenkach dużą złożoność kompozycji i wirtuozerię w części instrumentalnej. Jednak grupy te nie były określane jako progresywnometalowe. Atheist i Cynic, mimo stosowania w swojej muzyce elementów jazzu, zaliczano głównie do death metalu ze względu na używanie growlu.

Shadow Gallery – amerykański zespół progresywnometalowy, założony w latach 80. pod nazwą Sorcerer. Po zmianie nazwy na Shadow Gallery i nagraniu 8-nagraniowego albumu demo, zespół podpisał w 1991 roku pierwszy kontrakt z wytwórnią płytową Magna Carta Records. W 2005 roku zespół zdecydował się wydać swój piąty studyjny album Room V nakładem wytwórni InsideOut.Cynic – amerykańska grupa wykonująca muzykę z pogranicza death metalu i metalu progresywnego z wpływami jazzu i fusion. Zespół powstał w listopadzie 1987 roku z inicjatywy Paula Masvidala i Seana Reinerta. W 1993 roku ukazał się debiutancki album Cynic zatytułowany Focus. Jesienią 1994 roku zespół został rozwiązany.

Różnorodność[ | edytuj kod]

Metal progresywny można podzielić na niezliczoną ilość podgatunków, które zawierają wpływy przeróżnych stylów muzycznych. Na przykład style grup King’s X i Opeth, powszechnie uważanych za progresywnometalowe, są zupełnym przeciwieństwem. King’s X czerpie głównie z lżejszych odmian rocka. Zespół ten przy okazji przyczynił się do rozwoju formacji inspirujących się grungem, jak Pearl Jam, którego basista Jeff Ament stwierdził: „King’s X wynalazł grunge”. Natomiast Opeth jest często określany jako zespół deathmetalowy, głównie dzięki ciężkim gitarom i growlowi, choć Mikael Åkerfeldt jako główną inspirację dla ich muzyki wskazuje grupy Yes i Camel.

Liquid Tension Experiment - amerykańska supergrupa muzyczna wykonująca instrumentalny progresywny heavy metal z wpływami fusion. Pochodnymi grupy są projekty Liquid Trio Experiment i Liquid Trio Experiment 2.Iron Maiden – heavymetalowy (reprezentujący New Wave of British Heavy Metal) zespół z Londynu, założony 25 grudnia 1975 roku, uważany za jeden z najwybitniejszych i najpopularniejszych zespołów heavymetalowych w historii. Liderem grupy jest basista Steve Harris. Nazwa zespołu dosłownie oznacza żelazną dziewicę, średniowieczne narzędzie tortur.

Muzyka poważna (symfoniczna) również wywarła duży wpływ na metal progresywny, czego przykładem są grupy: Symphony X, Shadow Gallery czy Devin Townsend, które łączą tradycyjne cechy gatunku ze złożonością i majestatem kompozycji muzyki poważnej. Natomiast niektóre zespoły, jak Liquid Tension Experiment czy Planet X, wykorzystują elementy jazzowe. Jeszcze innym przykładem mogą być formacje Cynic i Pestilence, które zmieszały jazz fusion z death metalem. Devin Townsend zawiera nawet w swojej twórczości elementy stylu ambient. Metal progresywny często łączy się również z power metalem (festiwal ProgPower) lub z thrash metalem (album Time Does Not Heal zespołu Dark Angel).

Yes – brytyjska grupa rockowa będąca przedstawicielem progresywnego rocka, lecz najczęściej ich muzykę określa się jako rock symfoniczny. Yes wypracowała bardzo charakterystyczne, głębokie brzmienie, oparte na skomplikowanych harmoniach, złożonych rytmach oraz wirtuozerii warsztatowej. Jej członkowie wykorzystują instrumenty akustyczne, elektryczne i elektroniczne. Grupa została założona w 1968 i jest aktywna do dziś.Atheist – amerykańska grupa wykonująca muzykę z pogranicza thrash i death metalu z wpływami jazz rocka. Zespół powstał 1984 roku początkowo pod nazwą Oblivion, a następnie R.A.V.A.G.E. (Raging Atheists Vowing A Gory End), nazwę Atheist grupa przyjęła około 1988 roku. W 1992 roku zespół na krótko został rozwiązany. Po nagraniu trzeciego albumu w 1994 roku grupa ponownie zakończyła działalność. W 2006 roku – z inicjatywy lidera formacji Kelly’ego Shaefera – Atheist wznowił działalność w odnowionym składzie.

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Metal progresywny na www.progarchives.com (ang.)
  • Megadeth – amerykańska grupa muzyczna założona w kwietniu 1983 roku w Los Angeles w Kalifornii. Powstała z inicjatywy Dave’a Mustaine’a i Dave’a Ellefsona. Nazwa zespołu to fonetyczne brzmienie angielskiego (megadeath) określenia hipotetycznej jednostki miar, oznaczającej liczbę miliona osób, które zginęłyby w wyniku eksplozji nuklearnej. Formacja reprezentuje takie style muzyczne jak thrash metal, speed metal, heavy metal i metal progresywny. Lars Mikael Åkerfeldt (ur. 17 kwietnia 1974 w Sztokholmie) – szwedzki muzyk metalowy, lider, gitarzysta i wokalista zespołu Opeth. Były wokalista grupy Bloodbath.




    Warto wiedzieć że... beta

    Metallica – amerykański zespół heavymetalowy założony w Los Angeles w 1981 roku przez Jamesa Hetfielda i Larsa Ulricha. Uważany za jeden z najważniejszych i najbardziej wpływowych zespołów metalowych lat 80.
    Rush – kanadyjskie trio rockowe grające hard rock i rock progresywny. Grupa została założona w roku 1968, a swój debiutancki album wydała w 1974. Początkowo grupa starała się imitować inne zespoły rockowe, przede wszystkim Led Zeppelin, lecz z czasem wykształciła swe własne brzmienie. Oparte jest na śpiewie wysokim głosem (śpiew Geddy’ego Lee często porównuje się do śpiewu innego basisty, Burke’a Shelleya), a także ostrej i melodyjnej grze gitary elektrycznej, wspomaganej przez gitarę basową, rozbudowany zestaw perkusyjny i elektroniczne instrumenty klawiszowe. Muzyka Rush miała wpływ na twórczość zespołów, jak m.in.: Metallica, Anthrax, Primus, Dream Theater, Tool, Iron Maiden, czy Symphony X. Zespół zdobył w sumie 22 złote i platynowe płyty, sprzedaż w USA wyniosła 25 milionów, co dało 79. pozycję według RIAA. 18 kwietnia 2013 roku został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame. Z początkiem 2018 grupa zakończyła działalność.
    Album koncepcyjny (ang. concept album) — album muzyczny, na którym zawarte utwory tworzą całość pod względem literackim lub muzycznym i są skupione wokół pozamuzycznego tematu.
    Jazz – gatunek muzyczny, który powstał w początkach XX wieku (zapoczątkowany około 1900 roku), na południu Stanów Zjednoczonych w dzielnicy prostytutek Storyville w Nowym Orleanie; tradycyjnie początki jazzu łączą się z Congo Square jako połączenie muzyki zachodnioafrykańskiej i europejsko-amerykańskiej (bluesa, ragtime’u i muzyki europejskiej). Stanowi on połączenie muzyki ludowej, artystycznej i rozrywkowej.
    Black Sabbath – brytyjski zespół hardrockowy, główny prekursor gatunku heavy metal. Grupa powstała w 1968 jako kwartet założony przez nastoletnich przyjaciół. Jego pierwotny skład tworzyli: Anthony „Tony” Iommi, William „Bill” Ward, John „Ozzy” Osbourne i Terence „Geezer” Butler. Tony Iommi, gitarzysta prowadzący zespołu, uległ wypadkowi, w którym stracił opuszki palców prawej ręki. By grać dalej, skonstruował plastikowe wkładki na palce. Mimo to gra na gitarze wciąż sprawiała mu zbyt wiele bólu, dlatego zmniejszył napięcie strun, strojąc gitarę niżej. W ten sposób zrodziło się, charakterystyczne dla zespołu, oryginalne brzmienie. Nisko grająca gitara, na której powtarzano ciężkie riffy, także ciężko brzmiąca sekcja rytmiczna w połączeniu z dramatycznym, niekiedy histerycznie brzmiącym śpiewem Osbourne’a, nadała muzyce Black Sabbath pesymistyczny nastrój. Dopełniały go ponure teksty, utrzymane zazwyczaj w stylu makabreski, czasem o tematyce ezoterycznej i okultystycznej. Większość utworów grupy z pierwszego okresu jej działalności ma regularną strukturę pieśni trzyczęściowej. Otwierająca część zawiera krótki pasaż instrumentalny i dłuższą partię wokalną. Część druga jest wyłącznie instrumentalna, niekiedy rozbudowana. Część trzecia, zakończona krótką codą jest zwykle wiernym powtórzeniem pierwszej części.
    Pearl Jam – zespół grunge’owy założony w 1990 roku w Seattle (USA). Wraz z zespołami Nirvana, Alice in Chains, oraz Soundgarden zaliczany do tzw. „Wielkiej Czwórki z Seattle”.
    Judas Priest – brytyjska grupa muzyczna założona w 1969 roku w Birmingham (hrabstwo West Midlands) w Anglii , znana głównie z dwóch gitar prowadzących i mającego dużą skalę głosu wokalisty śpiewającego w sposób operowy. Zespół sprzedał ponad 50 milionów albumów na całym świecie.

    Reklama