Mesilim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Głowica maczugi Mesilima z jego inskrypcją oraz przedstawieniem mitycznego ptaka Anzu i sześciu lwów; zbiory Luwru (AO 2349)

Mesilim, Mesalim (sum. me-silim/salim) – jeden z ważniejszych władców sumeryjskich, król Kisz, który ok. roku 2525 p.n.e. sprawował formalną rolę suwerena nad co najmniej kilku miastami sumeryjskimi. Jego imię nie występuje w Sumeryjskiej liście królów, ale znane są jego inskrypcje wotywne pochodzące z Lagasz i Adab. Wymieniają go one jako budowniczego świątyni Ningirsu w Lagasz oraz świątyni Enlila w Kisz. W jednej z inskrypcji Entemeny, władcy Lagasz, Mesilim nazywany jest tym, który za czasów jednego z poprzedników Entemeny (Lugalsza'engura?) wyznaczyć miał granicę pomiędzy miastami-państwami Lagasz i Umma:

Adab – starożytne miasto w Sumerze, obecnie stanowisko archeologiczne Bism(a)ja położone w pustynnym rejonie południowego Iraku, ok. 40 km (25 mil) na wschód od współczesnego miasta Diwanija i ok. 30 km (19 mil) na południowy-wschód od starożytnego miasta Nippur.Głowica maczugi Mesilima – głowica kamiennej maczugi z inskrypcją Mesilima (ok. 2550 p.n.e.), króla sumeryjskiego miasta Kisz. Zabytek odnaleziony został pod koniec XIX w. w trakcie prac wykopaliskowych prowadzonych w Tall Luh (Tello), stanowisku kryjącym pozostałości sumeryjskiego miasta Girsu. Obecnie znajduje się w muzeum w Luwrze.

Enlil, król wszystkich krajów,
ojciec wszystkich bogów,
swym niepodważalnym słowem
wyznaczył granicę (między posiadłościami)
bogów Ningirsu i Szara.
Mesilim, król (miasta-państwa) Kisz,
na polecenie boga Isztarana
wymierzył sznurem (mierniczym) pola
i w miejscu tym stelę (graniczną) ustawił.

Lagasz (sum. lagaš zapisywane ŠIR.BUR.LA) – starożytne miasto-państwo założone przez Sumerów w południowej Mezopotamii; obecnie stanowisko archeologiczne Tell al-Hiba w Iraku. Zostało zasiedlone w IV tysiącleciu p.n.e. W drugiej połowie III tysiąclecia p.n.e był to ważny ośrodek polityczny i kulturalny Sumerów. Po upadku, miasto-państwo odrodziło się za rządów Gudei (2144-2124 p.n.e), stając się głównym ośrodkiem sumeryjskim, później utraciło jednak znaczenie. W latach 1877-1933 prowadzono w nim (z przerwami) wykopaliska. Władzy miasta Lagasz podlegał również port morski w Eninkimarze nad Zatoką Perską.Kisz – prastare miasto sumero-akadyjskie, nad Eufratem, 13 km na wschód od Babilonu, obecnie stanowisko archeologiczne Tall al-Uhajmir (Czerwony Pagórek) w Iraku; niewątpliwie jedno z najstarszych miast świata. Odegrało dużą rolę w kształtowaniu się państwa Sumerów.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. K. Szarzyńska, Eposy..., s. 107, przypis 104
  2. M. Bielicki Zapomniany..., s. 104
  3. bóg-opiekun miasta Lagasz
  4. bóg-opiekun miasta Umma
  5. K. Szarzyńska, Eposy..., s. 107

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Krystyna Szarzyńska, Eposy Sumeryjskie, seria Antologia Literatury Mezopotamskiej, Wydawnictwo AGADE, Warszawa 2003.
  • Marian Bielicki, Zapomniany świat Sumerów, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1969.
  • Enlil (sum. 𒀭𒂗𒆤 en-lil2, tłum. „Pan Wiatru/Powietrza”) – w mitologii mezopotamskiej bóg stojący (jako następca boga An) faktycznie na czele panteonu sumeryjskiego; syn Ziemi (Ki) i Nieba (An), małżonek Ninlil, ojciec Nanny, Nergala, Ningirsu, Ninurty i Nisaby; głównym ośrodkiem jego kultu była świątynia E-kur w mieście Nippur; jeden z czwórki wielkich bogów-stworzycieli (obok boga An, boga Enki i bogini Ninhursag). Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jedno z ważniejszych punktów orientacyjnych stolicy Francji. Luwr położony jest między Rue de Rivoli i prawym brzegiem Sekwany oraz ogrodami Tuileries i Rue du Louvre w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.




    Warto wiedzieć że... beta

    Anzu, Imdugud (sum. anzu zapisywane im-dugud; akad. anzû) – w mitologii mezopotamskiej ogromnych rozmiarów ptak z głową lwa, którego machanie skrzydłami miało powodować trąby powietrzne i burze piaskowe. Być może był on pierwotnie personifikacją któregoś z żywiołów atmosferycznych. Inne opisy Anzu wskazują, że miał dziób "jak piła", a więc prawdopodobnie również głowę ptaka. W sztuce nowoasyryjskiej stworzenie, będące kombinacją elementów ptaka i lwa (tzw. lew-smok), może przedstawiać Anzu lub Asakku.
    Isztaran - w mitologii mezopotamskiej bóg lokalny Der, miasta na granicy między Mezopotamią a Elamem, na wschód od rzeki Tygrys. Jego małżonka znana była jako "Królowa Der" (akad. Šarrat-Deri), zaś jego wezyrem był bóg-wąż Nirah. Już w okresie wczesnodynastycznym słyszymy o Isztaranie jako o bogu , ktory ma rozstrzygnąć spór graniczny między miastami-państwami Lagasz i Umma. Być może wezwano go na arbitra dlatego, że w okolicy znajdowała się jego świątynia, ale możliwe, że uważano go za szczególnie konpetentnego ze względu na lokalizację jego miasta Der. Gudea, władca Lagasz, w swych inskrypcjach wspomina o zbudowaniu kaplicy dla Isztarana w wielkiej świątyni boga Ningirsu w mieście Girsu i mówi o nim jako o bóstwie związanym ze sprawiedliwością. Zwierzęciem boga Isztarana i jego symbolem na kudurrach jest wąż, reprezentujący najprawdopodobniej boga Niraha.
    Ningirsu (sum. nin-gir2-su, tłum. "Pan (miasta) Girsu") - sumeryjski bóg wojny i polowań, syn bogini Ninmah, którego centrum kultu znajdowało się w świątyni E-ninnu w mieście Girsu, często utożsamiany z bogiem Ninurtą. Mity sumeryjskie wskazują na Ningirsu jako boga miłującego sprawiedliwość, często pojawia się w nich motyw sieci Ningirsu, którą bóg ten miał obezwładniać swych przeciwników oraz karać krzywoprzysiężców. Najwięcej informacji o Nigirsu znajduje się na tzw. Steli sepów oraz w inskrypcjach Gudei, władcy Lagasz, który zainicjował rozbudowę E-nninu. Występuje w opowiadaniu "Ptak Zu porywa tablice losu".
    Umma – starożytne miasto-państwo założone przez Sumerów w południowej Mezopotamii, znane przede wszystkim z długotrwałego sporu granicznego z sąsiadującym miastem-państwem Lagasz; obecnie stanowisko archeologiczne Dżucha (Jūkhā) w Iraku. Władca Ummy, Lugalzagesi, ok. 2350 r. p.n.e. zjednoczył na 16 lat Sumer i Akad. Następnie Umma została podbita przez Sargona Wielkiego.
    Sumeryjska lista królów – dzieło sumeryjskiego piśmiennictwa będące listą władców i dynastii rządzących Sumerem, począwszy od krolów panujących przed potopem, a na I dynastii z Isin kończąc (początek II tys. p.n.e.). Dzieło to ma charakter na wpółlegendarny, dlatego dyskwalifikuje się je jako źródło historyczne i traktowane jest przez badaczy dziejów starożytnej Mezopotamii z dużą dozą ostrożności. Informacje tam zawarte poddawane są ciągłej weryfikacji i konfrontowane z innymi źródłami piśmienniczymi oraz znaleziskami archeologicznymi.
    Szara – w mitologii mezopotamskiej bóg lokalny sumeryjskiego miasta Umma, gdzie czczono go w świątyni E-mah ("Dom potężny"). Przypisany bogu Szara epitet "bohater boga Ana" sugeruje, że był to bóg wojowniczy, co potwierdza babiloński mit o ptaku Anzu, w którym Szara jest jednym z bogów proszonych o podjęcie walki przeciwko Anzu. W poemacie sumeryjskim "Zejście Inanny do świata podziemnego" Szara jest jednym z trzech bóstw, które przyszły złożyć hołd Inannie po jej powrocie; może to mieć związek z tradycją zachowaną w micie o Lugalbandzie, że Szara był synem Inanny.
    Język sumeryjski (sum. eme-gi7/gir15, akad. Ŝumeru) – język starożytnego Sumeru, używany w południowej Mezopotamii od co najmniej IV tysiąclecia p.n.e., najstarszy zapisany język. Został wyparty przez język akadyjski około 2000 p.n.e., ale był używany w Mezopotamii jako język tekstów religijnych, ceremonialnych i naukowych do około I wieku p.n.e., a następnie został zapomniany aż do odczytania w XIX wieku. Język sumeryjski nie jest spokrewniony z innymi językami używanymi przez okoliczne ludy i jest na ogół uważany za język izolowany. Do jego zapisu używano pisma klinowego. Sumeryjski jest językiem aglutynacyjnym.

    Reklama