Mesanepada

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Mesannepadda)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mesanepada (sum. mes.an.ne2.pa3.da, tłum. „młodzieniec wybrany przez boga Ana”) – jeden z wczesnych sumeryjskich władców, który ok. 2500 r. p.n.e. panować miał w mieście Ur. Według Sumeryjskiej listy królów założyciel I dynastii z Ur. Znany z inskrypcji znalezionych w Ur i Tall al-Ubajd oraz z inskrybowanego paciorka z lapis-lazuli znalezionego w Mari. Inskrypcja na paciorku z Mari brzmi następująco:

Kisz – prastare miasto sumero-akadyjskie, nad Eufratem, 13 km na wschód od Babilonu, obecnie stanowisko archeologiczne Tall al-Uhajmir (Czerwony Pagórek) w Iraku; niewątpliwie jedno z najstarszych miast świata. Odegrało dużą rolę w kształtowaniu się państwa Sumerów.I dynastia z Ur - panowała w latach ok. 2500-2400 p.n.e. Wspomina o niej Sumeryjska lista królów. Czasy sprawowania władzy przez znanych z inskrypcji jej przedstawicieli Mesanepadę, Aanepadę i Meskiagannę charakteryzują się okresem świetności politycznej, gospodarczej i kulturalnej Sumeru. W archeologii rządy tej dynastii nazywane są okresem wczesnodynastycznym. Były to jednak czasy niespokojne, bowiem władcy ensi poszczególnych miast-państw po objęciu rządów w rodzinnym ośrodku zaczęli dążyć do zapewnienia sobie hegemonii nad całym krajem. Powodowało to ciągłe wojny i powstawanie najczęściej krótkich dynastii, znanych z listy królów. Z zachowanych inskrypcji wiadomo, że Mesannepadda podbił Kisz i Uruk.
„Mesanepada, król Ur, syn Meskalamduga, króla Kisz, ofiarował (ten paciorek z lapis-lazuli) bogu Lugalkalama”

Wymienia ona Meskalamduga jako ojca Mesanepady. Meskalamdug nie występuje w Sumeryjskiej liście królów, ale znany jest z inskrypcji odkrytych w grobach z Królewskiego Cmentarzyska w Ur. W miejscu tym znaleziono również inskrypcje żony Mesanepady - królowej Ninbandy (sum. nin.banda3, dosł. „młoda pani/królowa”). Mesanepada miał dwóch synów: Meskiagnunę (wymieniony w Sumeryjskiej liście królów jako następca Mesanepady) i Aanepadę (nie występuje w Sumeryjskiej liście królów, ale znany jest z własnych inskrypcji królewskich).

Enlil (sum. 𒀭𒂗𒆤 en-lil2, tłum. „Pan Wiatru/Powietrza”) – w mitologii mezopotamskiej bóg stojący (jako następca boga An) faktycznie na czele panteonu sumeryjskiego; syn Ziemi (Ki) i Nieba (An), małżonek Ninlil, ojciec Nanny, Nergala, Ningirsu, Ninurty i Nisaby; głównym ośrodkiem jego kultu była świątynia E-kur w mieście Nippur; jeden z czwórki wielkich bogów-stworzycieli (obok boga An, boga Enki i bogini Ninhursag). Anu (sum. An, akad. Anu, Anum) – w mitologii mezopotamskiej "Bóg-Niebo", "ojciec wszystkich bogów", "król Anunnaków", bóg stojący formalnie na czele panteonu sumeryjskiego i babilońskiego, tworzący wraz ze swym synem Enlilem "Panem Powietrza" i Enkim "Panem Ziemi" wielką trójcę bogów.

Mesanepada wymieniony jest też w inskrypcji z Tumal jako budowniczy świątyni Enlila w Nippur: „Mesanepada (z Ur) zbudował (w Nippur świątynię) Burszuszua, dom Enlila”

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. P. Michalowski, Sumerian..., s. 83.
  2. M. Roaf, Wielkie..., s. 84.
  3. G. Magid, Sumerian.., s. 10.
  4. M. Roaf, Wielkie..., s. 86.
  5. G. Magid, Sumerian..., s. 5-6.
  6. P. Michalowski, Bringing..., s. 86.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Bielicki Marian, Zapomniany świat Sumerów, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1969
  • Michael Roaf, Wielkie kultury świata: Mezopotamia, Wydawnictwo „Świat Książki” (1998)
  • Piotr Michalowski, Sumerian King List, [w:] Mark Chavalas (edytor), The Ancient Near East - Historical Sources in Translation, Blackwell Publishing, Carlton 2006, s. 81-85.
  • Piotr Michalowski, Bringing Ninlil to Tumal, [w:] Mark Chavalas (edytor), The Ancient Near East - Historical Sources in Translation, Blackwell Publishing, Carlton 2006, s. 85-87.
  • Glenn Magid, Sumerian Early Dynastic Royal Inscriptions, [w:] Mark Chavalas (edytor), The Ancient Near East - Historical Sources in Translation, Blackwell Publishing, Carlton 2006, s. 4-16.

  • Państwowy Instytut Wydawniczy (PIW) – polskie wydawnictwo założone w 1946 w Warszawie; od 2005 dyrektorem wydawnictwa jest Rafał Skąpski.Inskrypcja z Tummal – nazwa stosowana przez sumerologów na określenie kroniki obudowywania miasta Tummal i świątyni Ninlil po każdym kolejnym jego zdobyciu. Inskrypcja rzuciła nowe światło na bieg dziejów Bliskiego Wschodu w starożytności i przyczyniła się do przewartościowania chronologii regionu. Tekst zawiera spis królów sprawujących rządy nad Tummal od połowy trzeciego tysiąclecia p.n.e. do XX wieku p.n.e.
    Aanepada – jeden z wczesnych sumeryjskich władców miasta Ur; syn Mesanepady i brat Meskiagnuny; rządził na początku 2 połowy III tys. p.n.e. Z nieznanych powodów Sumeryjska lista królów go nie wymienia. Znany głównie z kilku inskrypcji wotywnych. Najprawdopodobniej był budowniczym świątyni Ninhursag w Tall al-Ubajd.Mari – miasto starożytne w północnej Mezopotamii nad Eufratem. Od III tysiąclecia p.n.e. ważny ośrodek polityczny i handlowy na szlaku północna Mezopotamia – północna Syria. Okresowo pod władzą Sumerów, Akadów, Asyryjczyków. Największego znaczenia nabrało Mari pod rządami Amorytów na przełomie XIX/XVIII w. p.n.e. Zdobyte ok. 1757 r. p.n.e. przez Hammurabiego, stopniowo popadało w ruinę. Obecnie stanowisko archeologiczne Tall Hariri w Syrii.




    Warto wiedzieć że... beta

    Sumeryjska lista królów – dzieło sumeryjskiego piśmiennictwa będące listą władców i dynastii rządzących Sumerem, począwszy od krolów panujących przed potopem, a na I dynastii z Isin kończąc (początek II tys. p.n.e.). Dzieło to ma charakter na wpółlegendarny, dlatego dyskwalifikuje się je jako źródło historyczne i traktowane jest przez badaczy dziejów starożytnej Mezopotamii z dużą dozą ostrożności. Informacje tam zawarte poddawane są ciągłej weryfikacji i konfrontowane z innymi źródłami piśmienniczymi oraz znaleziskami archeologicznymi.
    Nippur (sum. nibru(EN.LÍL); akad. Nippur, Nippuru) – starożytne miasto w południowej Mezopotamii, pradawna stolica religijna Sumeru i główne miejsce kultu boga Enlila (w świątyni E-kur); obecnie stanowisko archeologiczne Niffar położone w prowincji Al-Kadisijja w Iraku, nieco na północ od miasta Afak i ok. 180 km. na południowy zachód od Bagdadu.
    Lapis lazuli – skała metamorficzna powstała w wyniku przeobrażeń utworów węglanowych (wapieni i dolomitów) pod wpływem intruzji granitów, syenitów lub pegmatytów. Jej głównym składnikiem jest lazuryt, minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy skaleniowców. Nazwa pochodzi od arab. azul i pers. lazhward = niebieski (niebo), nawiązuje do barwy skały.
    Meskalamdug – jeden z wczesnych sumeryjskich władców, który ok. 2500 r. p.n.e. panować miał w mieście Ur. Imię jego nie występuje w Sumeryjskiej liście królów, ale znany jest z inskrypcji znalezionych w dwóch grobach na Królewskim Cmentarzysku w Ur. Wspomniany jest również w inskrypcji pochodzącej z miasta Mari, która czyni go ojcem Mesanepady - władcy, który według Sumeryjskiej listy królów założyć miał I dynastię z Ur.
    Meskiagnuna (sum. mes.ki.ag2.nun.na, tłum. "ukochany bohater Księcia") – według Sumeryjskiej listy królów drugi władca z I dynastii z Ur, syn Mesanepady, brat Aanepady. Dotyczący go fragment brzmi następująco:
    Tall al-Ubajd – stanowisko archeologiczne w Iraku, które dało nazwę okresowi Ubajd - ostatniemu okresowi prehistorii w Mezopotamii.
    Język sumeryjski (sum. eme-gi7/gir15, akad. Ŝumeru) – język starożytnego Sumeru, używany w południowej Mezopotamii od co najmniej IV tysiąclecia p.n.e., najstarszy zapisany język. Został wyparty przez język akadyjski około 2000 p.n.e., ale był używany w Mezopotamii jako język tekstów religijnych, ceremonialnych i naukowych do około I wieku p.n.e., a następnie został zapomniany aż do odczytania w XIX wieku. Język sumeryjski nie jest spokrewniony z innymi językami używanymi przez okoliczne ludy i jest na ogół uważany za język izolowany. Do jego zapisu używano pisma klinowego. Sumeryjski jest językiem aglutynacyjnym.

    Reklama