Królestwo Merina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Merina)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Królestwo Merina (także Imerina, Królestwo Madagaskaru) – historyczne królestwo na terenie Madagaskaru istniejące między XVI a XIX wiekiem, będące państwem ludu Merina. Założyli je po 1540 spadkobiercy Andriamanelo, wodza miasta Alasora na wyżynie Imerina położonej w centrum wyspy.

Mauritius, Republika Mauritiusu – państwo wyspiarskie położone w południowo-zachodniej części Oceanu Indyjskiego, około 900 km na wschód od Madagaskaru. Wyspa jest częścią archipelagu Maskarenów. Poza wyspą do Mauritiusa należą wyspy: Rodrigues (w odległości 563 km na wschód od wyspy głównej), archipelag Cargados Carajos (402 km na północ) i Wyspy Agalega (933 km na północ). Około 174 km na południowy zachód od Mauritiusa położony jest Reunion.Ranavalona III (ur. 22 listopada 1861, zm. 23 maja 1917) – ostatnia królowa Madagaskaru, panująca w latach 1883–1897. Zmuszona przez francuskie siły kolonialne do zrzeczenia się tronu i emigracji.

Za rządów Andrianampoinimeriny (ok. 1745 – ok. 1810) państwo podporządkowało sobie niemal wszystkie pozostałe królestwa na wyspie. W takiej formie dotrwało do czasów francuskiej inwazji w 1883, zakończonej aneksją wyspy 13 lat później. Ostatnią władczynią była Ranavalona III. Duchową stolicą państwa była Ambohimanga, zaś polityczną położona nieopodal Antananarywa, dziś stolica Republiki Madagaskaru.

Merina – najliczniejsza spośród 18 grup etnicznych składających się na społeczeństwo Madagaskaru. Zamieszkują przede wszystkim historyczny region Imerina położony w centrum wyspy. W XVIII i XIX wieku władcy ludu Merina rozszerzyli granice swojego państwa i podporządkowali sobie niemal całe terytorium Madagaskaru. Dominacja ludu Merina skończyła się wraz z podbojem wyspy przez Francję w ostatnich latach XIX wieku.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

Historia[ | edytuj kod]

Wyżyny pokrywające większą część malgaskiego interioru zostały skolonizowane przez pochodzący prawdopodobnie z Borneo lud Vazimba pomiędzy 200 rokiem p.n.e. a 300 rokiem naszej ery. Vazimba przypłynęli pirogami i zasiedlili gęste lasy tropikalne w głębi lądu, jednak do XV wieku na ich tereny wkroczył lud Hova. Hova zakładali rządzone przez królów państwa-miasta na szczytach wzgórz i przez wiele pokoleń żyli w pokoju z wcześniejszymi mieszkańcami tych ziem, znane są również dowody na wymianę kulturalną między obiema grupami a także przypadki mieszanych małżeństw.

UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization;pol. Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.Toamasina (do 1979 Tamatawa, fr. Tamatave) – miasto we wschodnim Madagaskarze, ośrodek administracyjny prowincji Toamasina, nad Oceanem Indyjskim. Około 236 tys. mieszkańców – drugie pod względem wielkości miasto kraju. W północnej części miasta zlokalizowano lotnisko.

Początki państwowości[ | edytuj kod]

kolorowe poletka ryżowe na zboczach łagodnych wzgórz, widziane z lotu ptaka
Region Imerina do dziś pokrywają poletka ryżowe.

Pokojowa koegzystencja skończyła się w drugiej połowie XVI wieku, gdy wywodzący się z mieszanego małżeństwa władca Andriamanelo (ok. 1545–1575) rozpoczął serię wojen przeciwko społecznościom Vazimba, zmuszając je do ucieczki lub asymilacji. Adriamanelo przypisuje się pierwsze użycie żelaznych grotów oszczepów na Madagaskarze, co dawało jego wojskom olbrzymią przewagę na polu bitwy.

Złotnictwo – rzemiosło artystyczne zajmujące się wytwarzaniem wyrobów ze złota, platyny, srebra, stopów, metali szlachetnych, kamieni szlachetnych oraz innych drogocennych materiałów. Termin jubilerstwo, dotyczący głównie czasów nowszych, obejmuje przede wszystkim wyrób klejnotów i ozdób ze złota, srebra i kamieni szlachetnych. W starożytności złotnictwo obejmowało głównie wytwarzanie luksusowych przedmiotów codziennego użytku (świeczniki, srebrne zastawy, szkatułki, wazony, figurki), różnego typu ozdób (diademy, naszyjniki, brosze, klamry, naramienniki, pierścienie), oraz przedmiotów służących kultowi religijnemu (złote lub srebrne relikwiarze, monstrancje, kielichy, puszki, pateny). Od XIII wieku w Europie Zachodniej, a od XIV wieku w Polsce działalność warsztatów złotniczych została ujęta w struktury cechowe, które w późniejszym czasie wprowadziły obowiązek oznaczania wyrobów znakiem złotniczym (puncą).Rainivoninahitriniony (ur. w 1821, zm. w 1869 w Ambohimandroso, Madagaskar) – malgaski polityk, w latach 1852–1864 pełnił funkcję premiera. Był synem poprzedniego szefa rządu, Rainiharo, i przyrodnim bratem swojego następcy na tym stanowisku, Rainilaiarivony.

Jego syn Ralambo (1575-1612) kontynuował politykę ojca: dzięki zręcznej dyplomacji i serii kampanii wojennych udało mu się zjednoczyć pod swoimi rządami większość położonych w głębi lądu terenów, które nazwał Imerina – ziemią ludu Merina. Jako pierwszy władca pozyskał również broń palną od kupców z nadmorskich prowincji utrzymujących kontakty z Portugalczykami i krajami arabskimi. Wprowadził również podatek pogłówny zwany vadin-aina („ceną za bezpieczne życie”), dzięki czemu stworzył stałą armię królewską oraz zaplecze dla niej w postaci królewskich zakładów złotniczych i kowalskich. Armia Ralambo odparła najazd potężnego ludu Betsimisaraka zamieszkującego zachodnie wybrzeża wyspy. Zgodnie z przekazami ustnymi Ralambo był także pomysłodawcą udomowienia zebu dotąd żyjących na wzgórzach Madagaskaru w stanie dzikim. Miał także wynaleźć zagrodę do trzymania bydła oraz zagospodarować bagna pod uprawę ryżu, dzięki czemu w ciągu kilku pokoleń Merina stali się najliczniejszą grupą ludności na wyspie.

Kowalstwo – rzemiosło wykonywane przez kowala, przy użyciu narzędzi kowalskich. Polega na kształtowaniu metali na gorąco, po ogrzaniu ich do temperatury mięknięcia. Miejsce pracy kowala nazywane jest kuźnią.Borneo – wyspa w Azji Południowo-Wschodniej, jedna z Wielkich Wysp Sundajskich. Największa wyspa Archipelagu Malajskiego i Azji, trzecia pod względem wielkości na świecie po Grenlandii i Nowej Gwinei.

Zjednoczenie wyspy, kryzys i ponowne zjednoczenie[ | edytuj kod]

Następca Ralambo, król Andrianjaka (ok. 1612-1630) dokonał ostatecznego podboju ostatnich miast ludu Vazimba i zdobył ich fortecę na wzgórzu Analamanga wraz ze sporych rozmiarów arsenałem broni palnej i prochu. Po przebudowie i rozbudowie królewskich pałaców stała się ona zaczątkiem nowej stolicy Meriny, dzisiejszego miasta Antananarywa. W tym okresie Merina sporadycznie walczyła również z królestwami trudniącego się handlem niewolnikami ludu Sakalawa.

Konstytucja (od łac. constituo, -ere – urządzać, ustanawiać, regulować) – akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, która zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie.Pobór obejmuje całokształt przedsięwzięć związanych z oceną zdolności fizycznej i psychicznej (realizowane przez powiatowe komisje lekarskie "cywilne" powoływane przez wojewodów na czas trwania poboru) młodych ludzi do służby wojskowej oraz ujęciem ich w ewidencji wojskowej. Nie należy mylić poboru z powołaniem, kiedy to otrzymuje się kartę powołania (tzw. bilet) nakładającą obowiązek stawienia się w określonym miejscu i czasie do odbycia czynnej służby wojskowej.

Kryzys nastąpił pod koniec życia króla Andriamasinavalony (1675–1710), który jeszcze za życia podzielił królestwo pomiędzy czterech synów w nadziei, że nauczy to ich współpracy i przyczyni się do lepszej ochrony ziem państwa. Wbrew jego intencjom, jego śmierć w wypadku w 1710 roku rozpoczęła okres zawirowań i wyniszczających wojen pomiędzy dzielnicami państwa. Zakończył się on dopiero 77 lat później z wstąpieniem na tron Andrianampoinimerina (1787–1810), któremu udało się do ok. 1800 roku podporządkować większą część dawnego państwa. Władca rozsyłał również wysłanników do innych plemion zamieszkujących Madagaskar z ofertą wasalizacji, a oporne plemiona przyłączał do swego państwa siłą.

Alfabet łaciński, łacinka, alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.Domestykacja zwierząt (od łac. domesticus – domowy), udomowienie zwierząt – całokształt procesów przekształcania się cech i właściwości morfologicznych, fizjologicznych, rozwojowych i psychicznych zwierzęcia dzikiego następujący w wyniku długotrwałego oddziaływania człowieka na zwierzęta, zwłaszcza poprzez ludzką ingerencję na czynniki genetyczne i środowiskowe.

Choć w chwili jego śmierci podbite prowincje wzniosły bunt, jego synowi Radamie I udało się stłumić ich opór, a w 1817 także podbić leżący nad Oceanem Indyjskim port Antsiranana. Radama okazał się zręcznym dyplomatą, skutecznie wykorzystującym animozje między Francją a Wielką Brytanią do własnych celów, otworzył też swoje królestwo na towary i idee z Europy. Jako że ani wyczerpana wojnami napoleońskimi Francja, ani skupiona na podboju Indii Wielka Brytania nie miały dość sił i środków na podbój Madagaskaru, obie potęgi zabiegały o sojusz z lokalnymi władcami. Ostatecznie Radama wybrał sojusz z Wielką Brytanią i za cenę obietnicy zrzeczenia się dalszego handlu niewolnikami uzyskał znaczne przywileje handlowe oraz wsparcie przy dozbrajaniu i szkoleniu armii. Pod wpływem potęg kolonialnych Radama stworzył rząd na wzór europejski, zmodernizował swoją armię oraz zaprosił na wyspę Londyńskie Towarzystwo Misyjne, którego działacze dostosowali do zapisu malgaskiego alfabet łaciński, który wkrótce wyparł używany tam wcześniej wariant alfabetu arabskiego.

Joseph Simone Gallieni (ur. 24 kwietnia 1848 Saint-Béat w departamencie Górna Garonna - zm. 27 maja 1916 w Wersalu), francuski generał, w 1921 roku mianowany pośmiertnie marszałkiem Francji.Język malgaski – język zaliczany do rodziny austronezyjskiej, do grupy barito. Języki najbliżej spokrewnione z malgaskim używane są w prowincji Kalimantan na południu Borneo. Malgaski jest językiem urzędowym na Madagaskarze (obok francuskiego). Jest ojczystą mową Malgaszów, lecz używa się go też w Komorach, Reunionie, Majottcie.
Piętrowy budynek z wysokim spadzistym dachem otoczony krużgankami
Pałac Tranovola w obrębie kompleksu Rova był jedną z głównych siedzib królów Meriny.

Z pomocą Brytyjczyków Radama pokonał plemię Betsileo zajmujące południową część wyspy, następnie jego armie najechały wschodnie i zachodnie wybrzeża. W 1825 ostatecznie zajął dawną francuską faktorię Fort Dauphin na południu wyspy i tym samym zdołał siłą zjednoczyć praktycznie cały Madagaskar pod swoim berłem. We wszystkich rejonach państwa wznosił ufortyfikowane miasteczka garnizonowe wzorowane na ufortyfikowanej dzielnicy Rova w stolicy i zasiedlane osadnikami z jego ludu. W chwili śmierci jego władzy opierały się jedynie terytoria ludów Mahafaly, Antandroy i Bara na dalekim południu wyspy.

Rainilaiarivony (ur. 30 stycznia 1828 w Ilafy, zm. 17 lipca 1896 w Algierze) – malgaski polityk i wojskowy (voninahitrafahefatambinifolo, stopień odpowiadający feldmarszarszałkowi), premier w latach 1864-1895, mąż trzech kolejnych królowych: Rasoheriny, Ranavalony II i Ranavalony III.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

Radama zmarł przedwcześnie 27 lipca 1828 w swym zbudowanym w europejskim stylu pałacu Tranovola, najprawdopodobniej z powodu zaawansowanego alkoholizmu, choć podejrzewano również, że król został otruty przez żonę (a zarazem kuzynkę), która zastąpiła go na tronie jako królowa Ranavalona I. Jej rządy oparte były przede wszystkim o lokalnych arystokratów, których Radama odsunął od władzy w imię modernizacji i europeizacji państwa. Dlatego za najważniejsze wyzwanie uznała zdystansowanie Madagaskaru od wpływów brytyjskich, zarówno gospodarczych i politycznych, jak i religijnych. W 1828 brytyjski konsul oraz Brytyjczycy zajmujący ważne stanowiska zostali wygnani z wyspy, a wszystkie wcześniejsze traktaty z Wielką Brytanią zostały uznane za niebyłe. Do 1835 praktykowanie chrześcijaństwa zostało oficjalnie zakazane a jego wyznawców spotykały surowe represje. Nastąpił okres kompletnej izolacji dyplomatycznej i handlowej Meriny, który spowodował znaczące uszczuplenie zapasów prochu, broni i dóbr luksusowych. By zażegnać kryzys, w 1836 Ranavalona wysłała misję dyplomatyczną w celu ponownego nawiązania kontaktów z Francją i Wielką Brytanią, jednak misja się nie powiodła, a w 1846 obie potęgi dokonały ataku na Tamatawę, znaczący port na wschodnim wybrzeżu. W efekcie Ranavalona wydaliła z wyspy wszystkich zagranicznych kupców i ogłosiła embargo na eksport ryżu i wołowiny z wyspy.

De facto (łac. w rzeczywistości) – faktycznie, w rzeczy samej, w praktyce, rzeczywiście, w przeciwieństwie do prognoz lub zamierzeń; w języku prawniczym przeciwstawne do de iure. Figura stylistyczna stosowana do wzmocnienia znaczenia zdania.Hova (malg. „wolni ludzie”, także Merina) - jedna z trzech podstawowych kast w przedkolonialnym społeczeństwie Madagaskaru, obok andrianów (arystokracji) i andevo (niewolników). Termin hova najprawdopodobniej początkowo oznaczał członków jednego z klanów ludu Zafiraminia, który około XIV wieku przybyli na centralne wyżyny Madagaskaru i zaczęli wypierać osiadły tam lud Vazimba. Twórca Królestwa Merina Andriamanelo (1540-1575) wyodrębnił spośród swojego ludu arystokrację, na której oparł swoje rządy. Z czasem Hova stali się malgaską klasą średnią, która w wyniku zamachu stanu w 1863 roku przejęła władzę na wyspie z rąk arystokracji.

Izolacja Meriny zakończyła się po wstąpieniu na tron syna Ranavalony, księcia Rakoto, który przyjął imię Radamy II. Przywrócił on kontakty dyplomatyczne z potęgami europejskimi, podpisał traktat o przyjaźni z Francją w którym został uznany za suwerena „Królestwa Madagaskaru” oraz zezwolił na powrót chrześcijańskich misjonarzy na wyspę. Sponsorowany przez Brytyjczyków protestantyzm i wspierany przez Francję katolicyzm zapuściły korzenie na wyspie. Brytyjscy misjonarze otworzyli wiele dziesiątek szkół, także w mniejszych miejscowościach, dzięki czemu ostatecznie w 1881 roku na całym obszarze królestwa wprowadzono obowiązek szkolny dla dzieci od lat 7. W 1862 otwarto także pierwsze na wyspie ambulatorium, przekształcone wkrótce w szpital. Radama II zwolnił także wielu więźniów politycznych z plemion podbitych przez jego matkę, co przyczyniło się do poprawy sytuacji wewnętrznej kraju. Król w coraz większym stopniu opierał swoje rządy na obcokrajowcach, pod naciskiem Napoleona III specjalnym edyktem przyznał również jednemu z nich, francuskiemu poszukiwaczowi przygód Lambertowi wyłączne prawa do wykonywania prac publicznych na wyspie. Jego reformatorskim i liberalnym zapędom sprzeciwiały się kręgi konserwatywne wśród kasty Hova, lokalnej bogatej klasy średniej, ale również umiarkowanie reformatorski premier Rainivoninahitriniony. Ostatecznie w wyniku zamachu stanu 12 maja 1863 konserwatyści pod wodzą premiera poderwali wojsko w stolicy, a grupa oficerów udusiła króla jedwabnym szalem w jego komnatach.

Żelazo (Fe, łac. ferrum) – metal z VIII grupy pobocznej o dużym znaczeniu gospodarczym, znane od czasów starożytnych.Obowiązek szkolny (przymus szkolny) – obowiązek poddania się procesowi edukacji powszechnej, zazwyczaj do ukończenia określonego roku życia (np. pełnoletności) lub w ramach określonego poziomu kształcenia (np. ukończenie poziomu gimnazjalnego).

Modernizacja i droga ku monarchii konstytucyjnej[ | edytuj kod]

Królowa Rasoherina w stroju reprezentacyjnym; fotografia wykonana ok. 1865

Śmierć Radamy II i wypadki następujące po niej przyczyniły się do stopniowego przekształcenia Meriny z królestwa absolutystycznego w monarchię konstytucyjną, rządzoną pośrednio lub bezpośrednio przez oligarchię kasty Hova. Po usunięciu władcy, premier Rainivoninahitriniony przejął kontrolę nad armią i poślubił dotychczasową królową małżonkę, która odtąd oficjalnie została głową państwa jako Rasoherina. W praktyce jednak to premier stał się najważniejszą i najpotężniejszą osobą na Madagaskarze, a królowa została zmuszona do podpisania dokumentu zabraniającego jej m.in. picia alkoholu, nadawania praw i wydawania wyroków śmierci bez zgody zdominowanej przez stronników jej męża rady.

Vazimba – według popularnej tradycji pierwsi mieszkańcy Madagaskaru, starożytni autochtoni, zaginieni przodkowie, których duchy opiekują się ziemią i nawiedzają źródła i skały.Alkoholizm, choroba alkoholowa, uzależnienie od alkoholu, toksykomania alkoholowa – zaburzenie polegające na utracie kontroli nad ilością spożywanego alkoholu.

Mimo dojścia do władzy dzięki poparciu konserwatystów domagających się powrotu do izolacjonistycznej polityki Ranavalony I, zarówno premier jak i jego najbliższe otoczenie stanowili grupę umiarkowanie proeuropejską. Z tego powodu tarcia między konserwatystami a frakcją dążącą do dalszego otwierania się Madagaskaru na świat nasilały się. Ostatecznie w rok po ślubie Rasoherina odsunęła swojego nowego męża od władzy i zastąpiła go jego młodszym bratem, Rainilaiarivoną, z którym niedługo później wzięła ślub. Rainilaiarivony pozostał u władzy do końca istnienia państwa, kolejno poślubiając dwie kolejne królowe: Ranavalonę II (w 1868) i Ranavalonę III (w 1883).

Exequatur – zgoda państwa przyjmującego na wykonywanie przez określoną osobę funkcji kierownika urzędu konsularnego państwa wysyłającego. Exequatur wydawane jest w stosunku do przedstawionych przez kierownika urzędu tzw. listów komisyjnych. Niekiedy może dotyczyć także innych niż kierownik urzędu urzędników konsularnych. Państwo odmawiające udzielenia exequatur nie ma obowiązku uzasadnienia swojej odmowy. Od daty udzielenia exequatur zależy pierwszeństwo (precedencja) w ramach tzw. korpusu konsularnego.Sakalawa (malg. Sakalava) – jedna z 18 grup etnicznych zamieszkujących Madagaskar. Populacja ludu szacowana jest na około 1,4 miliona osób. Zamieszkują głównie zachodnie wybrzeże wyspy, od Toliara na południu po Sambirano na północy.

Zmiany ustrojowe scementował przyjęty w 1868 zbiór praw, będący formą pośrednią między konstytucją a kodeksem karnym. Początkowo konstytucja składała się ze 101 artykułów, z biegiem czasu rozszerzano ją o kolejne prawa. Ostateczną formę przyjęła w marcu 1881 roku. W tym czasie zniesiono m.in. odpowiedzialność rodziny za przewiny jednego z jej członków, a w 1876 stworzono sieć trzech Sądów Najwyższych oraz urzędników sądowych w mniejszych miejscowościach, których zadaniem było ferowanie wyroków w imieniu suwerena, choć ostateczną instancją odwoławczą pozostawał premier.

Królowa (królowa małżonka) (analogicznie: cesarzowa, wielka księżna, księżna) – kobieta będąca małżonką aktualnie panującego monarchy i nosząca tytuł odpowiadający tytułowi męża (np. małżonka króla – królowa). Istnieją jednak odstępstwa od tej zasady (np. prawosławne małżonki władców nie mogły zostać koronowane i nosić tytułu królowej). Z tytułem tym nie wiąże się jednak żadna władza polityczna, w przeciwieństwie do monarchini panującej. W polskiej terminologii nie ma wyraźnego rozróżnienia pomiędzy tymi dwiema odmiennymi funkcjami. Zgodnie z tradycją małżonka monarchy zostaje koronowana.Ranavalona II, Ramona Ranavalona II (ur. 1829, zm. 13 lipca 1883 w Antananarywie) – królowa Madagaskaru w latach 1868–1883, następczyni Rasoheriny. Jedna z żon Radamy II. Wstępując na tron, przyjęła chrzest i uczyniła protestantyzm religią państwową.

W 1872 premier powrócił także do planów modernizacji wojska, ponownie w oparciu o brytyjskich instruktorów i sprzęt importowany z Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych Ameryki. W między 1876 a 1879 wprowadzono także obowiązkową służbę wojskową dla mężczyzn na okres 5 lat, coroczne badania medyczne żołnierzy i zakaz handlu patentami oficerskimi. Dzięki wystawieniu potężnej armii liczącej ok. 30.000 zawodowych żołnierzy możliwe stało się ostateczne zduszenie powstań i ruchów odśrodkowych, dotąd regularnie wybuchających w podbitych prowincjach. W 1875 rząd malgaski sfinansował utworzenie własnych służb medycznych, które do końca tej dekady składały się głównie z lekarzy lokalnego pochodzenia. Choć prawa do ziemi przyznane obcokrajowcom stały się jednym z powodów obalenia Radamy II, a jeden z artykułów konstytucji wprost zakazywał sprzedaży ziemi obcokrajowcom pod karą śmierci, w latach 80. rząd Meriny zaczął coraz szerzej przyznawać koncesje na eksploatację bogactw naturalnych wyspy w celu przyspieszenia wzrostu gospodarczego.

Zgromadzenie Narodowe we Francji (fr. Assemblée nationale) – we Francji, stanowi obecnie izbę niższą Parlamentu Francji, i wybierane jest na 5 lat w dwóch turach wyborów powszechnych, bezpośrednich i większościowych. Drugą izbą jest Senat, wybierany przez kolegium elektorów.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Kolonializm i walka o utrzymanie suwerenności[ | edytuj kod]

Od śmierci Radamy II rząd Madagaskaru zabiegał o polepszenie swoich stosunków z potęgami europejskimi. Utrzymywał zakaz handlu niewolnikami (sporadycznie łamany przez europejskich kupców), zakaz handlu mocnym alkoholem i coraz lepsze kontakty handlowe z Wielką Brytanią, Francją i jej koloniami. Jednak przez Francję, a szczególnie przez urzędników i kupców działających we francuskich koloniach na Pacyfiku, Madagaskar od lat 60. XIX wieku w coraz większym stopniu traktowany był jak część francuskiej strefy wpływów, a nie niezależne państwo. Choć oficjalnie Francja uznawała prawa królów Madagaskaru, rościła sobie prawa do dawnych faktorii przyznanych wcześniejszymi traktatami z władcami ludów, które dopiero później znalazły się pod kontrolą Meriny. Lobby katolickie domagało się ukrócenia protestanckich wpływów brytyjskich na wyspie, urzędnicy z Reunionu uznawali podbój Madagaskaru za możliwe rozwiązanie problemu przeludnienia ich kolonii a w Paryżu w siłę rosła także frakcja zwolenników rozszerzania francuskich wpływów kolonialnych.

Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.Liberalizm (łac. liberalis – wolnościowy, od łac. liber – wolny) – ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością, ma charakter indywidualistyczny i przeciwstawia się kolektywizmowi. Innymi wartościami cenionymi przez liberałów są wartości demokratyczne, wolności i prawa obywatelskie czy własność prywatna i wolny rynek.
Premier Rainilaiarivony dokonuje przeglądu wojska w obecności dworu i orkiestry dętej; zdjęcie autorstwa misjonarza Johna Parretta, wykonane prawdopodobnie przed 1873 rokiem

Ostatecznie w maju 1883 roku wojska francuskie dokonały inwazji Madagaskaru i zajęły Tamatawę, a marynarka wojenna zbombardowała porty na północy i wschodzie wyspy. Armia Meriny ze zmiennym szczęściem odpierała francuskie ataki na kolejne regiony kraju, jednak nie mogła przeciwstawić się francuskiej flocie ani równie szybko przerzucać wojska wzdłuż wybrzeży. Ostatecznie w grudniu 1885 w Tamatawie podpisano traktat pokojowy. Wedle władców Meriny, traktat de facto przywracał status quo z wyjątkiem enklawy Diego Suarez przekazanej Francji pod kontrolę oraz wysokich reparacji wojennych. Jednocześnie francuskie władze interpretowały jego niedoprecyzowane założenia jako zgodę Madagaskaru na stanie się francuskim protektoratem. Z tego powodu napięcia między Meriną a francuskimi rezydentami i kupcami narastały. Wkrótce po nastaniu pokoju wojska francuskie rozszerzyły strefę wpływów w okolicach Diego Suarez, niemal od razu rozpoczął się także konflikt polityczny. Francuscy rezydenci bezskutecznie domagali się exequatur jako potwierdzenia zwierzchności Francji nad Madagaskarem, premier Rainilaiarivony konsekwentnie odmawiał, podkreślając swoją pozycję jako władcy niezależnego państwa.

Pańszczyzna – przymusowa i darmowa praca w formie renty feudalnej wykonywana przez chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w wymiarze ustalonym jednostronie przez niego bądź według norm zwyczajowych lub prawnych. Wykształciła się w Europie w okresie feudalnym, po czym powoli zaczęła zamierać w wyniku przechodzenia na czynsz.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

By spłacić reparacje, rząd malgaski został zmuszony do zastawienia wpływów z ceł pobieranych w sześciu największych portach wyspy, co dodatkowo utrudniło i tak skomplikowaną sytuację ekonomiczną państwa. Konieczne stało się także przyznanie dalszych koncesji wydobywczych obcokrajowcom, podwyższenie podatków i zwiększenie wymiaru pańszczyzny (malg. fanompoana). Malgasze uciekający przed pracą przymusową masowo zasilali szeregi zbrojnych band, które rosły w siłę do tego stopnia, że w 1888 udało im się splądrować Ambohimangę a w dwa lata później - także stolicę. W państwie nasilał się kryzys wewnętrzny, wzmacniany także przez napięcia religijne wywołane przejściem królowej i sporej części lokalnej arystokracji na chrześcijaństwo. Władza, która dotąd opierała się w dużej mierze na wsparciu starszyzny strzegącej lokalnych idoli (malg. sampy), znalazła się w konflikcie ze sporą częścią społeczeństwa nadal wyznającą tradycyjną religię malgaską. Wszystko to przyczyniło się do rozkładu państwa i drastycznego spadku popularności starzejącego się premiera Rainilaiarivony'ego, przeciw któremu kolejne spiski zawiązywały nawet jego własne dzieci.

Historia Madagaskaru – dzieje położonej na Oceanie Indyjskim u południowo-wschodnich wybrzeży Afryki wyspy od momentu pojawienia się na niej człowieka. Najstarsze wzmianki o Madagaskarze pochodzą z I wieku, gdy wyspa została przypuszczalnie po raz pierwszy wymieniona w źródłach pisanych. Madagaskar, położony na szlakach handlowych między Arabią a wschodnim wybrzeżem kontynentu afrykańskiego, prawdopodobnie był znany Arabom już w IV wieku, zaś opisany został przez arabskich podróżników w X wieku. Możliwe, że w XI wieku o wyspie wiedzieli Chińczycy. Europejczycy przybyli na nią w 1500 roku.Protektorat (z łac. protectio – osłona) – jedna z form zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora). Protektorat zachowuje jako kraj niektóre swoje instytucje, rząd i administrację, ale znajduje się pod kontrolą obcego państwa, które prowadzi jego sprawy zewnętrzne np. politykę zagraniczną i gospodarczą.
Francuski 40. batalion strzelców pieszych ląduje w Majundze, maj 1895

Ostatecznie w 1894 parlament Francji zdecydował o wypowiedzeniu Merinie kolejnej wojny. Korpus ekspedycyjny pod dowództwem generała Jacques’a Duchesne w kilku potyczkach rozgromił nieliczne siły wciąż wierne królowej i rządowi, a większość armii malgaskiej zmusił do ucieczki. 30 września 1895 wojska francuskie zajęły stolicę bez walki, łamiąc tym samym opór schrystianizowanej elity. 28 lutego 1897 generał Joseph Gallieni ogłosił obalenie monarchii, wkrótce potem Francuzi znieśli wszelkie przywileje lokalnej arystokracji i rozszerzyli system pańszczyzny na całą wyspę - odtąd każdy mężczyzna między 16 a 60 rokiem życia miał przez 50 dni w roku pracować za darmo na rzecz francuskiej administracji.

Alfabet arabski – alfabetyczne pismo używane do zapisu języka arabskiego. Powstało z nabatejskiej odmiany pisma aramejskiego. Pismo arabskie rozpowszechnione jest w krajach muzułmańskich.Madagaskar (malg. Madagasikara, fr. Madagascar), oficjalnie Republika Madagaskaru (malg. Repoblikan’I Madagasikara, fr. République de Madagascar) – państwo wyspiarskie położone na Madagaskarze w zachodniej części Oceanu Indyjskiego, u południowo-wschodnich wybrzeży Afryki. Madagaskar jest czwartą co do wielkości wyspą na świecie i pierwszą w Afryce. Po rozpadzie superkontynentu Gondwana około 88 mln lat temu Madagaskar oddzielił się od subkontynentu indyjskiego, co pozwoliło rodzimej faunie i florze ewoluować we względnej izolacji. W związku z tym Madagaskar ma bardzo bogaty ekosystem; ponad 90% malgaskiej dzikiej przyrody nie występuje w żadnym innym miejscu na Ziemi. Lokalna przyroda jest jednak zagrożona przez dynamicznie wzrastającą populację ludzi, rozwijającą się infrastrukturę i przemysł oraz przez zmiany klimatu.

Przeciw francuskim najeźdźcom bunt podniosły warstwy niższe, wyznające tradycyjną religię. Już w listopadzie 1895 wokół Amboanany wybuchła rewolta, która z czasem rozszerzyła się na kolejne prowincje. Partyzantka zwana Menalamba domagała się wypędzenia Francuzów, ale także przywrócenia czci sampy, zakazania głoszenia chrześcijaństwa i gruntownego oczyszczenia skorumpowanych warstw wyższych. Powstańcom udało się zająć Aribonimano i rozległe tereny na północy i południu Imeriny. Francuskie wojska nie angażowały się w walkę z partyzantami, którzy z czasem utracili poparcie społeczne u wyniszczonej wysokimi podatkami i pracą pańszczyźnianą ludności, dzięki czemu wojska podległe lokalnej arystokracji wkrótce przywróciły porządek w większości kraju. W niektórych regionach Menalamba przerodziła się w zbrojny opór podbitych przez Merina ludów przeciw osadnikom i lokalnej arystokracji wywodzącej się z Meriny. Ostatecznie nasilenie walk partyzanckich opadło pod koniec 1896, gdy generał Joseph Gallieni zastąpił urzędników Meriny własnymi ludźmi, rekrutowanymi spośród lokalnych wodzów. Mimo zbrojnego oporu, do ok. 1904 roku Francuzom udało się także podbić niezależne dotąd od Meriny państewka ludu Sakalawa na zachodnim wybrzeżu. 6 sierpnia 1896 francuskie Zgromadzenie Narodowe przegłosowało jednostronną aneksję całego Madagaskaru. Rewolty przeciw władzy kolonialnej trwały jednak jeszcze do 1917 roku.

Piroga to niewielka, płaskodenna łódź, napędzana wiosłem o jednym piórze (pagajem). Jej budowa umożliwia pływanie po bardzo płytkiej wodzie i łatwe wyciąganie łodzi na brzeg. Nie jest przeznaczona do pływania na otwartych wodach.Niewolnictwo – zjawisko społeczne, którego istotą jest stosunek zależności, polegający na tym, iż pewna grupa ludzi (niewolnicy) stanowi przedmiot własności innych osób, grup ludzi (rodzina, plemię, itd.) lub instytucji (państwo, świątynia itp.), mogących nimi swobodnie rozporządzać.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Broń palna – broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego. W zależności od rodzaju zastosowanego układu miotającego, dzieli się ona na broń lufową i broń rakietową.
Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.
Reunion (fr. La Réunion) – wyspa na Oceanie Indyjskim, położona około 700 km na wschód od Madagaskaru i 200 km na południowy zachód od Mauritiusu.
Andrianjaka - władca królestwa Merina na Madagaskarze, syn i następca Ralambo. Kontynuował ekspansywną politykę ojca. Zdobył Niebieski Las (Analamanga), jeden z ostatnich punktów oporu plemienia Vazimba i założył na jego miejscu miasto Antananarivo (1625).
przed naszą erą (p.n.e.) − wyrażenie i skrót stosowane w języku polskim, oznaczające datę przed początkiem ery chrześcijańskiej, który wiązany jest z datą narodzenia Jezusa Chrystusa. Odpowiada on łacińskiemu skrótowi AC, czyli ante Christum lub angielskiemu B.C. lub BC, czyli before Christ (pol. "przed Chrystusem").
Miasto-państwo – typowa dla starożytności forma państwowości, organizm polityczny, który pojawił się w Mezopotamii w okresie kultur Uruk i Dżemdet Nasr. Miasto-państwo było miastem posiadającym własną, niezależną administrację, sądy, kulturę i obyczaje.
Królewskie Wzgórze Ambohimanga - stanowisko archeologiczne na Madagaskarze, położone na terenie gminy Ambohimanga Rova w prowincji Antananarywa, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Kompleks zawiera zarówno obiekty powiązane z przedkolonialnymi władcami Madagaskaru, jak również miejsca pochówku i związane z kultem religijnym. Zdaniem UNESCO, zajmuje ważne miejsce w świadomości Malgaszy od ok. 500 lat i stanowi najważniejszy symbol ich tożsamości kulturowej. Ponadto zawiera materialne pozostałości związane ze strukturą społeczną i polityczną Madagaskaru od co najmniej XV wieku.

Reklama