Menander I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Moneta Menandra z Kołem Dharmy i grecką legendą na awersie oraz palmą zwycięstwa i inskrypcją indyjską w piśmie kharoszthi na rewersie

Menander I Soter (zm. 130 p.n.e.) – król indo-grecki, panujący w latach ok. 155–130 p.n.e.

Paropamisada (Koine Παροπαμισάδαι) (także: Paropamisadai, Paropamisos) - grecka starożytna nazwa krainy leżącej w górach Hindukusz, we wschodnim Afganistanie. W jej centrum znajdowały się dzisiejsze miasta Kabul i Bagram.Agatokles (gr. Αγαθοκλής) – uzurpatorski król baktryjskiej prowincji Paropamisada w latach 190-180 p.n.e. (daty przybliżone). W tym czasie w Baktrii rządził Eutydemos II, a w Arachozji Pantaleon. Pantaleonowi i Agatoklesowi przypisuje się rozszerzenie władzy Greków w północnych Indiach. Korzystając z upadku dynastii Maurjów zajęli Gandharę i zachodnią część Pendżabu.

Panowanie[ | edytuj kod]

Tron objął po Antymachosie II. W okresie sprawowania władzy przez Menandra państwo Indo-Greckie było już w pełni niezależne od Baktrii, a nawet pozostawało z nią we wrogich stosunkach, o czym świadczy konflikt z Eukratydesem I. Za jego panowania posiadłości Indo-Greków miały największy zasięg, rozciągały się według badaczy od Kabulu na zachodzie po Czandigarh w Pendżabie na wschodzie oraz od doliny Swatu na północy po Kandahar na południu. Najprawdopodobniej w wojnach z Eukratydesem i jego następcami uzyskał także kontrolę nad częścią Baktrii. Podczas kampanii wojennej na wschodzie żołnierze Menandra dotarli aż do rejonu Pataliputry (dzis. Patna) nad dolnym Gangesem. O zwycięskich kampaniach władcy w dolinie Gangesu wspominają niezależnie od siebie Strabon i indyjska kronika Juga Purana. Świadectwem potęgi władcy jest relacja zawarta w Periplusie Morza Erytrejskiego, informująca że monety z jego imieniem były w obiegu jeszcze kilka pokoleń po jego śmierci.

Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.Agatokleja (gr. Ἀγαθόκλεια, sanskryt अगैथोकोलीया) – królowa Indo-Greków w latach około 130–120 p.n.e.

Po śmierci Menandra zaczął się okres powolnego upadku państwa Indo-Greckiego – liczba imion jego następców wskazuje że rozpadło się na trzy lub dwie części, a w Arachozji i Paropamisadzie władzę odzyskali najprawdopodobniej potomkowie Eukratydesa.

Indyjski tekst buddyjski Milindapanha (Pytania Milindy) wymienia króla greckiego Milindę, który prowadził dyskurs filozoficzny z mędrcem Nagaseną. Pod imieniem Milindy kryje się najprawdopodobniej właśnie Menander. Władca występuje tam jako mądry, zwycięski i potężny władca, ustępujący dobrowolnie z tronu by wieść żywot ascety. Opowieść ta może być wynikłym z moralizatorskiego charakteru dzieła literackim przetworzeniem faktów, bowiem opisujący Menandra Plutarch z Cheronei (Moralia, IV, 28) wspomina że król zmarł podczas kampanii wojennej. Podany przez Plutarcha opis w pełni potwierdza jednak zakorzenienie Menandra w kulturze buddyjskiej, informuje bowiem on że po śmierci władcy jego ciało spalono na stosie, a prochy pochowano pod specjalnie zbudowanymi kaplicami (być może chodzi o stupy). Świadectwem przejścia Menandra na buddyzm mogą być także jego monety – na części z nich pojawia się wizerunek Koła Dharmy.

Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Nie są jasne powiązania dynastyczne Menandra. Milindapanha jako miejsce jego urodzenia podaje „wieś Kalasi koło Alasandy”, co ze względu na podobieństwo brzmienia utożsamia się z okolicami Aleksandrii Kaukaskiej. Jego walki z Eukratydesem oraz obecność na części emitowanych przez niego monet wizerunku Ateny sugerują, że mógł być spokrewniony z obalonym królem Baktrii Demetriuszem II. Według A.K. Naraina żoną Menandra była Agatokleja, córka króla Agatoklesa.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Królestwo Indo-Greckie – państwo hellenistyczne istniejące na terenie dzisiejszego południowo-wschodniego Afganistanu, północnego Pakistanu i północno-zachodnich Indii w latach ok. 180 p.n.e. do ok. 10 n.e.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Anna Świderkówna, Hellenika. Wizerunek epoki od Aleksandra do Augusta, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 332, ISBN 978-83-01-15842-2, OCLC 750868194.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Kalita S., Grecy w Baktrii i w Indiach. Wybrane problemy ich historii, Kraków 2005.
  • Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.




    Warto wiedzieć że... beta

    Baktria (gr. Baktriana, Βακτριανα; pers. Bākhtar; arab. i ind. Bhalika; chin. 大夏, Dàxià) to starożytna, grecka nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie. Jej stolica to Baktra (Balhika, Bokhdi, współczesny Balch).
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Plutarch z Cheronei (gr. Πλούταρχος ὁ Χαιρωνεύς, Plutarchos ho Chaironeus, ur. ok. 50 n.e., zm. ok. 125 n.e.) – jeden z największych pisarzy starożytnej Grecji, historyk, filozof-moralista oraz orator.
    Periplus Morza Erytrejskiego (Koine Περίπλους τὴς Ἐρυθράς Θαλάσσης) – grecki periplus z przełomu I i II w. n.e. dla kupców i żeglarzy handlujących z Indiami i Afryką Wschodnią.
    Strabon (gr. Στράβων, ur. ok. 63 p.n.e. w Amasei w Poncie, dziś Turcja, zm. ok. 24 n.e.) – grecki geograf, historyk i podróżnik.
    Antymachos II Nikeforos – król indo-grecki, panujący ok. 160-155 p.n.e. Jego władztwo obejmowało prawdopodobnie obszary od Paropamisady i Arachozji po zachodnią część Pendżabu.
    Swat (urdu: دریائے سوات) – rzeka w Pakistanie, wypływająca z Hindukuszu, w prowincji Swat w Dolinie Swat, lewy dopływ rzeki Kabul.

    Reklama