• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mazurzy



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Warmiacy – grupa etniczna mieszkańców Warmii. W Polsce odnosi się przede wszystkim do polskojęzycznych mieszkańców południowej Warmii, którzy od XIV w. zasiedlili ten teren, a od pokrewnej grupy etnicznej Mazurów odróżniali się odrębną gwarą warmińską oraz wyznawanym katolicyzmem (wśród Mazurów dominuje luteranizm). Różnice między Warmiakami i Mazurami pogłębiły także podziały polityczne: Warmiacy od 1466 do 1772 r. mieszkali w należących do Polski Prusach Królewskich.Język wysokoniemiecki (niem. hochdeutsche Sprache, neuhochdeutsche Sprache, Hochdeutsch, Neuhochdeutsch) – język etniczny lub makrojęzyk posiadający co najmniej trzy warianty standardowe, część kontinuum dialektalnego języków zachodniogermańskich. W węższym znaczeniu termin Hochdeutsch odnosi się do standardowego języka literackiego (język ten opisany jest w haśle język niemiecki). W szerszym znaczeniu jest to zespół dialektów, przeciwstawny dialektom dolnoniemieckim, które obecnie uznawane są za odrębny język. Zespół ten jest bardzo zróżnicowany regionalnie i niektóre dialekty – takie jak dialekt używany w niemieckojęzycznej części Szwajcarii (schweizerdeutsch lub schwyzertüütsch, po polsku zwany też językiem alemańskim) – są czasem klasyfikowane jako osobne języki.
    Etnonimia[ | edytuj kod]

    Pierwotne znaczenie słowa „Mazur” = człowiek z Mazowsza (np. Jan Chryzostom Pasek) - jako mieszkaniec Mazowsza. Określenia „mazurskość”, „język mazurski” zaczęły rozpowszechniać władze pruskie w połowie XIX wieku aby zaznaczyć rzekomą odrębność mieszkańców południowych Prus od ludności polskiej. Takim też mianem określana była w Małopolsce i Rusi Czerwonej (Galicja), ludność osadzana na prawie polskim i magdeburskim począwszy od XIV wieku (zob. Sienieńscy, Krasiccy). Byli jedną z ważniejszych grup etnograficznych Galicji zaliczani do tzw. Podolaków czyli równiaków, mieszkańców równin obok Krakowiaków, Grębowiaków (Lisowiacy czyli Borowcy), Głuchoniemców, Bełżan, Bużan (Łopotniki, Poleszuki) Opolan, Wołyniaków, Pobereżców czyli Nistrowian".

    Akta Grodzkie i Ziemskie (AGZ) – wydawnictwo źródłowe w XXV tomach, wydawane w latach 1868–1935 we Lwowie. Opublikowane akta pochodzą z czasów I Rzeczypospolitej z zasobu Archiwum tzw. Bernardyńskiego we Lwowie (Archiwum Krajowego Aktów Grodzkich i Ziemskich we Lwowie).Mielec – miasto powiatowe w południowo-wschodniej części Polski, w województwie podkarpackim. Miasto położone w dolinie Wisłoki, w Kotlinie Sandomierskiej, historycznie znajdujące się w Małopolsce. Miasto liczy 61 238 mieszkańców i ma powierzchnię 46,89 km² (stan na 31 marca 2013 r.). Jest członkiem Związku Miast Polskich.

    Flaga Mazur[ | edytuj kod]

    Flaga pruskich Mazurów (prawdopodobny wygląd)

    Flaga Mazur (tj. błękitny-biały-czerwony) powstała w I połowie XIX wieku (1829), inspirowana barwami rewolucji francuskiej, jako sztandar reprezentujący korporację akademicką „Corps Masovia Koenigsberg” na Uniwersytecie Albertyńskim w Królewcu. Korporacja ta zrzeszała studentów wywodzących się z Mazur. Członkowie grupy należeli do elity intelektualnej Prus Wschodnich, wywodzili się głównie z okolic Ełku i Kętrzyna. Zrzeszenie to z dumą reprezentowało Mazury, uznając je za swoją Małą Ojczyznę; oficjalną datą założenia uznaje się 14 czerwca 1830 roku. Członkami Corps Masovia byli Gizewiusz czy Dewischeit – drugi z nich wsławił się między innymi mazurskim hymnem, który podobnie jak flaga – dawniej był popularny, a dziś jest niemal zupełnie zapomniany.

    Lasowiacy, Lesioki – grupa etnograficzna zamieszkująca głównie Równinę Tarnobrzeską i Płaskowyż Kolbuszowski – w węższym ujęciu widły Wisły i Sanu, w szerszym także prawy brzeg Sanu. Lasowiacy i Borowiacy Sandomierscy przez niektórych etnografów zaliczani są do szeroko ujmowanej grupy Sandomierzan, odróżniając się od głównej części zamieszkującej lewy brzeg Wisły, m.in. ze względu na puszczański charakter osadnictwa. Jest to stosunkowo późno wyodrębniona grupa, a jednocześnie jedna z nielicznych grup zamieszkujących ziemie polskie, która wykształciła własny etnonim, tj. Lesioki, przez etnografów przekształcony w Lasowiacy.Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

    Sama flaga potrzebowała paru dekad, by zadomowić się wśród Mazurów – popularność zyskała ok. 1875 roku. Sztandar o tych barwach był od lat 50. coraz częściej używany podczas lokalnych uroczystości czy świąt; dlatego też po wielu latach promowania jego obecność na Mazurach stała się powszechna. Błękit, początkowo ciemniejszy, został zastąpiony jego jasną odmianą w 1882 roku. Istnieje również wersja flagi z odwróconą kolejnością barw (tj. czerwony-biały-błękitny), lecz była rzadziej stosowana, być może z racji podobieństwa do flag państwowych Holandii czy Luksemburga.

    Raba – jest rzeką w południowej Polsce, płynie przez województwo małopolskie, w 86% znajduje się w strefie karpackiej.Albrecht Hohenzollern, niem. Albrecht von Brandenburg-Ansbach (ur. 17 maja 1490, zm. 20 marca 1568 w Tapiewie) – ostatni wielki mistrz zakonu krzyżackiego przed sekularyzacją państwa zakonnego, w latach 1511-1525. Wystąpił z niego razem ze znaczną liczbą innych rycerzy, co praktycznie zakończyło działalność zakonu w Prusach. 10 kwietnia 1525 złożył hołd lenny królowi Polski Zygmuntowi Staremu w Krakowie (nazwany później hołdem pruskim) i od tego czasu, aż do śmierci w 1568 r. sprawował władzę książęcą w dawnym państwie zakonnym przemianowanym na Prusy Książęce.

    Hymn mazurski[ | edytuj kod]

    (zapis mazurski)

    Wšród modrÿch fal

    Báta rÿbacká w jiežora mknie dal

    Ji pruje wodÿ cÿstó toń,

    Mazurská křepká menská dłoń

    Kiej naków buřÿ rozhucÿ še gřniot

    Swój lot

    Přÿspiesá báta ji furá jek grot

    Bez rozsalałéch fali splot

    Ôjcÿzna to nasá, te wodÿ, tén las

    Adam Bernard Mickiewicz herbu Poraj (ur. 24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Konstantynopolu) – polski poeta, działacz i publicysta polityczny, wolnomularz. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (grono tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej w ogóle, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.Cuius regio, eius religio (łac. Czyj kraj, tego religia) − łacińska sentencja streszczająca ugodę zawartą przez cesarza Karola V z książętami niemieckimi. Zasada została zapisana w - kończących II wojnę religijną − ustaleniach pokoju augsburskiego (1555).

    Niech zÿjó Mazurÿ tén kraj pełen kras!

    Zasuniáł bór…

    Wznosó ptasÿnÿ zrénkowÿ swój chór

    Ajw jégier še skradá bez łonki ji gaj

    Bo nase Mazurÿ dla jégra to raj

    A kiej do nieba podniešes swój wzrok

    Co krok

    Ôbłoków še kstałtÿ andrujó ráz wráz

    Ôjcÿzna to nasá, te wodÿ, tén las

    Instytut Zachodni im. Zygmunta Wojciechowskiego z siedzibą w Poznaniu (ang. Institute for Western Affairs , niem. West-Institut, fr. Institute Occidentale) – państwowa jednostka organizacyjna, utworzona ustawą z dnia 17 grudnia 2015, następca prawny istniejącego od 1945 Instytutu Zachodniego - Instytutu Naukowo-Badawczy im. Zygmunta Wojciechowskiego. Nadzór nad instytutem sprawuje Prezes Rady Ministrów.Chłopi – powieść Władysława Reymonta, pisana w latach 1901–1908, opublikowana w formie książkowej w latach 1904–1909. Pisarz otrzymał za ten utwór Nagrodę Nobla w 1924. Powieść ukazuje życie społeczności zamieszkującej wieś Lipce na przestrzeni czterech pór roku.

    Niech zÿjo Mazurÿ, tén kraj pełen kras!

    Bez wodÿ ji lónd,

    Zietřów séroki ji fatki dmie prónd

    Ajw w ti drogi ôjcÿžnie na zawdÿ chce bÿč,

    Ajw chce já zemřéč i ajwoj chce zÿč

    Ajw chce já zemřéč i ajwoj chce zÿč

    Ajw, kendÿ zÿje dželnÿ nas lud

    Wšród cnót

    Mazowszanie (Mazurzy właściwi) – plemię słowiańskie zaliczane do grupy Słowian zachodnich, zamieszkujące niegdyś Mazowsze nad środkową Wisłą. Nazwa ta nadal stosowana jest na określenie mieszkańców Mazowsza, obecnie głównie kojarzonego z województwem mazowieckim.Mazowsze (łac. Mazovia) – kraina historyczna położona w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce, znajdująca się w większości w woj. mazowieckim; historyczną stolicą Mazowsza jest Płock, który jest także najstarszym miastem tego regionu (prawa miejskie w 1237); dzielnica historyczna Polski.

    Ji słóńce ôšwecá nas zboznÿ trud

    Ôjcÿzna to nasá, te wodÿ ji las,

    Niech zÿjo Mazurÿ, tén kraj pełen kras!

    Wiktor Szeler – Pieśń Mazurska (1923)

    Wśród modrych fal

    Bata rybacka w jeziora mknie dal

    I pruje wody czystą toń,

    Mazurska krzepka męska dłoń.

    gdy jednak burzy rozhuczy się grzmot.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Władysław Stanisław Reymont, właśc. Stanisław Władysław Rejment (ur. 25 kwietnia/7 maja 1867 w Kobielach Wielkich, zm. 5 grudnia 1925 w Warszawie) – polski pisarz, prozaik i nowelista, jeden z głównych przedstawicieli realizmu z elementami naturalizmu w prozie Młodej Polski. Niewielką część jego spuścizny stanowią wiersze. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za czterotomową „epopeję chłopską” Chłopi.

    Swój lot

    przyśpiesza bata, szybując jak grot,

    Przez rozszalałych fali splot.

    Ojczyzna to nasza, te wody, ten las,

    Niech żyją Mazury, ten kraj pełen kras!

    Zaszumiał bór …

    Wznoszą ptaszyny poranny swój chór;

    Myśliwy się skrada przez łąki i gaj,

    Bo nasze Mazury dla strzelca to raj.

    A gdy ku niebu podniesiesz swój wzrok

    Jaćwingowie lub Jaćwięgowie – wymarły w XVI wieku lud bałtycki, blisko spokrewniony z Prusami i Litwinami (czasem uważany za jedno z plemion pruskich), zamieszkujący Jaćwież (Sudowię). Posługiwali się językiem jaćwińskim (jaćwieskim) lub dialektem języka pruskiego.Poleszucy (ukr. Поліщуки Poliszuki, Poleszuki) – grupa etniczna, która zamieszkiwała bagna Polesia, dzisiaj zamieszkujący odległe tereny Polski, Białorusi i Ukrainy.

    Co krok

    Obłoków się kształty zmieniają raz wraz,

    Ojczyzna to nasza, te wody i las.

    Niech żyją Mazury, ten kraj pełen kras!

    Przez wody i ląd,

    Wiatrów szeroki i rzeźwy dmie prąd.

    Tu w tej drogiej ojczyźnie na zawsze chcę być,

    Tu chcę umierać i tutaj chcę żyć,

    Tu chcę umierać i tutaj chcę żyć,

    Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע – Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция – Galicija, ukr. Галичина – Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborcę i stosowana na określenie południowo-wschodnich ziem dawnej I Rzeczypospolitej, znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie, wchodzących w skład zaboru austriackiego. Z tego tytułu również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski, ziemię Grodów Czerwieńskich oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym.

    Tu kędy żyje dzielny nas lud

    Wśród cnót

    I słońce oświeca nasz zbożny trud:

    Ojczyzna to nasza, te wody i las,

    Niech żyją Mazury, ten kraj pełen kras.

    (zapis niemiecki)

    Friedrich Dewischeit – Das Masurenlied (1855)

    Wild flutet der See,

    Drauf schaukelt den Fischer der schwankende Kahn.

    Schaum wälzt er wie Schnee

    Germanizacja – proces przyswajania języka lub kultury niemieckiej przez jednostki i grupy społeczne funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur. Germanizacja może zachodzić zarówno w wyniku mniej lub bardziej wyraźnego przymusu (np. administracyjnego, edukacyjnego), jak i mieć charakter względnie dobrowolny, tzn. nie wiązać się z żadną bezpośrednią presją. Często rozumiana obecnie jako proces wynarodowienia, poprzez nakłanianie lub przymuszanie ludności rdzennej określonego terenu do przyswojenia języka niemieckiego oraz kultury niemieckiej, a także proces rozprzestrzeniania się języka, kultury i ludności poprzez asymilację lub adaptację obcojęzycznych słów.Szlachta (ze starodolnoniemieckiego Slahta; współcz. niem. Geschlecht) – wyższa warstwa społeczna, wywodząca się ze stanu rycerskiego w społeczeństwie feudalnym. Szlachta posiadała zespół przywilejów społecznych, z których najbardziej podstawowym był przywilej posiadania ziemi. Przynależność do szlachty łączyła się z obowiązkiem służby wojskowej.

    Von grausiger Mitte zum Ufer hinan.

    Wild fluten die Wogen auf Vaterlands Seen, wie schön!

    Oh tragt mich auf Spiegeln zu Hügeln, Masovias Seen!

    Masovialand, mein Heimatland,

    Masovia lebe, mein Vaterland!    

    Wild brauset der Hain,

    Dort spähet der Schütze des Wildes Spur.

    Kühn dringt er hinein,

    Jerzy Burski [właściwe: Fryderyk Wilhelm Burski], syn Fryderyka i Wilhelminy z domu Falkus, ps. Jastrzębiec (ur. 31 marca 1914 w Pierławkach, zm. 23 czerwca 1979 w Olsztynie) – polski działacz polityczny, zastępcą pełnomocnika rządu RP na okręg mazurski (1945–1946), poseł do Krajowej Rady Narodowej (1945–1947).Kurpie – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca tereny dwóch puszcz mazowieckich: Puszczy Zielonej (zwanej też: Puszczą Kurpiowską lub Zagajnicą) i Puszczy Białej, funkcjonująca również jako określenie regionu kurpiowskiego (inaczej: Kurpiowszczyzna). Granica oddzielająca obie puszcze dzieli region na Kurpie Zielone i Kurpie Białe.

    Durchwandelt die Wälder, die Felder, die Flur.

    Ihr schwebenden Wolken gedenket doch mein am Hain,

    Oh führt mich auf Flügeln des Windes zur Heimat ein.

    Der Jugend Hain, der Seen Strand,

    Masovia lebe, mein Vaterland!

    Tal, Hügel und Hain,

    Dort wehen die Lüfte so frei und so kühn.

    Möcht’ immer da sein,

    Pan Tadeusz, czyli Ostatni zajazd na Litwie – poemat Adama Mickiewicza wydany w dwóch tomach w 1834 w Paryżu przez Aleksandra Jełowickiego.Pamiętniki - zbiór pamiętników Jana Chryzostoma Paska. Pasek spisywał swoje wspomnienia pod koniec życia, prawdopodobnie w latach 1690–1695. Rękopis drukiem wydany zostały dopiero w 1836 roku przez hrabiego Edwarda Raczyńskiego.

    Wo Söhne dem Vaterland kräftig erblüh’n.

    Da ziehen die Wolken durch Nebel grau, oh schau!

    Dort lächelt auf Seen und Höhen des Himmels Blau.

    Oh Heimatland, Masovias Strand,

    Masovia lebe, mein Vaterland!

    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jan Chryzostom Pasek, herbu Doliwa (ur. ok. 1636 w Węgrzynowicach, zm. 1 sierpnia 1701 w Niedzieliskach) – polski pamiętnikarz epoki baroku.
    Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.
    Szlachta – stan społeczny istniejący w Królestwie Polskim, Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz na polskich, litewskich i ukrainnych ziemiach w czasie zaborów. Powstała z przekształcenia się stanu rycerskiego w szlachecki.
    Protestantyzm, a przede wszystkim luteranizm, od XVI w. do lat 70. XX w. stanowił jeden z ważnych czynników, wyróżniających Mazury od sąsiednich regionów i krajów (katolicka Warmia, Polska i Litwa). Protestantyzm przyczynił się do zachowania (mimo nacisków germanizacyjnych) polskości tego regionu przez wprowadzenie nakazu używania języków narodowych do kultu i oświaty.
    Warmia (niem. Ermland, warm. Warńija, mazur. Warmzia, łac. Varmia, staropruskie Wormjan) – kraina historyczna w obecnym województwie warmińsko-mazurskim. Nazwę wzięła od pruskiego plemienia Warmów. Barwy historyczne Warmii to czerwień i biel. Powierzchnia Warmii wynosi 4249 km².
    Andrzej Sakson (ur. 1 grudnia 1952 w Elblągu) – polski socjolog, profesor, pracownik naukowy Instytutu Zachodniego w Poznaniu, Wyższej Szkoły Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa w Poznaniu oraz Instytutu Socjologii UAM.
    Prusy Wschodnie (niem. Ostpreußen) – część Królestwa Pruskiego, a potem zjednoczonych w XIX w. Niemiec (do 1945 r.). Prowincja Prusy Wschodnie powstała w 1772 r. z części ziem Polski (Warmii) oraz Prus Książęcych (z wyłączeniem Kwidzyna). Stolicą prowincji był Królewiec. W maju 1939 roku prowincja miała powierzchnię 36 991,71 km² i liczyła 2 488 122 mieszkańców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.