Mazury

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mazury jako teren Prus zamieszkany przez mieszkańców mówiących po polsku lub mazursku
Podział językowy Prus na niemieckiej mapie z 1880. Zielony – przewaga polskiego lub mazurskiego, czerwony – przewaga niemieckiego
Mazury (niem. Masuren) na mapie Prus Wschodnich sprzed 1945 roku

Mazury (daw. Mazowsze Pruskie, Mazury Pruskie, maz. Mazurÿ, niem. Masuren) – region geograficzno-kulturowy w północno-wschodniej Polsce. Obejmuje tereny Pojezierza Mazurskiego i Pojezierza Iławskiego, administracyjnie wchodzi w skład województwa warmińsko-mazurskiego. Mazury są zwyczajowo traktowane jako kraina historyczna, mimo iż z naukowego punktu widzenia nie spełniają definicji tego pojęcia.

Szeszupa (lit. Šešupė, ros. Шешупе, niem. Scheschuppe, Ostfluss) – rzeka w Polsce, na Litwie i w Rosji, lewy dopływ Niemna.Szlak bursztynowy – szlak handlowy między europejskimi krajami basenu Morza Śródziemnego a ziemiami leżącymi na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego. W znaczeniu węższym jest to przebieg tras zorganizowanych wypraw po bursztyn, nasilonych od I wieku n.e.

Spis treści

  • 1 Etymologia nazw
  • 2 Demografia
  • 3 Mazury a Warmia
  • 3.1 Granice i obszar Mazur
  • 4 Miasta
  • 4.1 Nazewnictwo miejscowości
  • 5 Warunki naturalne
  • 6 Turystyka
  • 7 Krajobraz
  • 7.1 Pałace i dwory
  • 7.2 Cmentarze
  • 8 Architektura wsi mazurskich
  • 8.1 Wyposażenie wnętrz
  • 9 Kultura
  • 9.1 Kultura ludowa
  • 10 Wybitne osoby związane z Mazurami
  • 11 Rys historyczny
  • 11.1 Początki osadnictwa
  • 11.2 Plemiona pruskie
  • 11.3 Język pruski
  • 11.4 Kurhany
  • 11.5 Bursztyn – skarb Prusów
  • 11.6 Zakon krzyżacki
  • 11.7 Zwierzchnictwo polskie
  • 11.8 Królestwo Prus
  • 11.8.1 Oświata
  • 11.9 I wojna światowa, okres międzywojenny i II wojna światowa
  • 11.10 Okres powojenny
  • 11.10.1 Prasa na Mazurach po II wojnie światowej
  • 11.11 Kalendarium mazurskie
  • 11.11.1 Kalendaria historii poszczególnych miast mazurskich
  • 12 Galeria
  • 13 Przypisy
  • 14 Linki zewnętrzne
  • Etymologia nazw[ | edytuj kod]

    Kraina Mazurów pruskich – potomków osadników z Mazowsza.

    Kurek Mazurski (niem. "Mazurische Hahn") – dwujęzyczne pismo ludowe ze Szczytna wydawane na Mazurach z inicjatywy Ligi Polskiej po polsku i po niemiecku w latach 1849-1851.Fryderyk II Wielki, Friedrich II von Hohenzollern (ur. 24 stycznia 1712 w Berlinie, zm. 17 sierpnia 1786 w Poczdamie) – król Prus w latach 1740-1786. Pod jego rządami Prusy stały się jednym z najpotężniejszych państw europejskich.

    Jan Grzenia podaje, że rzeczownik Mazur pochodzi od przedrostka maz- (brudzić, smolić, mazać) – pierwotnie słowo maź, oznaczało smołę i dziegieć, pochodzi od zamieszkujących tutejsze lasy smolarzy – do którego dodano przyrostek -ur. Wyraz ten znany był od XV wieku. Mazury stanowią liczbę mnogą.

    Demografia[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Mazurzy.

    Mieszkańcy Mazur w większości byli protestantami, a ściślej luteranami, posługującymi się językiem polskim. Uprzednio tereny te nazywano polskimi powiatami, a ludność polskimi Prusakami. W XIX wieku pojawiały się nazwy Mazury Pruskie i Mazowsze Pruskie.

    Karol Małłek (ur. 18 marca 1898 w Brodowie, zm. 28 sierpnia 1969 w Krutyni) – działacz mazurski, pisarz, folklorysta, publicysta i nauczyciel. Pochodził z rodziny polskiej.Jan Luśtych (Lustig) (ur. 4 listopada 1833 w Małych Zawadach powiat Olecko, zm. 26 grudnia 1901 tamże) – ludowy poeta mazurski.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    Szymany (niem. Schimanen, Groß Schiemanen) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Szczytno. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.
    Umowa pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich na temat przebiegu granicy polsko-sowieckiej zawarta w Moskwie 16 sierpnia 1945 roku.
    Korsze (niem. Korschen, prus. Karsi) to miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Korsze. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.
    Ernst Wiechert (ur. 18 maja 1887 w Piersławku koło Mrągowa; zm. 24 sierpnia 1950 w Uerikon w Szwajcarii) – pisarz niemiecki.
    Port Lotniczy Olsztyn-Mazury (kod IATA: SZY, kod ICAO: EPSY) – port lotniczy położony w miejscowości Szymany, ponad 10 km od centrum Szczytna i ok. 56 km na południowy wschód od centrum Olsztyna. Port ten obsługiwał region Warmii i Mazur w latach 1996 - 2003 oraz po rozbudowie od 2016. Jest jedynym portem lotniczym w województwie warmińsko-mazurskim.
    Dylewska Góra – najwyższe wzniesienie Wzgórz Dylewskich i jednocześnie całej północno-wschodniej Polski, na Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim, na południe od miasta Ostróda.
    Pomezania (pruskie pomedien – "za drzewami") – kraina historyczna w Prusach zamieszkana przez Pomezanów, jedno z plemion pruskich.

    Reklama