Materpiscis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Model Materpiscis w Museum Victoria
Cechy zarodka Materpiscis

Materpiscisrodzaj ryby pancernej z rodziny Ptyctodontidae żyjącej w późnym dewonie, około 380 mln lat temu, na terenie dzisiejszej Australii. Znana jest skamieniałość jednego osobnika, unikalna ze względu na zachowane wewnątrz niej szczątki nienarodzonego zarodka oraz łączącą je pępowinę. Materpiscis jest najstarszym znanym żyworodnym kręgowcem.

Dymorfizm płciowy, dwupostaciowość – rodzaj dymorfizmu przejawiający się różnicami w morfologii samicy i samca jednego gatunku. Zjawisko to jest widoczne u wielu grup zwierząt, np.:Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

Skamieniałość Materpiscis attenboroughi została odnaleziona na wyżynie Kimberley w Australii Zachodniej przez Lindsay Thatcher w trakcie prowadzonej przez Johna Longa z Museum Victoria ekspedycji do formacji Gogo w 2005. Zachowała się w skałach wapiennych, które zostały rozpuszczone kwasem octowym, by odsłonić skamieniałość.

Koralowce (Anthozoa, z gr. anthos – kwiat + zoon – zwierzę, kwiatozwierz) – gromada wyłącznie morskich, skałotwórczych parzydełkowców (Cnidaria) występujących jedynie pod postacią polipa, zwykle kolonijnie, na niewielkich głębokościach, przytwierdzonych do dna morskiego, głównie w strefie ciepłej i gorącej, w dobrze naświetlonych i natlenionych wodach. W zapisie kopalnym znane są od kambru. Do najbardziej znanych przedstawicieli koralowców należą m.in.: koral czerwony (Corallium rubrum), zwany również szlachetnym, rafotwórcze korale madreporowe (Madreporaria) oraz koral korkowiec (Alcyonium palmatum). W polskiej strefie Bałtyku odnotowano 2 rzadko spotykane gatunki ukwiałów: ukwiał tęgoczułki i ukwiałek arkoński. Ponadto w Bałtyku żyje również kolonijna piórówka świecąca. Trwałe struktury wapienne wytwarzane przez koralowce są podstawą do powstawania nowego ekosystemu znanego jako rafa koralowa.Dewon późny – trzecia epoka dewonu, trwająca około 26 milionów lat (od 385,3 ± 2,6 do 359,2 ± 2,5 mln lat temu). Dzieli się na dwa wieki: fran i famen.

Badanie części ogona Materpiscis doprowadziło do odkrycia częściowo zachowanego zarodka i zmineralizowanej pępowiny. Zespół ogłosił odkrycie w 2008. Gatunek został nazwany Materpiscis attenboroughi na cześć Davida Attenborougha, który w serii programów telewizyjnych Life on Earth z 1979 zwrócił uwagę na znaczenie stanowisk ryb kopalnych w formacji Gogo.

Kwas octowy (według obecnej nomenklatury systematycznej IUPAC kwas etanowy lub kwas metanokarboksylowy) – związek organiczny z grupy kwasów karboksylowych o wzorze CH3COOH.Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

Materpiscis osiągała długość około 25–30 cm i miała potężne płaskie zęby służące do miażdżenia zdobyczy takiej jak małże i koralowce.

Ptyctodontia to jedyna grupa ryb pancernych, u której przedstawicieli występował dymorfizm płciowy – samce miały obejmujące narządy płciowe, podczas gdy samice gładkie płetwy brzuszne. Przez długi czas podejrzewano, że ryby te rozmnażały się wykorzystując zapłodnienie wewnętrzne, a odnalezienie skamieniałych zarodków u Materpiscis i podobnego rodzaju pochodzącego z Gogo, Austroptyctodus, dowiodły prawdziwości tych podejrzeń.

Kimberley (ang. Kimberley Plateau) - wyżyna w północnej Australii, część Wyżyny Zachodnioaustralijskiej, jeden z dziewięciu regionów Australii Zachodniej. Od południa graniczy z Wielką Pustynią Piaszczystą, a od wschodu z pustynią Tanami. Od zachodu i północy otoczona Oceanem Indyjskim Zbudowana jest górnoproterozoicznych i paleozoicznych skał okruchowych i weglanowych. Rzeźba charakteryzuje się silnie zdenudowanymi grzbietami (najwyższy Mount Ord, 936 m n.p.m. w Górach Króla Leopolda), płaskowyżami i pojedynczymi wzgórzami twardzielcowymi. Wyżyna porozcinana jest dolinami rzek, również okresowych, tworzących promienisty układ sieci.Żyworodność, żyworództwo, wiwiparia (łac. viviparia, od vivus – żyć oraz parire – urodzenie) – rodzaj reprodukcji polegający na tym, że komórki jajowe zapładniane są w obrębie dróg rodnych samicy i przechowywane w obrębie jej układu rozrodczego, rozwój zarodkowy przebiega w organizmie matki, zarodek jest odżywiany za pośrednictwem łożyska lub funkcjonalnie podobnych struktur, zarodki wylęgają się przed opuszczeniem organizmu matki i przychodzą na świat zwykle w pełni ukształtowane. Dzięki temu rozwój płodu przebiega pod osłoną ciała matki, niezależnie od czynników zewnętrznych, a rodzice nie są zmuszeni do wyszukiwania podłoża odpowiedniego do złożenia jaj, co zwierzętom żyworodnym umożliwia zasiedlenie wielu środowisk.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Mother fish (ang.). Museum Victoria. [dostęp 1 listopada 2008].
  2. Rebecca Morelle: Fossil reveals oldest live birth (ang.). BBC NEWS. [dostęp 1 listopada 2008].
  3. John A. Long, Kate Trinajstic, Gavin C. Young, Tim Senden. Live birth in the Devonian period. „Nature”. 453. s. 650–652. DOI: 10.1038/nature06966 (ang.). 
Australia Zachodnia – największy stan Australii, jego powierzchnia pokrywa prawie jedną trzecią powierzchni kontynentu australijskiego. Graniczy z Australia Południową i Terytorium Północnym.Małże (Bivalvia, z gr. bi – dwa + łac. valva – skorupka), dawniej również blaszkoskrzelne (Lamellibranchiata) – takson w randze gromady obejmujący około 8000 gatunków mało aktywnych lub osiadłych, wyłącznie wodnych, bentosowych mięczaków (Mollusca) o bocznie spłaszczonym ciele okrytym dwuklapową muszlą. Ciało małża składa się z tułowia (zwanego workiem trzewiowym) i nogi. Jest pozbawione głowy, szczęki i tarki. Małże pełzają, żyją w dnie, ryją, pływają lub przytwierdzają się bisiorem do podłoża. Liczne gatunki, np. ostrygi, wenerydowate i omułki, są jadalne. Z niektórych pozyskuje się cenne perły oraz masę perłową. Małże są znane od kambru. W wodach śródlądowych Polski stwierdzono występowanie 34 gatunków – m.in.: szczeżuja pospolita (Anodonta piscinalis), kilka gatunków skójek (Unio) i racicznica zmienna (Dreissena polymorpha) – a w Morzu Bałtyckim 9 gatunków.




Warto wiedzieć że... beta

DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.
Zęby (łac. dentes) – złożone, twarde twory anatomiczne występujące u większości kręgowców, z wyjątkiem współczesnych ptaków, żółwi, ropuch oraz niektórych ssaków. Stanowią element układu trawienia. Znajdują się w jamie ustnej. Służą do chwytania i zabijania ofiary oraz rozdrabniania pożywienia, a ponadto u wielu gatunków zwierząt również do obrony, przenoszenia młodych, czyszczenia futra (usuwania pasożytów skórnych). Zęby są zróżnicowane pod względem budowy, kształtu, liczby oraz pełnionych funkcji. Nauka zajmująca się budową, rozwojem, fizjologią i patologią zębów to odontologia. Odontogeneza jest procesem rozwoju zębów. Zespół wszystkich zębów występujących u jednego osobnika nazywany jest uzębieniem.
Sir David Frederick Attenborough (ur. 8 maja 1926 w Londynie) – brytyjski popularyzator wiedzy przyrodniczej na świecie, pisarz, narrator i podróżnik. Jest młodszym bratem aktora i reżysera Richarda Attenborough.
Pępowina stanowi rurkę (długość ok. 60 cm) łączący płód z łożyskiem. Znajdujące się w pępowinie naczynia krwionośne zespalają krążenie zarodka z krążeniem błon śluzowych matki. Pępowina występuje tylko u ssaków łożyskowych. U człowieka po porodzie odcina się pępowinę, która specjalnie podwiązana tworzy pępek. W pępowinie znajduje się tak zwana galareta Whartona, która nadaje sprężystość i nie pozwala na zawiązanie się pępowiny na szyi bądź rączce płodu.
Zarodek lub z greckiego embrion – osobnik roślinny lub zwierzęcy (także ludzki) we wczesnym etapie rozwoju zwanym okresem zarodkowym. Okres ten zaczyna się podziałem zygoty i u różnych organizmów kończy w różnym czasie. Zarodek występuje u zwierząt wielokomórkowych produkujących gamety a więc począwszy od niektórych gąbek i jamochłonów, natomiast o zarodku wśród roślin mówimy począwszy od paprotników (u mszaków dorosłą rośliną jest gametofit a sporofit nigdy nie jest samodzielny).

Reklama